اگر کودک من روی یک میخ زنگ‌زده رفت یا بدنش با یک شی تیز سوراخ شد، چه کار باید بکنم؟
اگر قسمتی از بدن کودک شما سوراخ شده است، ابتدا دست‌های خود را شسته و سپس به دقت جراحت را بررسی کنید. با استفاده از یک جریان آب، جراحت را با صابون شسته و برای پنج دقیقه با آب بشویید. سپس بدون اینکه زخم را باز کنید، محل جراحت را نگاه کنید تا مطمئن شوید که چیزی در آن باقی نمانده است. اگر چیزی دیدید یا اگر بخشی از شیئی که موجب جراحت شده گم شده است (مثلا ته یک قلاب)، کودک خود را به اورژانس برسانید.

همچنین اگر خونریزی دارد و نمی‌توانید آن را با فشار دادن محل جراحت کنترل کنید او را به اورژانس ببرید. (البته اکثر اینگونه جراحت‌ها، چندان خونریزی نمی‌کنند.)

در غیر این صورت، پماد آنتی‌باکتریال و یک باند تمیز روی جراحت قرار دهید. اگر کودک احساس درد دارد از پزشک او بپرسید که آیا می‌توانید مقدار مناسبی از استامینوفن را به او بدهید یا خیر.

اگر اینگونه جراحت‌ها خیلی کوچک نبودند یا اگر شیئی که جراحت را ایجاد کرده زنگ‌زده یا کثیف بود، با پزشک کودک خود تماس بگیرید. او احتمالا خواهد خواست که کودک را معاینه کند و ممکن است برای جلوگیری از عفونت نیز آنتی‌بیوتیک تجویز نماید. همچنین اگر گاز گرفتگی توسط حیوان یا انسان موجب سوراخ شدن پوست شده باشد پزشک باید کودک را معاینه نماید.

آیا کودک به واکسن کزاز نیاز دارد؟
این بستگی به آن دارد که کودک شما اخیرا چه واکسنی زده باشد. واکسن کزاز معمولا به عنوان بخشی از برنامه واکسیناسیون در سنین ۲، ۴، ۶ و ۱۵ ماهگی تزریق می‌شوند. این تزریق‌ها می‌توانند از کودک شما در برابر کزاز (یک بیماری بالقوه کشنده که توسط باکتری‌هایی ایجاد می‌شود که از طریق زخم به بدن وارد می‌شوند) حفاظت کنند.

پزشک بسته به وضعیت جراحت و همچنین تعداد واکسن‌های کزاز که کودک دریافت کرده است، تصمیم می‌گیرد که آیا او به واکسن مجدد نیاز دارد یا نه. (اگر کودک شما بیش از ۶ ماه سن دارد و سه نوبت واکسن کزاز دریافت نکرده است، یک نوبت برای او تجویز خواهد کرد.)

اگر جراحت کلا مشکل‌دار به نظر می‌رسد (تمیز و مختصر نیست)، پزشک ممکن است یک نوبت تزریق ” سرم ایمونوگلوبولین کزاز انسانی” نیز برای کودک تجویز کند که شامل آنتی‌بادی‌های لازم برای کمک به مقابله با عفونت کزاز است.

برای پیشگیری از این نوع جراحت، چه کار می‌توانم بکنم؟
خانه خود را برای کودک ایمن کنید تا از افتادن او بر روی اشیا تیز جلوگیری شود، همچنین او را از قفسه‌هایی که اشیا نوک‌تیز (از قبیل سیخ کباب یا چاقو) را در آنها نگهداری می‌کنید دور نگه دارید.

به او اجازه ندهید هنگامی که اشیا نوک‌تیز (مانند مداد) در دست دارد بدود یا اشیائی را حمل کند که در صورت افتادن و شکستن می‌توانند لبه‌های نوک‌تیز ایجاد کنند (مثلا لیوان‌های شیشه‌ای یا بشقاب‌های سرامیکی).

هنگامی که فرزند شما دور و بر حیوانات می‌پلکد، مراقب او باشید تا گاز گرفته نشود و هنگامی که راه رفتن را یاد گرفت، اجازه ندهید پا برهنه در جاهایی راه برود (خصوصا در بیرون از خانه) که احتمال دارد بر روی یک میخ قدیمی یا چیزهای نوک‌تیز دیگر پا بگذارد.

:: موضوعات مرتبط: بریدگی و سوراخ شدن بدن کودک

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

در کشورهای مختلف جهان برای کاستن از عوارض و مرگ و میر ناشی از بیماری ها و حوادث اورژانس، سیستمی موفق و کارآمد با عنوان ” خدمات فوریت های پزشکی یا EMS” طراحی شده است که وظیفه این سیستم، ارائه خدمات درمانی بر بالین بیمار در موارد اورژانس و در صورت نیاز ، انتقال به مراکز درمانی است. این سیستم در ایران با عنوان فوریت های پزشکی ۱۱۵شناخته می شود.
  از آنجا که با توجه به رشد جمعیت و کمبود امکانات ، ظرفیت پاسخگوئی این سیستم محدود می باشد، در نتیجه لازم است تدابیری در این زمینه اندیشیده شود تا حتی با امکانات موجود نیز بتوان از عوارض و مرگ و میر بیماران اورزانس جلوگیری کرد.به همین منظور ، اپراتورهای اورژانس ۱۱۵ که وظیفه پاسخگوئی به تماس گیرندگان اورژانس را دارند، از افراد آموزش دیده ( کارشناس پرستاری) انتخاب شده اند تا راهنمایی های لازم را در موارد مختلف به شهروندان ارائه دهند و از گسیل بی مورد آمبولانس جلوگیری شود.

همچنین وجود پزشکان در واحد ارتباطات اورژانس ، راهی دیگر برای تحقق این امر می باشد. در نهایت مهم ترین نکته نحوه برخورد شهروندان عزیز با موارد یا بیماری های اورژانس است که مراجعه به جزوات آموزشی و کتبی در این زمینه توسط اورژانس کشور منتشر می شود و می تواند در بسیاری از موارد به نحوه پاسخگوئی این سیستم کمک نماید.
به خاطر داشته باشید که تماس با مرکز اورژانس ، الزاما به معنای اعزام آمبولانس بر بالین بیمار نیست. در بسیاری از موارد ، راهنمائی کارشناسان و پزشکان اورژانس در واحد ارتباطات می تواند پاسخگوی سئوالات و مشکلات تماس گیرندگان باشد.
مواردی که در آنها می توان از اورژانس تقاضای کمک کرد:

اورژانس های قلبی
احساس درد و سنگینی یا فشار در قفسه سینه و احساس سوزش در ناحیه پشت جناغ، مواردی است که ما را به درد با منشاء قلبی مشکوک می نماید.در صورتی که شکایات فوق بین ۵ تا ۳۰ دقیقه طول بکشند و فرد در روزهای مختلف با آنها مواجه باشد، بیشتر تشخیص آنژین صدری ( درد قفسه سینه به علت کاهش خون رسانی به قلب) مطرح می گردد.در صورتی که درد بیش از ۳۰ دقیقه طول بکشد و همراه با تهوع و استفراغ ، تعریق ، انتشار درد به زیر جناغ ، قفسه سینه ، بازوها ، شانه ها ، اندام ها ، شکم و بین دو کتف باشد، بایستی به فکر احتمال سکته قلبی بود.

از علائم همراه بیماری های قلبی ، تنگی نفس ناگهانی ، ضربان نا منظم قلب به شکل ناگهانی ، فشارخون بالا و یا افت فشار خون و سوزش معده و عدم هضم غذا می باشد.دردهایی که به طور متوالی بیش از چند ساعت تا چند روز ادامه یابند و یا دردهایی که کمتر از یک دقیقه طول می کشند، معمولا منشاء قلبی ندارند.

اورژانس های تنفسی
یکی از نشانه های هشدار دهنده بیماری های تنفسی ، تنگی تنفس است که بیماریهای چون آسم ، انسداد راه های هوایی، عفونت های ریوی و … را مطرح می نماید. باید توجه داشت که ” تنگی نفس به معنای تنفس تند نیست ” بلکه حالتی است که فرد در آن وضعیت به سختی و به شکل غیر عادی تنفس می کند.

اورژانس های گوارشی
از موادی که در بیماریهای گوارش، نیاز به مداخله اورژانس دارد، می توان به خونریزی های گوارشی ( استفراغ خونی یا مدفوع قیری شکل)، درد شکم به شکل حاد که با حساسیت شکم ، استفراغ و یا بی اشتهائی همراه است اشاره کرد. عوارض ناشی از ضربه های شدید به شکم نیز جزو موارد اورژانس تلقی می شود.

اورژانس های ادراری
این بیماری ها شامل دردهای شدید و ناگهانی پهلو به همراه یا بدون ادرار خونی ، قطع ادرار و سوزش ادرار است.

اورژانس های دستگاه اسکلتی
این بیماریها عبارتند از شکستگی های باز یا بسته استخوان ها ، در رفتگی در مفاصل و اندام ها ، پارگی وسیع بافت نرم در اندام های بدن.

اورژانس چشم
مهم ترین موارد اورژانس مربوط به چشم را ضربه به چشم، ریختن مواد شیمیائی، سوختگی حرارتی و علائم افزایش فشار چشم( شامل درد ناگهانی در چشم و حدقه، سر درد شدید و تاری دید) تشکیل می دهند.

اورژانس های اعصاب
موارد زیر در بیماری های اعصاب ، نیاز به مداخله اورژانس دارند:
۱- تشنج و حمله صرعی
۲- سکته مغزی با علائم فلج اعضا، اختلال تکلم و موارد دیگر
۳- اختلال هوشیاری و اعضا
۴-سردردهای شدید و ناگهانی به همراه سفتی گردن و استفراغ مکرر
۵- ضربه به جمجمه یا ستون فقرات به دنبال سقوط از بلندی ها و یا تصادف با خودرو

اورژانس های گوش و حلق و بینی
این مورد شامل خونریزی های شدید از بینی، ضربه به گوش، ضربه به فک و صورت، دررفتگی فک و ماننداست.

بارداری
در خانم های باردار، هرگونه سقط، تشنج، فشار خون بالا به همراه تاری دید و تورم دست و پا ، خونریزی های شدید و شروع دردهای زایمانی در صورتی که دسترسی به پزشک میسر نباشد، به عنوان بیماری های اورژانس مطرح هستند.

حوادث محیطی و شغلی
حوادث محیطی و شغلی، طیف وسیعی از موارد اورژانس را در بر می گیرند که مهم ترین آنها عبارتند از:

- تصادف با وسائط نقلیه
- سقوط از بلندی
- سوختگی
- برق گرفتگی
- آوار
- مسمومیت های داروئی و شیمیائی
- خودکشی
- گزیدگی توسط مار، عقرب و سایر جانوران
- غرق شدگی.

:: موضوعات مرتبط: اورژانس های پزشکی

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

جلوگیری از جذب مواد مسموم کننده

 مسمومیت جزو بحث های مهم در پزشکی است و در بسیاری از موارد اقدام به موقع و کافی از بروز مسمومیت حتی پس از خوردن مواد مسموم کننده جلوگیری می کند. در این مواقع بعد از گرفتن شرح حال بیمار، معاینه دقیق و ثبت آنها، اولین اقدام در درمان مسمومیت ها جلوگیری از جذب دارو یا سم است.

از آنجاییکه اکثر موارد مسمومیت از طریق خوردن صورت می گیرد، لذا اول باید از طریق ایجاد استفراغ یا شستشوی معده مواد خورده شده را تخلیه کرد و سپس با استفاده از برخی مواد نظیر زغال فعال شده از جذب سموم از سطح دستگاه گوارش جلوگیری کرده و در نهایت با تجویز داروی مسهل دفع آنها را از دستگاه گوارش سرعت بخشید.

تخلیه معده در ۲-۱ ساعت اول (خصوصاً در دقایق اول) بعد از مسمومیت از اهمیت زیادی برخوردار است. اما به دلیل اینکه بسیاری از داروها و سموم باعث تأخیر تخلیه محتویات معده به روده می شوند، (مثل سالیسیلات ها، مپروبامات، باربیتوارت ها، ضد افسردگی های حلقوی، آنتی هیستامین ها، آنتی کولینرژیک ها، بسیاری از داروهای اعصاب و مواد مخدر و …) و نیز برخی دارای چرخه معدی هستند (مثل ضد افسردگی ها، مخدرها، سالیسیلات ها و آنتی کولینرژیک ها)، لذا توصیه می شود که عمل تخلیه معده حتی با گذشت ۱۲ ساعت از مسمومیت نیز در تمامی بیماران صورت گیرد. (مگر منع خاصی داشته باشد)

تخلیه معده در موارد زیر ممنوع است:

۱- مسمومیت با نفت و ترکیبات اصلی و اول آن (به شرط اینکه علائم و نشانه های مسمومیت همه جانبه با آن ماده و مسمومیت جدی دیگری همراه با آن وجود نداشته باشد)

۲- تشنج، کاهش هوشیاری و یا کما

۳- مسمومیت با مواد سوزاننده قلیایی یا اسیدی

۴- اختلالات آناتومیک (ساختاری) یا اعمال جراحی بزرگ شکم

۵- اختلالات انعقادی خون

ایجاد استفراغ:

از این روش زمانی استفاده می شود که شستشوی معده به فوریت امکان پذیر نباشد و یا مقدار ماده خورده شد، سمی و توکسیک نباشد. بهترین روش برای این عمل استفاده از شربت ایپکا است.

راههای ورود سم به بدن :

سموم از راههای مختلف وارد بدن انسان می شوند که عبارنتد از :

شایع ترین مسمومیت ها ، مسمومیت گوارشی است و ۸۰% موارد را تشکیل می دهد و سم از راه غذا وارد بدن می شود .

 استنشاق گازهای سمی یا موادی که بخار آنها سبب صدمه به دستگاه تنفسی می شود . این مواد پس از جذب از طریق رگهای خونی ، به ریه رفته و در تمام بدن پخش می شود و اثرات عمومی در بدن ایجاد می کند .

 از طریق تماس با پوست .

 سموم می توانند از طریق مخاط چشم یا زخم های یکپارچگی پوست ، وارد بدن شود.

 ممکن است سموم از راه تزریق وارد بدن شوند که احیاناً به صورت ناخواسته در عوارض جانبی برخی از داروها مشهود است .

* علائم مسمومیتهای گوارشی

نشانه های مسمومیتهای گوارشی در افراد عبارتند از :

سوختگی دهان ، بوی بد دهان ، تهوع و استفراغ ، دل درد ، تعریق ، تغییر در وضعیت هوشیاری یا گیجی ، تغییر در اندازه مردمک چشم و تغییر در وضعیت تنفسی .

* درمان :

اقدامات درمانی که برای مسمومیتهای گوارشی انجام می دهیم عبارت است از :

بررسی وضعیت تنفسی بیمار

 خواباندن بیمار به پهلو ، به منظور جلوگیری از ورود ترشحات به راههای تنفسی .

 وادار کردن بیمار به استفراغ ( در نیم ساعت اول ) ، زیرا ۴۰-۳۰ درصد سموم از معده خارج می شود . یا شستشوی محتویات معده با سرم نرمال سالین از طریق لوله مری .

 دادن شربت ایپکا به منظور ایجاد استفراغ ، در صورت وجود مانعی برای آن .

 عدم استفاده از شربت ایپکا در حالت اغماء .

 

* شربت ایپکا (IPecac):

متأسفانه این دارو جدیداً از لیست داروهای ایران حذف شده است و ساخته نمی شود. شربت ایپکا بر روی مرکز استفراغ در بصل النخاع و با اثر بر معده بعد از ۱۵ تا ۳۰ دقیقه موجب استفراغ می گردد. طول اثر آن ۲ ساعت و شایعترین عارضه جانبی آن خواب آلودگی و اسهال است. مقدار آن برای اطفال تا ۶ ماه ۵ تا ۱۰ سی سی، کودکان ۱۲-۱ سال، ۱۵ سی سی و ۱۲ سال به بالا حدود ۳۰ سی سی است. از آنجائیکه در معده خالی استفراغ بوجود نمی آید، باید جهت تجویز ایپکا مقدار داروی مورد نظر را داخل ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلی لیتر محول مورد نظر ریخته و آنگاه به بیمار داده شود.

* موارد منع استفاده از شربت ایپکا:

۱- استفراغ خونی.

۲- اختلال انعقادی.

۳- اطفال کمتر از ۶ ماه.

۴- کاهش رفلکس عق زدن.

۵- زمانی که تسریع در تخلیه معده لازم باشد.

۶- مسمومیت با مواد سوزاننده قلیائی، اسیدی، نفت و ترکیبات اصلی آن.

۷- کاهش سطح هوشیاری یا احتمال قریب الوقوع بودن آن.

۸- مسمومیت با داروهائی که قدرت زیادی در تضعیف سیستم اعصاب مرکزی دارند.

۹- تشنج و مسمومیت با هر داروئی که بالقوه تشنج زا است.

* توجـه:

- مصرف ایپکا در مسمومیت با اتانول بی ارزش است چون الکل سریع از تمام مخاط ها جذب می شود.

- در صورتی که ماده خورده شده خاصیت ضد استفراغ داشته باشد (مثل کلرپرومازین) تجویز ایپکا چندان مؤثر نخواهد بود.

- اگر پس از خوردن ایپکا استفراغ ایجاد نشد، باید اقدام بر شستشوی معده و خارج نمودن آن نمود. چون خود ایپکا هم اثر منفی روی قلب دارد. (افت فشار خون، تپش قلب،‌ درد قفسه سینه و تنگی نفس)

* طریقه مصرف شربت ایپکا

مقدار مصرف شربت ایپکا به صورت زیر است :

دو قاشق چایخوری همراه با نصف لیوان آب ولرم برای کودکان ۶ ماه الی ۱ ساله .

 یک قاشق غذاخوری همراه با یک لیوان آب برای کودکان یک الی دوازده ساله .

 دو سه قاشق غذاخوری همراه با سه لیوان آب ولرم برای افراد بزرگسال .

مسائلی که در فرآیند کمک رسانی به بیمار باید مد نظر قرار گیرد عبارتند از : سن بیمار ، زمان ایجاد مسمومیت ، مدت زمان سپری شده از مسمومیت و بررسی نوع مسمومیت .

عفونت پتولیسم که در مسمومیتهای گوارشی وجود دارد معمولاً مسمومیت گوارشی ناشی از سم کلستریدیوم بوتلینیوم است که کشنده بوده و در اثر سم انباشته شده در مواد غذایی کنسرو شده ، و مواد خشک ایجاد می شود و فرد دچار مسمومیت بتولیسم می شود و بعد از ۲۴ ساعت دچار ضعف عضلانی بخصوص عضلات تنفسی ، دو بینی و اختلالات گوارشی می شود و در صورت عدم درمانی مقتضی ، منجربه مرگ بیمار خواهد شد .

سایر موارد مسمومیتهای گوارشی ناشی از عفونت سمهای تولید شده در مواد غذایی از باکتری هایی مثل استافیلوکوک ناشی می شود که مخاطره انگیز نیستند و عوارض آن حداکثر بعد از ۲۴ ساعت با تهوع و استفراغ مشخص می شود و بیمار پس از آن بهبود می یابد .

 

* مسمومیت مواد اسیدی و قلیایی

گاهی مسمومیت مواد اسیدی و قلیایی اشتباه یا با هدف خودکشی بلعیده می شود و از خطرناکترین مسمومیتها محسوب  می شود . نشانه های این نوع مسمومیت عبارتند از:

تهوع و استفراغ

سوزش مخاط دهان و پشت جناغ سینه

 سوراخ شدن مخاط مری

 احیاناً پارگی مری در ناحیه شکمی ، معده و قفسه سینه

 درد شدید در ناحیه قفسه سینه

بیمارانی که مسمومیت ناشی از مواد اسیدی و قلیایی دارند نباید وادار به استفراغ شوند زیرا مخاط دستگاه گوارشی و مری در معرض خدمات مجدد قرار می گیرند . بلکه باید به آنها شیر و مواد اسیدی ضعیف شده مثل آب پرتقال ، آب لیموی رقیق شده و نیز مایعات با PCH خنثی داده شود تا از رقت اسید یا مواد قلیایی بلعیده شده کاسته شود .

:: موضوعات مرتبط: مواد مسموم کننده

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

* بر اساس ماده یا دارویی که سبب مسمومیت می شود, علایم آنها نیز فرق می کند . پاره ای از نشانه های مسمومیت عبارتند از:
- خواب آلودگی یا کما (در مسمومیت با مواد مخدر)
- شکم درد , استفراغ و اسهال ( درمسمومیت با تحریک کنندگان روده ای )
- افزایش بزاق دهان , انقباض و کوچک شدن مردمک چشمها ( در مسمومیت با حشره کشها )
- سوختگی اطراف لب و دهان ( در مسمومیت با مواد سفید کننده )
- اسپاسمهای عضلانی ( در مسمومیت با استریکنین )
- تشنج ( در مسمومیت با محرکهای سیستم عصبی )
- عرق ریزش و تند شدن تنفس ( در مسمومیت با داروهای اعصاب )
- صورتی شدن رنگ پوست ( در مسمومیت با منوکسید کربن )
- تاولیهای پوستی ( در مسمومیت با منوکسید کربن و داروهای ضد افسردگی )

* در برخورد با مسمومیت ها به نکات زیر توجه کنید :

۱- تحقیق کنید که چه ماده ای باعث مسمومیت فرد شده .
۲- اگر نشانه هایی از سوختگی در اطراف دهان فرد مسموم مشاهده نمودید , به آهستگی یک لیوان آب یا شیر به او بدهید .
۳- مصدوم را در وضعیت ریکاوری قرار دهید ( چه بیهوش باشد وچه هوشیار )
۴ –ظروفی که ماده سمی در آن قرار دارد را برای بررسی همراه مصدوم به بیمارستان ببرید.

نشانه های عمومی وتشخیص های افتراقی در مسمومیتها:

۱)کاهش وزن:

در مسمومیت مزمن با آرسنیک:ضعف وبیحالی،کمخونی،کاهش وزن،طعم فلزی در دهان،اختلالات گوارشی،اختلالات پوستی،نوارهای سفید رنگ در دیستال ناخن

دی نیتروفیل:کاهش وزن،اختلالات کلیوی یا کبدی،کاتاراکت،آگرانولوسیتوز

سرب:درد،کوفتگی،افتادگی مچ دست وپا،کاهش وزن، اختلال رشد

جیوه:اختلالاتCNS ،کلیه وریه،کاهش وزن در نوع مزمن

۲)ضعف وبیحالی:

* سرب وآرسنیک

بوتولیسم:اختلال گوارشی،فلج حرکتی قرینه ودو طرفه پایین رونده،فلج بولبار(دوبینی،دیسفاژی،اختلال تکلم)،نارسایی تنفسی

دیورتیک های تیازیدی:علایم دهیدراتاسیون،هیپوکالمی(ضعف،کرامپ عضلانی، آریتمی)،تشنج(نادر وثانویه به هیپوناترمی)،تهوع،استفراغ،اسهال، آلکالوز متابولیک،هیپر گلیسمی(ناشایع)

* جیوه

ترکیبات نیتریت:بر حسب میزان اسیدوز ودرصد متهموگلوبینمی(علایمی نظیر هیپوتانسیونریا، ضعف وبیحالی، سردرد، تهوع،استفراغ،خواب آلودگی

ارگانوفسفات:اثرات موسکارینی(تعریق،اشک ریزش،بی اختیاری ادرار ومدفوع،برادی کاردی،هیپوتانسیون، تاری دید ومیوزیس)،اثرات نیکوتینی(فاسیکولاسیون وکرامپ عضلانی، ضعف وبیحالی، فلج شل، کاهش یا فقدان رفلکسها،تاکی کاردی وهیپوتانسیون)

نیکوتین: اول اثرات موسکارینی وسپس اثرات نیکوتینی

نئوستیگمین،سوکسینیل کولین، تالیوم،ترکیبات کلردار هم موجب ضعف وبیحالی میشوند.

۳)ترمور ولرز:بخار مس،اکسیدهای فلزی، تئوفیلین،آنتی سایکوتیک ها(فنوتیازین)،لیتیم،کوکائین،داروهای پایین اورنده قند خون،MAOI

4)برادی پنه وهیپوونتیلاسون: هرماده هی که موجب تضعیف CNS بشوداز جملهاتانول،کلونیدین، مواد مخدرشبه تریاک، (عارضه دیررس:باربیتوراتها،مارگزیدگی، سیانید،منوکسید کربن نیز میباشد)

۵)تاکی پنه، هیپر پنه،یا هیپر ونتیلاسیون: آمفتامین،آتروپین،باربیتوراتها، منوکسیدکربنف تئوفیلین، سیانید،کوکائین
۶)برادی کاردی: آنتی کولین استرازها(قیزوستیگمین، نئوستیگمین، حشره کشهای ارگانوفسفره) :در مراحل اولیه اثرات موسکارینی ودر مسمومیتهای شدید هثرات نیکوتینی دارد.بتا بلوکر،کانال کلسیم بلوکرها، داروهای کولینرژیک(پیلوکارپین،کاربامول،قارچهای سمی،نیکوتین)،کلونیدین،داروهای دیژیتال،مواد مخدر، رزرپین، سیانید

۷)تاکی کاردی:آنتی کولینرژیکها،آمفتامین، داروهای پائین آورنده قند خون، سمپاتومیمتیکها(آدرنالین،نوراپی نفرین،افدرین،فنیل افرین)،تئوفیلین،هورمونهای تیروئید(تیروکسینولوتیروکسین)،MAOI

8)تب: آنتی سایکوتیک،آمفتامین، آرسنیک، آنتی کولینرژیسک،ضد افسردگیهای حلقوی، سزب، تئوفیلین، آنتی هیستامین، سمپاتومیمتیک

نکته:کلیه مسمومیتهای که موجب اسپاسم یا فاسیکولاسیون شدید ویا تشنج میشوند میتواند تب ایجاد کند.

* علائم ونشانه های پوستی وتشخیص های افتراقی:

۱)پوست گرم وخشک:آنتی کولینرژیکها(آنتی هیستامین ها، داروهای ضد پارکینسون، آتروپین،فنوتیازین و…) اعصاب غدد عرق از نوع سمپاتیک بوده وکولینرژیک میباشد وگیرنده های آن از نوع موسکارینی است لذا آن دسته از داروهائی که خاصیت آنتی موسکارینی دارند موجب خشکی پوست وبرافروختگی وتب میشوند.

۲)ایکتر: ناشی از اختلال کبدی: استامینوفن، نفتالن، فنوتیازین،دیورتیکها، سولفانامید، ایزونیازیدها، کلرپرومازین

      ناشی از همولیز: نیتریت،نیترات، بنزن

۳)سیانوز مقاوم به اکسیژن: هر عامتی که موجب متهموگلوبینمی وسولفوهموگلوبینمی شود نظیر ترکیبات نیترات ونیتریت،آنیلین، سولفات مس،لیدوکائین،متوکلوپرامید،نفتالن

۴)تعریق:آمفتامین،داروهای کولینرژیکم، آنتی کولین استراز،کوکائین،تئوفیلین

۵)برافروختگی: آمفتامین،داروهای کولینرژیک، سمپاتومیمتیک(آدرنالین،نوراپینفرین،افدرین و…)،کاربامازپین،نیاسین،رزرپین

۶)پورپورا:وارفارین،نیش عنکبوت ومار

۷)خارش: عوارض داروئی،مواد مخدر،فنی توئین، ریفامپسین

 

* علائم ونشانه های سروگردن وتشخیص های افتراقی:

۱)میدریازیس:آنتی کولینرژیک، آمفتامین، سمپاتومیمتیک، باربیتوراتها، بوتولیسم، کاربامازپین، سیانید،نیکوتین،و….

۲)میوزیس:باربیتوراتها، آنتی کولین استرازها، کولینرژیک، موادمخدر شبه تریاک،کلونیدین، نیکوتین،فنوتیازین

۳)فتوفوبی:هر عاملی که باعث میدریازیس شود،عوامل محرک وسوزاننده، دود،جیوه

۴)سفتی گردن:کوکائین،فنوتیازین،استریکنین

 

عتائم ونشانه های دستگاه تنفس وتشخیص های افتراقی:

۱)تنگی نفس:فیزوستیگمین،بتا بلوکر،منوکسید کربن،نیتریت….

۲)تاکی پنه: هیپر پنه،برادی پنه

۳)برونکواسپاسم: پنی سیلین،بتابلوکر،فیزوستیگمین،…

۴)تنفس کوسمال:مسمومیت با هیدروکربن ،بریلیم،…

۵)ادم ریه: آمفتامین،انسولین،بتابلوکر،متادون،…

 

* علائم ونشانه های سیستم قلب وعروق وتشخیص های افتراقی:

۱)درد قفسه سینه: گوانیتیدین، نیکوتین،…

۲)تپش قلب:نینتریت، نیتروگلیسیرین،…

۳)هیپوتانسیون وضعیتی:اتانول، MAOI ،داروهای آنتی سایکوتیک ،الفا بلوکر،متیل دوپا، بروموکریپتین، وازودیلاتور، دیورتیک ها،…

عتائم ونشانه های دستگاه گوارش وتشخیص های افتراقی:

۱)تهوع واستفراغ: هرنوع مسمومیت داروئی وصنعتی موجب تهوع واستفراغ میشود.

۲)دیسفاژی وبلع دردناک:کلیه موادسوزاننده ومخرب وعقرب گزیدگی،…

۳)درد شکمی: آنتی بیوتیک ،اریترومایسین، بتابلوکر، کوکائین، …

۴)اسهال: الکل، گلیکول،نیکوتینف سیانید، آنتی بیوتیک،دیژیتال، آرسنیک، بتا بلوکر،ویتامین D ،آهن،…

۵)یبوست،دیلتیازم، فنوتیازینآنتی هیستامین،تالیوم،بتا بلوکر،…

۶)گاستروانتریت هموراژیک:آرسنیک، اگزالات،…

علائم ونشانه های سیستم ادراری وتشخیص های افتراقی:

۱)نارسائی حاد کلیه: داروئی:دیلتیازم،استامینوفنریا، دیفن هیدرامین،پنیسیلامین، آمینوگلیکوزید،انالاپریل،اریترومایسین، فروسماید، آسپرین،کاپتوپریل،کاربامازپین،تیازید،وارفارین،…

نارسائی حاد کلیه غیر داروئی:بیسموت،اگزالات، آهن، فسفر، تالیوم،نفتالن،…

۲)هماچوری:آلوپورینول،دوکسوروبین، نفتالن، اسید اسکوربیک، ایندومتاسین، سولفانامید،سیکلوفسفاماید

۳)احتباس ادراری: آتروپین،ایزونیازید،لوودوپا،باکلوفن،…

 

* علائم ونشانه های سیستم عصبی وتشخیص ها ی افتراقی:

۱)کاهش سطح هوشیاری:نارکوتیک،استون،نیتریت، سایمتیدین، اگزالات،دیژیتال، آمفتامین، لیتیم، کاربامازپین،آنتی هیستامین

۲)کومای دیررس:استامینوفن،منوکسید کربن،متانول،…

۳)هذیان:الکل، کوکائین، فنوتیازین،آمفتامین،آرسنیک،تالیوم،…

۴)سردرد:اتانول،استون،آمیل نیتریت، لیتیوم، ایزونیازید،تالیوم، متوتروکسات، دیژیتال،سیانید،…

۵)اسپاسم عضلانی: اتیلن گلیکول، ضد افسردگی،آتروپین،فنوتیازین،…

درد عضلانی:تالیوم،تیازید، سدیم،…

* درمان های مسمومیت:

جلوگیری از جذب مواد:بعد از گرفتن شرح حال ،معاینه دقیق وثبت آنها،اولین اقدام در مسمومیتها جلوگیری از جذب دارو یا سم است.از آنجائیکه اکثر مسمومیتها از طریق خوردن صورت میگیرد لذا از طریق ایجاد استفراغ ولاواژ معده مواد خورده شده را تخلیه وسپس با استفاده از نظیر زغال فعال شده از جذب سموم از سطح دستگاه گوارش جلوگیری کرده ودر نهایت با تجویز داروی مسهل دفع آنها را از دستگاه گوارش سرعت بخشید.

تخلیه معده:در ۱تا ۲ ساعت اول بعد مسمومیت از اهمیت زیادی برخوردار است.به دلیل اینکه بسیاری از داروها وسموم بتعث تاخیر تخلیه معده به روده میشوند(سالیسیلاتها، باربیتوراتها، ضدافسردگیها ی حلقوی، آنتی هیستامین،آنتی کولینرژیک،…)وبعضی دارای چرخه بعدی هستند ولذا لذا توصیه میشود که عمل تخلیه معده حتی با گذشت ۱۲ ساعت از مسمومیت نیز در تمامی بیماران صورت گیرد.(مگر اینکه کنتراندیکاسیون خاصی وجود داشته باشد.)

* موارد منع  تخلیه معده:

۱)مسمومیت با مواد سوزاننده قلیایی یا اسیدی

۲)مسمومیت با نفت

۳)تشنج

۴)کاهش هوشیاری ویا کوما

۵)اختلالات آناتومیک

۶)اعمال جراحی بزرگ شکم

۷)اختلالات انعقادی

 

* روش های تخلیه معده:

ایجاد استفراغ: ازاین روش زمانی استفاده میشود که شستشوی معده به فوریت امکان پذیر نباشد.ویا مقدار ماده خورده شده توکسیک نباشد. بهترین روش استفاده از شربت ایپکا است.شربت ایپکا:این دارو جدیدا از لیست داروهای فارماکوپه ایران حذف شده.این شربت با اثر بر روی مرکز استفراغ در بصل النخاع وتحریک معده بعد از ۱۵-۳۰ دقیقه موجب استفراغ میشود.وشایع ترین عارضه آن خواب آلودگی واسهال است.

موارد منع استفاده از ایپکا:هماتمز،اختلال انعقادی، کاهش سطح هوشیاری، کاهش رفلکس gag و…

نکته:مصرف ایپکا در مسمومیت با اتانول بی ارزش است زیرا الکل سریعا جذب میشود.

      در صورتیکه ماده خورده شده خاصیت ضد استفراغ داشته باشد(کلرپرومازین) تجویز ایپکا موثر نیست

در صورتیکه به شربت ایپکا دسترسی نداریداز روش زیر استفاده کنید:

۱لیوان آب+شیر+آب میوه به مسموم داده وبا انگشت یا آبسلانگ ناحیه حلق را تحریک ویا اینکه یک قاشق مربا خوری نمک طعام ویا نصف قاشق چایخوری پودر خردل را در یک لیوان آب حل نموده ویا یک لیوان نرمال سالن به بیمار بخورانید وسپس رفلکس gag را تحریک کنید.

آپومورفین:یک داروی استفراغ آور قوی است.اما به دلیل نداشتن اثرات مضعف CNS ودستگاه تنفس امروزه دیگر به طور رایج از آن استفاده نمیشود.

شستشوی معده: بهترین روش جهت تخلیه معده بوده است. تنها موارد منع مصرف اختلالات انعقادی ومسمومیت با مواد سوزاننده قلیایی یا اسیدی است.

روش کار:یک NGT را انتخاب نموده وبعد از توضیح دادن به بیمار لوله را از طریق دهان یا بینی وارد معده کنید وسپس بیمار را به پهلو خوابانده ووارد معده مینمائیم. بعد از گذاشتن لوله محلول شستشوی نرمال سالن را ۳۰۰ سی سی سه بار وارد معده میکنیم وهر بار از معده خارج میکنیم.

 

* جلوگیری از جذب مواد از مخاط روده:

زغال فعال شده یا شاربن:پودر یا زغال فعال شده شاربن را در محلول سالن نرمال حل نمودهو بعد از تخلیه معده  از این دارو استفاده کرد.شاربن بعلت داشتن  منافذ ریز میتواند مواد را به صورت سطحی جذب کند.

مسهل: مسهل  برای شاربن، سوربیتول است .

* مسمومیتها وآنتی دوت آنها:

 

  N -استیل سیستئین :در مسمومیت با استامین.فن حداکثر ظرف یک ساعت پس از مسمومیت به بیمار داده میشود.

 عوارض جانبی:استئوماتیت،تهوع،استفراغ

o    کلرید آمونیم:آمفتامین واستریکنین

o    آتروپین:در مسمومیت با دارو ویا موادی که موجب سندرم کولینرژیک میشود.(کاربامات،حشره کشهای ارگانوفسفره)

o       Calcium EDTA: یک ماده متصل شونده به فلزات بوده وجهت مسمومیت با کادمیوم،کرومیک،کبالت،مس، روی، سرب ، اورانیوم مصرف میشود.

o   گلوکونات کلسیم:فرم خوراکی: جهت رسوب نمکهای خورده شده فلورید،منیزیم، اگزالات استفاده میشود.                                 

    فرم تزریقی:در مسیمومیت با مسددهای کانال کلسیمو همچنین در هیپوکلسمی حاصل از  مسمومیتها واسپاسم حاصل از نیش رتیل استفاده میشود.  

   فرم زیر جلدی:در سوختگیهای جلدی با اسید فلوئیدریک جهت کنترل درد وپیشرفت نکروز استفاده میشود

o       آمیل نیتریت ،نیتریت سدیم، سدیم تیوسولفات:در مسمومیت با سیانید

در هنگام استفاده از آمیل نیتریت استنشاقی از اکسیژن ۱۰۰ در صد استفاده میکنیم

عارضه اصلی نیتریت سدیم:هیپوتانسیون                                                     

o       دفروکسامین:در مسمومیت با آهن ویا در مواردی که غلظت سرمی آهن بیش از ۵۰۰ باشد.(قبل از تزریق بیمار دهیدراته باشد ودر صورت وجود آنوری یا اختلال کلیوی منع مصرف دارد.)

o       دیازپام: در مسمومیت هایی که موجب بروز تشنج یا بیقراری شدید شده وداروی اختصاصی ضد آن وجود نداشته باشد.(آمفتامین،سندرم قطع الکل، مواد مخدرو…)

o       دیفن هیدرامین:در درمان علائم اکستراپیرامیدال ودیستونی حاصل از فنوتیازین و…

o       اتانول:در مسمومیت با متانول واتیلن گلیکول (عارضه اتانول:هیپو گلیسمی وسرکوب CNS )

o       گلوکاگون: در مسمومیت با پروپرانولول وسایر بتا بلوکرها وهیپو گلیسمی (عارضه:تهوع واستفراغ)

o       نالوکسان: در درمان دپرسیون تنفسی وCNSناشی از مواد مخدر وهیپوتانسیون مقاوم به درمان در مسمومیت با کلونیدین

o       فیزوستیگمین:در مسمومیت با آنتی کولینرژیک(مصرف در آسم ،بیماریهای قلبی –عروقی وانسداد روده ممنوع است.

o       پیرالیدوکسیم: در مسمومیت با حشره کشها ی ارگانوفسفره به کار میرود.

o       پروتامین سولفات: در مسمومیت با هپارین

o       بیکربنات سدیم: جهت قلیائی کردن ادرار برای افزایش دفع سالیسیلات ها وفنوباربیتال واصلاح اسیدوز

o       ویتامین K :در مسمومیت با وارفارین

o       نشاسته:در مسمومیت با ید

 

* مسمومیت با داروهای قلبی-عروقی ودرمان آنها:

آمیودارون: علائم مسمومیت: تهوع ،استفراغ، بی اشتهائی ،یبوست، افزایش فواصل PR وqt وافزایش آنزیم های کبدی وفیبروز ریوی(جدیترین عارضه)

تدابیر درمانی:ایجاد استفراغ یا لاواژ معده وسپس تجویز زغال فعال شده ومسهل

 

مهار کننده آنزیم تبدیل کننده آنژیوتانسیون: کاپتوپریل،انالاپریل، لیزینوپریل:علائم: مسمومیت حاد به صورت هیپوتانسیون وتاکی کاردی ،نوتروپنی، پروتوئینوری، کاهش حس چشائی وسر گیجه

تدابیر درمانی: تجویز اکسیژن و گرفتن علائم حیاتی، استفراغ، لاواژ معده وزغال فعال شده ومسهل

 

* بتا بلوکر: تابلوی اصلی :هیپوتانسیون وبرادی کاردی

علائم قلبی عروقی: برادی کاردی، افزایش فاصله PRوQRS،آسیستول،شوک کاردیوژنیک

علائم CNS :آن دسته از داروهائی که قدرت حلالیت در چربی را دارند مثل پروپرانولول دارای اثرات CNS بوده به صورت خواب آلودگی ،تشنج، اختلال هوشیاری

علائم تنفسی: برونکواسپاسم وادم ریه

تدابیر درمانی:ایجاد استفراغ وتجویز شربت ایپکا ممنوع است. انجام لاواژ معده، سپس تجویز زغال فعال شده ومسهل.

 

* کانال کلسیم بلوکر:علائم  : هیپوتانسیون، برادی کاردی

علائم قلبی –عرزوقی:هیپوتانسیون وشوک همراه با برادی کاردی به جز نیفیدیپین که همراه با تاکیکاردی وجود دارد.

علائم CNS:ضعف وبیحالی، خواب آلودگی، لکنت زبان

علائم گوارشی: تهوع واستفراغ، یبوست

درمان: تجویز شربت ایپکا منع نسبی دارد.زیرا موجب تشدید برادیکاردی وموجب آسپیراسیون میشود.

لاواژ معده ،تجویز زغال فعال شده وسپس مسهل

 

دیژیتال ها: تابلوی اصلی :استفراغ،آریتمی های قلبی واختلال هوشیاری

علائم قلبی عروقی:آریتمی قلبی

تدابیر درمانی:CPR پایه وپیشرفته،مانیتورینگ بیمار،منع مصرف شربت ایپکا چون باعث تحریک واگ و موجب تشدید مسمومیت میشود.لاواژ معده،زغال فعال شده وتجویز مسهل، کنترل استفراغ با متوکلوپرامید

 

* داروهای اعصاب وروان:

داروهای آنتی سایکوتیک:

نام داروها: کلرپرومازین،هالوپریدول، پرومتازین، پرفنازین

علائم ونشانه ها: تابلوی اصلی:اختلال حرکتی اکستراپیرمیدال(آکاتژیا، آکنزی،پارکینسون، دیسکنزی)، اختلال هوشیاری، هیپوترمی،هیپوتانسیون،تضعیف تنفسی

اثرات آنتی کولینرژیک:خشکی وبر افروختگی پوست، تب، توهم بینائی وشنوائی و…..

اثرات قلبی: هیپوتانسیون اورتواستاتیک، آریتمی و…

فتوسنسیویتی: آفتاب سوختگی، هیپر پیگمانتاسیون وکهیر

اثرات خونی: لکوپنی، آگرانولوسیتوز

سایر یافته ها: سکسکه وخارش(کلرپرومازین)، سردرد میگرنی(پیپرازین) ،سندرم قطع دارو( هالوپریدول)

تدابیر درمانی: CPR پیشرفته وپایه، لاواژ معده(حتی پس از گذشت ۱۲ ساعت) ، تجویز زغال فعال شده ومسهل، اصلاح اختلالات الکترولیتی و اسید وباز

 

نام دارو: باربیتوراتها:فنوباربیتال ،تئوفیلین، پریمیدون)

علائم ونشانه ها: تابلوی اصلی: تضعیف CNS ، تضعیف سیستم قلبی وعروقی (هیپوتانسیون)

دستگاه عصبی: مسمومیت با باربیتوراتهاابتدا با خواب آلودگی،اختلال هوشیاری، کاهش رفلکس ها ،میوزیس ضعیف،وبه طرف کوما پیش میرود

علائم قلبی وعروقی: هیپوتانسیون وشوک ثانویه به اختلال مرکز تنظیم سیستم قلبی وعروقی و در مغز وازودیلاتاسیون شدید عروق

علائم گوارشی: کاهش تون وحرکات روده ویبوست

 

تدابیر درمانی: CPR  پایه وپیشرفته،در صورت بروز اختلال تنفسی یا کوما انجام انتوباسیون ودر صورت لزوم تهویه مکانیکی،خودداری از تجویز شربت ایپکا در صورت خواب آلودگی ، لاواژمعده(خصوصا در ۴ساعت اول) وس تجویز زغال فعال شده وتجویز مسهل،تجویز نالوکسان، گلوکز هیپرتونیک ،ویتامین وریدی به تمام مسمومین با اختلال تنفسی وهوشیاری

 

بنزودیازپین ها: علائم ونشانه ها: تضعیف پیشرونده CNS (شامل منگی، خواب آلودگی و…)،ضعف ،سردرد، آتاکسی، سرگیجه، آنتی کولینرژیک خفیف(خشکی دهان ،اتساع مردمک،تاکی کاردی،…)

تدابیردرمانی: درصورت لزوم CPR پایه وپیشرفته،ایجاد استفراغ یا انجام لاواژ معده وزغال فعال شده ومسهل،آنتی دوت اختصاصی فلومازنیل

 

 نام دارو :لیتیم

عتائم ونشانه هااستفراغ، اسهال،خواب آلودگیریا، ترمور ظریف عضلات،وزوز گوش، نیستاگموس و…

علائم CNS :ترمور ظریف دستها، تشدید رفلکسها، حرکات کره ای شکل،پارکینسونیسم، اضطراب،…

علائم قلبی وعروقی: تاکی کاردی، هیپوتانسیون، کلاپس عروقی، میوکاردیت و…

تدابیر درمانی: CPR پایه وپیشرفته،در ۳۰ تا ۶۰ دقیقه اول میتوام از شربت ایپکا استفاده نمود. وپس از آن باید از لاواژ معده استفاده نمود. لیتیم بطور موثر ا به داخل زغلال فعال شده جذب نمیشود لذا استفاده از آن بی اثر است.

 

 نام دارو:MAOIs

علائم  ونشانه ها:

علائم عصبی: بی قراری، تحریک پذیری، سردرد ، خواب آلودگی، توهم و…

علائم قلبی عروقی: هیپر تانسیون، تاکی کاردی، طپش قلب

علائم گوارشی: تهوع، استفراغ، درد شکم واسهال

تدابیر درمانی: CPR پایه پیشرفته،لاواژ معده، زغال فعال شده ودر چند نوبت به فاصله ۴ ساعت ومسهل تجویز شود.

 

* مسمومیت با داروهای متفرقه واقدامات درمانی:

استامینوفن: یک داروی ضدتب،درد وبا کمی خاصیت ضد التهابی است.

علائم ونشانه ها: مسمومیت با این دارو بر اساس مدت زمان گذشته از خوردن دارو به ۴ مرحله تقسیم میشود که عبارتند از ۱) دوره نهفته(۲۴ ساعت اول): تهوع،استفراغ، بی اشتهائی، رنگ پریدگی، تعریق

۲)هپاتوتوکسیته(۲۴-۴۸ ساعت پس از خوردن دارو) علائم فوق کمی فروکش کرده وبه صورت درد شکم ،تهوع، ضعف وبیحالی،حساسیت کبدی وهپاتومگالی

۳)مرحله ماکزیمم ضیعات کبدی(۷۲-۹۶ ساعت بعد از خوردن) نکروز کبدی به اوج خود رسیده ومرگ ومیر در این مرحله است.

۴) دوره بهبودی(۴روز تا ۲ هفته پس از خوردن دارو) با درمان مناسب کبد شروع به ترمیم مینمکاید.

* تدابیر درمانی:CPR پایه وپیشرفته

تخلیه معده در ۲ ساعت اول وحداکثر تا ۴ ساعت بعد از خوردن دارو(لاواژ معده)،خودداری از ایجاد استفراغ با شربت ایپکا وسپس تجوبیز زغال فعال شده،تجویز آنتی دوت اختصاصی(N-استیل سیستئین)،((جدیترین عارضه NAC : واکنش آنافیلاکتوئید))

 الوپورینول: مهار کننده آنزیم گزانتین اکسیداز بوده (گزانتین وهیپوگزانتین را به اسید اوریک تبدیل نموده) ودر درمان هیپر اوریسمی اولیه وثانویه

علائم :تهوع ،استفراغ، سردرد، واکنش های آلرژیک

تدابیر درمانی:به دلیل جذب سریع دارو تجویز ایپکا یا لاواژ معده بعد از یک ساعت ارزشی ندارد.

آمانتادین:داروی ضد ویروسی با خاصیت دوپامینرژیک است ودر درمان ۹۰ درصد بدون تغییر از کلیه ها دفع میشود.

علائم ونشانه ها: بیخوابی ،سرگیجه، دلیریوم، سایکوز و…

تدابیر درمانی: در ۲-۴ اول بعد از مسمومیت لاواژ معده وسپس زغال فعال شده ومسهل

 

آنتی کوآگولانت ها: هپارین از طریق افزایش آنزیم آنتی ترومبین ۳ اثر کرده وموجب کاهش قدرت انعقادپذیری میشود.

علائم ونشانه ها: خونریزی

تدابیر درمانی: قطع تجویز هپارین، آنتی دوت اختصاصی:پروتامین سولفات

آنتاگونیست های اچ(۲ سایمتیدین، رانیتیدین، فاموتیدین):

علائم ونشانه ها: خواب آلودگی، افسردگی، توهم، هیپوتانسیون، خشکی دهان

تدابیر درمانی:لاواژ معده، تجویز زغال فعال شده، مسهل

آمینوگلیکوزید(کانامایسین، نئومایسین، جنتامایسین، استرپتومایسین،…)

تدابیر درمانی: تجویز گلوکانات کلسیم ،آنتی دوت اختصاصی: نئوستیگمین

 

* انسولین:

یک هورمون پائین آورنده قند خون بوده

علائم ونشانه ها: علائم CNS :تحریک پذیری، عصبانیت، سردرد، خواب آلودگی، خمیازه کشیرن،…

سیستم سمپاتیک:افزایش فعالیت آدرنرژیک(اضطراب، تاکیکاردی،تعریق و…)

درماان:تجویز گلوکز

* سالیسیلات:

در درمان تب،درد، بیماریهای التهابی

علائم ونشانه ها:علائم خفیف: سوزش دهان، حلق، هیپرپنه، وزوزگوش،تهوع،استفراغ، سرگیجه، ضعف وبیحالی و…

متوسط:تهوع، استفراغ، تعریق، کری، رنگ پریدگی، کاهش هوشیاری، لکنت زباتن، دلیریوم

در مسمومیت شدید: تضعیف CNS وتنفس، سیانوز، ادم ریوی غیر قلبی، ادم پاپی، ادم نمغزی ،CHF

تدابیر درمانی:تا ۱۲ ساعت بعد مسمومیت تجویز ایپکا ویا لاواژ معده وسپس تجویز زغال فعال شده تقریبا تمامی بیماران دهیدراته بوده وباید انفوزیون وریدی مایعات شروع شود. در صورت خونریزی فعال :تجویز ویتامین K

* تئوفیلین: برونکودیلاتور

علائم ونشانه ها: تهوع، استفراغ، تاکیکاردی، ترمور، بیقراری، آریتمی بطنی وفوق بطنی، هیپوتانسیون وایست قلبی

تدابیر درمانی: حتی با گذشت ۱۰ ساعت از مسمومیت خوراکی باید اقدام به لاواژ معده وسپس زغال فعال شده ومسهل نمود.(بقیه درمانها علامتی است)

* داروهای ضد تیروئید:کاربامازول، متی مازول

علائم ونشانه ها:راشهای ماکو پاپولر خارش دار، تب، درد مفاصل، لنفادنوپاتی، لکوپنی،…(عارضه جدی: آگرانولوسیتوز)

تدابیر درمانی: تجویز ایپکا، لاواژ معده (در ۴ ساعت اول) وشپش زغال فعال شده ومسهل

 

* ویتامین ها:

vit A : در ۴-۶ ساعت اول تجویز ایپکا ،زغال فعال شده ومسهل

علائم ونشانه ها: علائم عصبی ،ضعف و خستگی، درماتیت ، اختلال کبدی، تهوع واستفراغ و…

Vit K : علائم ونشانه ها: بر افروختگی، تنگی نفس ، درد سینه و…

 درمان عوارض جانبی با این داروها کنسرواتیو است.

Vit D :علائم ونشانه ها: تهوع واستفراغ ،اسهال ، پر ادراری، پرنوشی، افزایش BP

تدابیر درمانی: ایجاد استنفراغ وتجویز زغال فععال شده ومسهل ، کاهش کلسیم رژیم غذائی، تجویز کلسی تونین در صورت هیپر کلسمی

مواد مخدر وشبه تریاک:(کدوئین، دکسترومتورفان، فنتانیل، هروئین، متادون، مورفین،…)

علائم ونشانه ها:

علائم CNS : خواب آلودگیریا، استئوپور، کوما، برادی پنه

علائم قلبی عروقی: هیپوتانسیون اورتواستاتیک، شوک ثانویه به هیپوکسی

سایر یافته ها:تهوع ،استفراغ، کاهش حرکات روده، احتباس ادراریو…

تدابیر درمانی: لاواژ معده وسپس تجویز زغال فعال شده ومسهل،در صورت دپرسیون تنفسی اکسیژن ۱۰۰ درصد وانتوباسیون وتهویه مکانیکی،تجویز آنتی دوت اختصاصی: نالوکسان

 

* الکل ها:

متانول: تابلوی اصلی: اختلال بینائی ، اسیدوز متابولیک

بینائی: تاری دید، اسکوتوم مرکزی،پر خونی دیسک بینائی ،ادم پاپی، درد چشم و…

علائم CNS : سر درد ، سرگیجه، سفتی و درد گردن، ضعف وبیحالی

علائم گوارشی: تاهوع، استفراغ، درد ، گاستریت هموراژیم

تنفس: تاکی پنه، هیپر پنه

 تدابیر درمتنی: تجویز آنتی دوت متانول ،اتانول است.

 

* اتانول:

علائم CNS :تغییرات خلقی ،رفتاری، شخصیتی، لکنت زبان وعدم تعادل، دپرسیون مرکز تنفسی واختلال هوشیاری و…

علائم گوارشی: تهوع، استفراغ، درد شکم،…

علائم تنفسی:دپرسیون تنفسی، داروهای آرامبخش یا خواب آور،…

تدابیر درمانی: تجویز ایپکا، لاواژ معده در ۹۰ دقیقه اول،آنتی دوت اختصاصی: متانول

 

* مسمومیت با مواد بهداشتی وآرایشی:

مواد آرایشی: رنگ مو

علائم ونشانه ها: به ندرت موجب مسمومیت حاد شده وبیشتر اثرات تحریک موضعی مخاط دهان ومعده را دارد.

تدابیر درمانی:(تجویز مکرر شیر ،لاواژ معده در صورت مصرف زیاد )

رژ لب ولاک ناخن: تهوع ، استفراغ، دپرسیون CNS ، وخواب آلودگی

تدابیر درمانی:(مصرف شیر واستفراغ ولاواژ معده در صورت مصرف زیاد)

 

* مسمومیت های محیطی وصنعتی:

مسمومیت با دود حاصل از آتش سوزی:دی اکسید کربن، دی اکسید نیتروژن، گاز کلر، مونوکسید کربن

علائم ونشانه ها: صدمه بر روی مجاری تنقسی فوقانی بوده که موجب اریتم ، ادم، نکروز مخاط وگاهی انسداد مجاری تنفسی فوقانی است.

آمونیاک:از سوختن پشم ،نایلون، ابریشم وملامین بوجود می اید. علائم ونشانه ها: اریتم ،ادم، نکروز مخاط دستگاه تنفسی

دی اکسید نیتروژن: در آتش سوزی خرمن هاوماشین ها:تخریب آلوئول ها با تولید اسید نیتریت واسید نیتریک ،برونکو اسپاسم ،تنگی نفس، تهوع، استفراغ،سردرد، درد سینه

دی اکسد سولفورو: از سوختن پشم ، گوشت، پوست بوجود می آید.

علائم ونشانه ها: تخریب مخاط،سرفه، عطسه، اشکرذیزش، سردرد، تهوع، استفراغریا،…

مونواکسید کربن: با اتصال به Hb باعث هیپوکسی میشود وسردرد، ضعف وبیحالی، اختلال هوشیاری ودر نهایت تشنج وکوما

اسید سولقوریک: با بوی تخم مرغ گندیده علائم ونشانه ها: رینیت، فارنژیت، برونشیت، پنومونی، ادم ریوی،سردرد، بیقراری، لرز، اختلال هوشیاری

تدابیر درمانی: در صورتیکه علائم تنفسی ویا عصبی وجود نداشته باشد وغلظت کربوکسی هموگلوبین قبل از تجویز اکسیژن ۱۰۰ درصد باشد میتوان بیمار را مرخص کرد.

دربیماران علامت دار :اکسیژن ۱۰۰ درصد ومرطوب،جلوگیری از بروز هیپوترمی،تجویز ضد درد وآرامبخش

مهمترین اقدام: اکسیژناسیون کافی خون در صورت لزوم انتوباسیون

 

* مسمومیت با نفت ومشتقات آن:

تلبلوی اصلی:تحریک دستگاه گوارشی، دپرسیون CNS ، اختلالات تنفسی

علائم گوارشی: سوزش گلو ،حلق، تهوع، استفراغ، درد شکم،…

علائم تنفسی: جدیترین واقعه در مسمومیت با این مواد آسپیراسیون وعوارض حاصل از آن است.(سرفه، نفس نفس زدن، احساس خفگی، دم صدادار و…)

علائم CNS :گیجی، رخوت وبیحالی، خواب آلودگی، کوما وتشنج

تدابیر درمانی: CPR پایه وپیشرفته،خودداری از تجویز ایپکا ولاواژ معده،در گذشته از روغن زیتون ومعدنی استفاده میشد اما این مواد خطر بروز آسپیراسیون واثرات آنرا افزایش میدهد.،استفاده از کورتون توصیه نمیشود.

 

* نفتالن:

تابلوی اصلی: همولیز، زردی، اولیگوری، تشنج،…

مسمومیت خوراکی: تهوع، استفراغ، اسهال، سوزش ادرار، آنمی وایکتر،…

در مسمومیت استنشاقی: سردرد، اختلالات گوارشی، کنفوزیون، اختلال بینائی

تدابیر درمانی: تجویز ایپکا ویا لاواژ معده وسپس مسهل،ترانسفوزیون خون در صورت لزوم

* مونوکسید کربن:

علائم بر اساس درصد کربوکسی هموگلوبین است. که از سردرد خفیف تا آزار دهنده ،تنگی نفس، تاکی کاردی، تنفس شین استوک ،تهوع، استفراغ، ضعف ،اختلال بینائی، تب،…

تدابیر درمانی: CPR پایه وپیشرفته

در صورت وجود دپرسیون تنفسی یا مرکزی استفاده از نالوکسان ،در صورت وجود ادم مغزی از مانیتول، استفاده از اکسیژن توصیه میشود.

سیانید: تابلوی اصلی: اختلال تنفسی، هیپوتانسیون، تشنج وکوما

تدابیر درمانی: CPR پایه وپیشرفته،نام ئلاواژ معده با شیر یا آب،تجویز آنتی دوت سیانید با ۳  داروی آمیل نیتریت ،سدیم نیتریت ، سدیم تیوسولفات

* هالوژن ها:

ید: تجویز شیر یا محلول نشاسته یا سفیده خام تخم مرغ،نشاسته ۱۵ گرم در ۵۰۰ سی سی آب) به فاصله ۱۵ دقیقه اقدام به لاواژ معده نمود تا زمانیکه رنگ محتویات معده دیگر آبی نباشد.

برم: تهوع ،استفراغ، دپرسیون CNS

تدابیر درمانی: ایجاد استفراغ یا لاواژ معده وسپس تجویز مسهل ، تجویزNacl ، فروسماید

* فلزات سنگین:

آرسنیک: در حشره کشهای ،جونده کش ها، قارچ کش ها، سموم نباتی، مواد سرامیک

علائم ونشانه ها: دیسفاژی، سوزش گلو،تهوع، استفراغ، درد شکم، اسهال، دهیدراتاسیون،تنگی نفس، کوما وتشنج،…

تدابیر درمانی: تجویز اکسیژن،ایجاد استفراغ یا لاواژ معده، استفاده از دیمر کاپرول

آهن: دستگاه گوارش، تهوع، استفراغ ،درد شکم، اسهال، اتساع عروق، شوک، خواب آلودگی ، هیپو ولمی واسیدوزر،…

تدابیر درمانی:دفروکسامین

حشره کش های ارگانوفسفره: تابلوی اصلی: اختلال بینائی، گوارشی، تنفسی،…

تدابیر درمانی: لاواژ معده ،زغال فعال شده، استفاده از آنتی دوت اختصاصی: پرالیدوکسیم وآتروپین

* اگر کودک زیر ۶ سال ماده‌ای مسموم کننده بلعید، چه کنم؟

اول از همه بقیه‌ی آن ماده را از دسترس کودک دور کنید. بعد سعی کنید هرچیزی که در دهانش باقی مانده تف کند. یک نمونه از آن را برای سم شناسی در صورت نیاز نگه دارید، مگر این که ظرف محتوی آن ماده را داشته باشید. اگر هرکدام از علایم زیر را دیدید فورا با اورژانس تماس بگیرید.
• مشکل در تنفس
• درد شدید گلو
• سوختگی لب یا دهان
• تشنج
• عدم هشیاری
• خواب‌آلودگی شدید
* فرزندتان را وادار به استفراغ نکنید.

اگر کودک اسید قوی مثل شوینده‌ کاسه توالت، یا قلیایی قوی مثل راهگشا یا تمیزکننده اجاق گاز خورده باشد، استفراغ تنها باعث می‌شود که ماده سوزنده از راه گلو و دهان بالا بیاید و آسیب بیشتری ایجاد کند.
اگر کودک داروی تجویز شده یا بدون نسخه ای را خورده، بسته دارو را کنار دستتان نگه دارید تا بتوانید اطلاعات کامل را درباره آن بدهید. اگر می‌توانید، ماکزیمم مقدار قرص یا دارویی را که احتمال دارد خورده باشد را با شمردن تعداد داروی باقی مانده در ظرف حساب کنید.
متخصصان معمولا به والدین توصیه می‌کردند که شربت ایپکا  یا کربن فعال شده را برای پیشامدهای مسمویت در دسترس داشته باشند، اما آکادمی طب کودکان امریکا (AAP) دیگر نگهداری اپیکا در منزل را توصیه نمی‌کند. اپیکا راه درمان موثری برای مسمویت نیست، بیشتر مراکز فوریت پزشکی هم دیگر از آن استفاده نمی‌کنند، و کربن فعال شده هم راه امنی برای درمان کودکان در منزل به شمار نمی‌رود.
اگر هنوز اپیکا در منزل دارید، AAP توصیه می‌کند سریعا و مطمئنا آن را دور بریزید. (هرگز هیچ دارویی را در سطل زباله‌ای که کودکتان به آن دسترسی دارد نریزید)
* اگر سم روی پوست کودک ریخت چه کنم؟

همه لباسهای آلوده را دربیاورید و پوست تماس یافته را با آب ولرم شستشو دهید. اگر پوست ظاهر سوختگی پیدا کرده، شستشو را حداقل تا ۱۵ دقیقه دیگر ادامه دهید. برای توصیه های بیشتر با مرکز سموم تماس بگیرید.
* اگر ماده‌ای سمی به داخل چشم کودک ریخت چه کنم؟

بلافاصله چشم کودک را با آب ولرم شستشو دهید. اگر بچه ترسیده یا ناراحت باشد کار آسانی نخواهد بود. اگر بزرگسال دیگری حضور دارد، از او کمک بخواهید تا در حین ریختن آب داخل چشم کودک برای خارح کردن ماده سمی، دست و پای او را نگهدارد. اگر تنها هستید، کودک را محکم  لای حوله با پتو بپیچید و زیر یک بازوی خود نگهدارید. آب ولرم را به آرامی در گوشه داخلی چشم بریزید. سعی کنید پلک ها را باز نگهدارید یا از کودک بخواهید پلک نزند. در طول ۱۵ دقیقه شستشوی چشم به کودکتان دلگرمی بدهید. اگر از این ماده روی قسمتهای دیگر بدن کودکتان هم ریخته است، شاید بهتر است به جای این کار او را زیر دوش ببرید. (می‌توانید به همراهش زیر دوش بروید و کمکش کنید).
* اگر کودک در معرض دودهای سمی قرار گرفت چه کنم؟

فرزندتان را هرچه سریع تر به هوای تازه برسانید. اگر نفس نمی‌کشد، سریعا عملیات ماساژ قلبی CPR را آغاز کنید. اگر تنها هستید، CPR را به مدت یک دقیقه ادامه دهید، بعد با اورژانس تماس بگیرید. سپس دوباره CPR را آغاز کنید و تا رسیدن کمک یا زمانی که کودک خودش شروع به تنفس کند به این کار ادامه دهید.
اگر کودک پیش دبستانی شما مدتی در معرض دودهای سمی بوده اما تاثیری در او ظاهر نشده است، با دکترش صحبت کنید. احتمالا او جزئیات حادثه را می‌پرسد و برای اقدامات بعدی راهنمایی‌تان می‌کند.
* آیا مواد سمی دیگری هستند که باید نسبت به آنها هشیار باشم؟

بله. اگر خانه شما قبل از سال ۱۹۸۰ ساخته شده باشد احتمال مسمومیت سرب هست. در اغلب موارد کودکان سرب را از طریق خوردن براده‌ها یا تنفس گرد سرب در زمان تعمیرات وارد بدن خود می‌کنند. مسمومیت سرب می‌تواند مشکلاتی در رشد جسمی و فکری و در رفتار ایجاد کند.
مسمومیت مونوکسید کربن بیشتر از هر مسمویت تصادفی دیگری عامل مرگ و میر در ایالات متحده امریکا است. مونوکسید کربن گازی است بی رنگ و بی بو که در صورت بدکاری وسایل خانه یا نصب نادرست در خانه شما نشت پیدا می‌کند. کودکان قبل از بزرگان در خانه علایم مسمومیت را بروز می‌دهند. علایم اولیه عبارتند از سردرد، سرگیجه و خواب آلودگی. در نتیجه ادامه‌ی نشت، تهوع، استفراغ، تپش قلب و بیهوشی . حتی مرگ هم ممکن است رخ دهد. نصب ردیابِ منوکسیدکربن در منزل و آزمودن مرتب آن در کنار دودیاب خانگی تمهید مناسبی است.
* چطور از مسمومیت پیشگیری کنم؟

بیش از نیمی از مسمومیتها در کودکان زیر ۶ سال و نود درصدِ آنها در خانه اتفاق می‌افتند. شایعترین سموم خانگی لوازم آرایشی، محصولات بهداشت فردی، شوینده‌ها و مُسکن‌ها هستند. امکان وجود این سموم را در خانه خود بررسی کنید. همه سموم احتمالی را جایی دور از دسترس کودکان بگذارید. برای تمام دراورها و کابینت های حاوی مواد یا اشیای خطرناک از قفل امنیتی استفاده کنید. داروهایی با درپوش مقاوم به کودک خریداری کنید و هرگز به کودک نگویید دارو آب نبات است.
وقتی در خانه مهمان دارید، دقت کنید که مواد مسمومیت‌زای احتمالی دور از دسترس باشند. هرچقدر هم که احتیاط کنید، اگر داروی مادربزرگ جلوی آینه جا بماند، کودکتان در معرض مسمویت خواهد ماند.
هرگز مواد مضر را در ظرفهای خالی – مثلا ظرف آبمیوه – که کودک فکر کند می‌تواند بخورد یا بنوشد نریزید. خمیردندان، صابون، شامپو، یا دیگر مواد مصرفی عمومی را با محصولات خطرناک در یک قفسه نگهداری نکنید. از مغازه گیاه فروشی درباره سمی بودن گیاهان اطراف خانه یا باغچه خود سوال کنید و به هر قیمت آنها را از بین ببرید. گیاهان خانگی را دور از دسترس نگهداری کنید.
هنگام استفاده کودک از لوازم هنری مثل چسب و ماژیک مراقب او باشید. (نباید بگذارید که حتی مواد غیرسمی را داخل دهانش کند). اگر کودک شما در گذشته سمی را خورده است باید حساس تر باشید. کودکی که یک بار دچار حادثه مسمومیت شده، به احتمال زیاد باز هم دچار حادثه‌ی دیگر خواهد شد.
شماره تلفن تماسهای فوریتی را نزدیک دستگاه تلفن خانه خود نگهداری کنید. نسبت به اطلاع پرستار بچه از محل شماره‌های اورژانسی اطمینان حاصل کنید.

* فنل
فنل یا اسید فنیک از سموم فرار محسوب می‌شود. ماده‌ای است متبلور که در تجارت به رنگ سفید بوده و اشکال دارویی آن مختلف است. حداکثر مقدار خوراکی فنل ۰٫۱ گرم در یکبار است، مقدار ۴ گرم آن از راه خوراکی مسمومیت شدید تولید می‌کند و مقدار ۱۵ گرم از آن کشنده است.

 علایم مسمومیت شامل سوزش مخاط دهان و حلق، سستی ، سرگیجه ،تنگی نفس، تشنج و اغما می‌باشد. معالجه آن شستشوی معده با آب آهک، روغن کرچک و تزریق سرم است.

* سیانور
سیانور دو پتاس و اسید سیانیدریک دو سم قوی هستند که به مقدار کم در مغز بادام تلخ یافت می‌شوند. اگر فردی تعداد زیادی بادام تلخ بخورد مسموم می‌شود. مقدار کشنده سیانور دو پتاس ۰٫۳ – ۰٫۲ گرم و اسید‌ سیانیدریک ۰٫۶ گرم است. مرگ بوسیله اسید سیانیدریک فوری است.

پس از خوردن سم بلافاصله شخص به حالت اغما رفته ، حدقه چشم گشاد شده و نبض غیر قابل درک می‌شود و بر اثر تشنج می‌میرد. ممکن است تزریق داخل وریدی محلول تیوسولفات دو سود شخص را از مرگ نجات دهد.
* کولشی‌سین
آلکالوئید گیاهی است به نام زعفران پاییزی که ماده موثرش بیشتر در دانه و پیاز گیاه یافت می‌شود. کولشی‌سین از جمله موادی است که در بدن جمع می‌شود و حداکثر مقدار خوراک آن ۰٫۰۵ گرم در یکبار است. علایم مسمومیت در انسان به صورت سردرد شدید ، استفراغ ، ادرار زیاد ، تشنج ، فلج شدن خون در رگهای بدن و در صورت ادامه یافتن علایم ، منجر به مرگ خواهد شد.

* نیکوتین
نیکوتین ماده موثر و آلکالوئید توتون است که به شکل مایع بیرنگ با بوی تند می‌باشد. نیکوتین اثر محرک بر روی سیستم عصب مرکزی داشته و روی عضلات مخطط وقتی که با دوزهای قوی مصرف شود اثر فلج کننده دارد. مقدار ۰٫۱ گرم از نیکوتین دوز سمی است. اثرات سمی آن به سرعت آشکار می‌شود که شامل اختلالات گوارشی ، اختلالات و واکنشهای عصبی ، بی‌نظمی قلب و در نهایت در اثر تشنج ، مرگ عارض می‌شود.

* اسید و باز
از اسیدها ، اسید هیدرو کلریک  ، اسید سولفوریک،  اسید نیتریک و  اسید استیک غلیظ به مقدار ۲۰ – ۱۰ گرم کشنده است. از بازها آمونیاک و ژتاس و آهک را می‌توان نام برد. خوردن اسید و باز قوی ، مخاط دهان ، گلو ، مری و معده را سوزانده و موجب درد شکم و استفراغ شدید می‌گردد.

* آتروپین
آلکالوئیدی است که در اغلب گیاهان سمی تیره سیب زمینی (Solanaceae) مانند تاتوره یافت می‌شود. آتروپین داروی فلج کننده اعصاب سمپاتیک است و باعث افزایش فعالیت قلب ، کاهش ترشحات غدد مترشحه ، تشنج عضلات صاف و تحریک سیستم عصبی مرکزی می‌شود. علایم مسمومیت به صورت خشکی گلو ، عطش زیاد ، التهاب حنجره و در نهایت اغما و مرگ است. آتروپین به مقدار ۱۰ – ۵ میلی‌گرم تزریق زیر جلدی ، سمی و کشنده است.

* تریاک و مشتقات آن
 مرفین ماده اساسی تریاک است. در طب علاوه بر مورفین مشتقات مصنوعی از آن را که اثرات مشابه مرفین دارند بکار می‌برند. هروئین یا کلرئیدرات استردی استیل مورفین پودری است متبلور و تلخ که سمیت آن ۵ مرتبه بیش از مرفین است و ۰٫۱ گرم آن کشنده است. کدئین یا اتر متیلیک مورفین مصرف بیش از ۰٫۱ گرم آن ایجاد مسمومیت می‌کند. از علایم مسمومیت کدئین زنگ زدن گوشها در ابتدای مسمومیت است.

* بی‌حس کننده‌های موضعی
علاوه بر کوکائین که از طریق مصنوعی نیز تهیه می‌شود، بعضی از داروهای بی‌حس کننده موضعی دیگر نیز بطور مصنوعی تولید شده‌اند که مصرف بیش از حد دارای اثرات سمی است و از لحاظ سم شناسی قابل توجه هستند مانند استوائین ، نووکائین و بوتلین.
ضد عفونی کننده‌ها و مواد رنگ کننده
 مواد ضد عفونی کننده ایکه در پزشکی یا در تولید مواد غذایی مورد استفاده قرار می‌گیرند، عموما دارای اثرات کم و بیش سمی بوده و در صورتی که به مقادیر زیادتر از حد لزوم مصرف شوند مسمومیتهای حاد یا مزمن ایجاد می‌کنند. بطور کلی مهمترین ضد عفونی کننده‌های طبی اعم از ترکیبات معدنی یا آلی عبارتند از: آب اکسیژنه، کلراتها ، پرمنگناتها، فرمالدئیدو ….
ولی مقادیر زیاد آنها اگر در مواد خوراکی مدت طولانی استفاده شوند مسمومیتهای خفیف و مزمن تولید می‌نمایند. از مواد رنگ کننده می‌توان بلدومتیلن ، آبترین ، ویوله متیل و … را نام برد. امروزه سازمانهای بهداشت مواد غذایی ، مواد رنگ کننده مورد استفاده در غذاها را اعم از اینکه برای زینت بکار برده شوند و یا برای حفظ و نگهداری آنها از فاسد شدن ، تحت نظر گرفته و رنگهای مصرفی را نیز از نظر صلاحیت مشخص کرده‌اند.

:: موضوعات مرتبط: علائم و تشخیص در مسمومیتها

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

آسیب‌ قفسه‌ سینه

 

در اثر وارد شدن‌ یک‌ نیروی‌ مستقیم‌ به‌ قفسه‌ سینه‌ در اثر یک‌ ضربه‌ یا سقوط‌ یا در اثر آسیب‌ له‌شدگی‌ ، ممکن‌ است‌ یک‌ یا تعداد بیشتری‌ از دنده‌ها دچار شکستگی‌ شوند. اگر جراحت‌ باز در محل‌ شکستگی‌ وجود داشته‌ باشد و یا یکی‌ از دنده‌های‌ شکسته‌ شده‌، ریه‌ را سوراخ‌ کرده‌ باشد، تنفس‌ مصدوم‌ ممکن‌ است‌ شدیداً مختل‌ شود.

 

   وارد آمدن‌ آسیب‌ به‌ قفسه‌ سینه‌ می‌تواند قسمتی‌ از دنده‌های‌ شکسته‌ شده‌ را از سایر قسمت‌های‌ قفسه‌ سینه‌ جدا کند و حالتی‌ به‌ نام‌ «قفسه‌ سینه‌ مواج‌» ایجاد کند. این‌ قسمت‌ جدا شده‌، در زمان‌ دم‌ به‌ داخل‌ کشیده‌ می‌شود و در بازدم‌، رو به‌ خارج‌ حرکت‌ می‌کند. این‌ تنفس‌ «متناقض‌» باعث‌ ایجاد مشکلات‌ تنفسی‌ شدید می‌شود. شکستگی‌ دنده‌های‌ پایینی‌ می‌تواند به‌ اعضای‌ داخلی‌ (مثل‌ کبد و طحال‌) آسیب‌ برساند و خونریزی‌ داخلی‌ ایجاد کند.

 

تشخیص‌

بسته‌ به‌ شدت‌ آسیب‌، ممکن‌ است‌ موارد زیر وجود داشته‌ باشند:

درد تیز (غیرگنگ‌) در محل‌ شکستگی‌

درد در تنفس‌ عمیق‌

تنفس‌ کم‌عمق‌

یک‌ جراحت‌ باز روی‌ محل‌ شکستگی‌ که‌ احتمالاً صدای‌ «مکش‌» هوا از طریق‌ این‌ جراحت‌ به‌ داخل‌ حفره‌ قفسه‌ سینه‌ را می‌شنوید.

تنفس‌ «متناقض‌»

نشانه‌هایی‌ از خونریزی‌ داخلی‌ و شوک.

اهداف‌

نگه‌ داشتن‌ دیواره‌ قفسه‌ سینه‌

فراهم‌ کردن‌ شرایط‌ انتقال‌ به‌ بیمارستان‌

۱) در مورد شکستگی‌ دنده‌ها، با استفاده‌ از یک‌ آویز اندام‌ بالایی‌ ، دست‌ را ثابت‌ نگه‌ دارید و مصدوم‌ را به‌ بیمارستان‌ منتقل‌ کنید. اگر جراحت‌ نافذ قفسه‌ سینه‌ وجود دارد، مصدوم‌ را به‌ سمت‌ آسیب‌دیده‌ خم‌ کنید، روی‌ زخم‌ را بپوشانید و لایه‌ پوششی‌ را از ۳ طرف‌ محکم‌ بچسبانید .

احتیاط‌!

اگر مجبور هستید که‌ مصدوم‌ را در وضعیت‌ بهبود بگذارید، وی‌ را روی‌ سمت‌ آسیب‌دیده‌ قرار دهید. این‌ وضعیت‌ به‌ ریه‌ سالم‌ اجازه‌ می‌دهد که‌ با حداکثر ظرفیت‌ کار کند.

۲) به‌ مصدوم‌ کمک‌ کنید تا در یک‌ وضعیت‌ متمایل‌ به‌ سمت‌ آسیب‌دیده‌ که‌ در آن‌ احساس‌ راحتی‌ بیشتری‌ می‌کند، قرار بگیرد. دست‌ سمت‌ آسیب‌دیده‌ را با یک‌ آویز بالا نگهدارنده‌ ثابت‌ نگه‌ دارید. با مرکز اورژانس‌ تماس‌ بگیرید و آمبولانس‌ درخواست‌ کنید.

 

آسیب‌ ستون‌ فقرات

 

آسیب‌های‌ وارد بر ستون‌ فقرات‌ می‌توانند یک‌ یا چند قسمت‌ از پشت‌ و یا گردن‌ استخوان‌ها ( مهره‌ها ) ، دیسک‌های‌ جداکننده‌ مهره‌ها، عضلات‌ و رباط‌های‌ اطراف‌ یا نخاع‌ و شاخه‌های‌ عصبی‌ که‌ از آن‌ جدا می‌شوند را درگیر کنند. جدی‌ترین‌ خطر همراه‌ با آسیب‌ ستون‌ فقرات‌، صدمه‌ به‌ نخاع‌ است‌. چنین‌ آسیبی‌ ممکن‌ است‌ سبب‌ از دست‌ رفتن‌ توان‌ حرکتی‌ و یا حس‌ در نواحی‌ پایین‌تر از قسمت‌ آسیب‌دیده‌ شود. نخاع‌ یا ریشه‌های‌ عصبی‌ در صورتی‌ که‌ توسط‌ دیسک‌ دررفته‌ یا جابه‌جا شده‌ و یا در اثر قطعات‌ استخوان‌ شکسته‌ شده‌، تحت‌ فشار قرار گیرند، ممکن‌ است‌ دچار صدمات‌ موقتی‌ شوند. در صورتی‌ که‌ نخاع‌ به‌طور کامل‌ یا ناکامل‌ قطع‌ شود، صدمات‌ احتمالاً پایدار و دایمی‌ خواهند بود.

 

چه‌‌وقت به ‌آسیب‌ ستون‌فقرات‌ مشکوک‌می‌شویم‌؟

روش‌ ایجاد آسیب‌، مهم‌ترین‌ شاخص‌ است‌. در صورتی‌ که‌ نیروهای‌ غیرطبیعی‌ به‌ پشت‌ یا گردن‌ وارد شده‌ باشند (به‌ خصوص‌ اگر مصدوم‌ از اختلال‌ حس‌ یا حرکت‌ شاکی‌ باشد)، همواره‌ به‌ آسیب‌ ستون‌ فقرات‌ مشکوک‌ شوید. اگر در حادثه‌ موردنظر، مصدوم‌ شدیداً به‌ جلو و عقب‌ خم‌ شده‌ یا ستون‌ فقرات‌ دچار پیچش‌ شده‌ است‌، باید فرض‌ کنید که‌ او مبتلا به‌ آسیب‌ ستون‌ فقرات‌ است‌. خصوصاً باید دقت‌ کنید که‌ همواره‌ از حرکت‌ دادن‌ غیرضروری‌ سر و گردن‌، اجتناب‌ کنید. اگرچه‌ آسیب‌ نخاع‌ ممکن‌ است‌ در غیاب‌ صدمه‌ به‌ مهره‌ها روی‌ دهد، شکستگی‌ ستون‌ فقرات‌ به‌ شدت‌ این‌ خطر را افزایش‌ می‌دهد. مناطقی‌ که‌ بیش‌ از سایر نقاط‌ آسیب‌پذیر هستند، عبارتند از استخوان‌های‌ گردن‌ و کمر.

 

ساختار ستون‌ فقرات‌ نخاع‌ توسط‌ مهره‌ها (استخوان‌های‌ پشت‌) محافظت‌ می‌شود. وارد آمدن‌ آسیب‌ به‌ یک‌ مهره‌ یا یک‌ دیسک‌ بین‌ مهره‌ای‌ ممکن‌ است‌ به‌ ریشه‌های‌ عصبی‌ که‌ از نخاع‌ خارج‌ می‌شوند یا به‌ خود طناب‌، صدمه‌ برساند.

تشخیص‌

اگر مهره‌ها آسیب‌ ببیند.

ممکن‌ است‌ موارد زیر وجود داشته‌ باشند:

- درد در گردن‌ یا پشت‌ در محل‌ آسیب‌؛ ممکن‌ است‌ سایر آسیب‌های‌ دردناک‌تر، این‌ درد را مخفی‌ کنند.

- وجود حالت‌ پلکانی‌، نامنظمی‌ یا انحراف‌ در انحنای‌ طبیعی‌ ستون‌ فقرات‌

- حساسیت‌ در پوست‌ روی‌ ستون‌ فقرات‌ اگر نخاع‌ آسیب‌ ببیند، ممکن‌ است‌ موارد زیر وجود داشته‌ باشند:

- از دست‌ دادن‌ حس‌ یا حس‌ غیرطبیعی‌ (مثلاً احساس‌ سوختن‌ یا گزگز و مورمور). مصدوم‌ ممکن‌ است‌ ذکر کند که‌ اندام‌هایش‌ خشک‌، سنگین‌ یا فاقد مهارت‌های‌ گذشته‌ هستند.

- از دست‌ دادن‌ کنترل‌ مثانه‌ و یا روده‌

- مشکلات‌ تنفسی‌

 

برخی‌ از علل‌ آسیب‌ ستون‌ فقرات‌

هریک‌ از شرایط‌ زیر باید وجود آسیب‌ احتمالی‌ ستون‌ فقرات‌ را به‌ شما هشدار دهد:

- سقوط‌ از ارتفاع‌

- سقوط‌ به‌ دلیل‌ عدم‌ داشتن‌ مهارت‌ حین‌ ورزش‌هایی‌ مثل‌ ژیمناستیک‌ یا آکروبات‌

- شیرجه‌ زدن‌ به‌ داخل‌ یک‌ استخر کم‌عمق‌ و برخورد با کف‌ آن‌

- پرتاب‌ شدن‌ از روی‌ اسب‌ یا موتورسیکلت‌

- کاهش‌ ناگهانی‌ سرعت‌ در داخل‌ یک‌ وسیله‌ نقلیه‌

- افتادن‌ یک‌ جسم‌ سنگین‌ به‌ روی‌ بدن‌

- آسیب‌ به‌ سر یا صورت‌

اهداف‌

پیشگیری‌ از آسیب‌های‌ بیشتر

فراهم‌ کردن‌ شرایط‌ انتقال‌ فوری‌ به‌ بیمارستان‌

احتیاط‌!

موقعیت‌ مصدوم‌ را نسبت‌ به‌ حالتی‌ که‌ او را یافتید تغییر ندهید مگر آنکه‌ در معرض‌ خطر باشد.

اگر جابه‌جا کردن‌ مصدوم‌ ضروری‌ است‌، از روش‌ چرخاندن‌ مثل‌ الوار استفاده‌ کنید. روش‌ دیگر آن‌ است‌ که‌ از بیماربر ارتوپدی‌ استفاده‌ کنید.

 

مصدوم‌ هوشیار است‌

۱) به‌ مصدوم‌ اطمینان‌ خاطر بدهید و به‌ او توصیه‌ کنید که‌ حرکت‌ نکند. با مرکز اورژانس‌ تماس‌ بگیرید و آمبولانس‌ درخواست‌ کنید.

۲) پشت‌ سر مصدوم‌ زانو بزنید. دو طرف‌ سر مصدوم‌ را محکم‌ بگیرید به‌ طوری‌ که‌ دستان‌ شما روی‌ گوش‌های‌ او قرار بگیرد. گوش‌ها را کاملاً نپوشانید (مصدوم‌ باید همچنان‌ قادر به‌ شنیدن‌ سخنان‌ شما باشد). سر مصدوم‌ را در وضعیت‌ خنثی‌ (که‌ در آن‌، سر، گردن‌ و ستون‌ فقرات‌ همراستا هستند) ثابت‌ کنید و نگه‌ دارید. کم‌ضررترین‌ وضعیت‌ سر در یک‌ مصدوم‌ مشکوک‌ به‌ آسیب‌ ستون‌ فقرات‌، همین‌ حالت‌ است‌.

هشدار!

اگر مشکوک‌ به‌ آسیب‌ گردن‌ هستید، از یک‌ امدادگر بخواهید که‌ در زمانی‌ که‌ شما سر مصدوم‌ را در وضعیت‌ خنثی‌ نگه‌ داشته‌اید، چند پتو، حوله‌ یا لباس‌ لوله‌ شده‌ را در دو طرف‌ سر او قرار دهد. تا زمانی‌ که‌ نیروهای‌ خدمات‌ پزشکی‌ اورژانس‌ مسؤولیت‌ را بر عهده‌ بگیرند، همچنان‌ سر و گردن‌ مصدوم‌ را در تمام‌ لحظات‌ ثابت‌ نگه‌ دارید.

۳) همچنان‌ سر مصدوم‌ را تا رسیدن‌ نیروهای‌ خدمات‌ پزشکی‌ اورژانس‌ و قبول‌ مسؤولیت‌ توسط‌ آنها و بدون‌ توجه‌ به‌ مدت‌ زمانی‌ که‌ ممکن‌ است‌ این‌ کار طول‌ بکشد، در وضعیت‌ خنثی‌ نگه‌ دارید. از یک‌ امدادگر بخواهید که‌ علایم‌ حیاتی‌ (سطح‌ پاسخ‌دهی‌، نبض‌ و تنفس‌) را کنترل‌ و ثبت‌ کند.

 

اهداف‌

باز نگه‌ داشتن‌ راه‌ تنفسی‌

در صورت‌ لزوم‌، احیای‌ مصدوم‌

پیشگیری‌ از صدمات‌ بیشتر نخاع‌

فراهم‌ کردن‌ شرایط‌ انتقال‌ فوری‌ به‌ بیمارستان‌

مصدوم‌ بی‌هوش‌ است‌

۱) پشت‌ سر مصدوم‌ زانو بزنید. با قرار دادن‌ دستان‌ خود روی‌ گوش‌های‌ مصدوم‌، دو طرف‌ سر او را محکم‌ بگیرید. سر مصدوم‌ را در وضعیت‌ خنثی‌ (که‌ در آن‌، سر، گردن‌ و ستون‌ فقرات‌ همراستا هستند) ثابت‌ کنید و نگه‌ دارید.

۲) در صورت‌ لزوم‌، با استفاده‌ از روش‌ «بالا راندن‌ فک‌» راه‌ تنفسی‌ مصدوم‌ را باز کنید. دستان‌ خود را در دو طرف‌ سر طوری‌ قرار دهید که‌ نوک‌ انگشتانتان‌ روی‌ زاویه‌ فک‌ قرار بگیرید. فک‌ را به‌ آرامی‌ بالا بکشید تا راه‌ تنفسی‌ باز شود. دقت‌ کنید که‌ گردن‌ مصدوم‌ را جابه‌جا نکنید.

۳) تنفس‌ مصدوم‌ را کنترل‌ کنید. اگر وی‌ نفس‌ می‌کشد، همچنان‌ سر او را نگه‌ دارید. از یک‌ امدادگر بخواهید که‌ با مرکز اورژانس‌ تماس‌ بگیرد و آمبولانس‌ درخواست‌ کند. اگر تنها هستید و مجبورید برای‌ تماس‌ با مرکز آمبولانس‌، مصدوم‌ را ترک‌ کنید و یا اگر امکان‌ بازماندن‌ راه‌ تنفسی‌ در مصدوم‌ وجود ندارد، باید قبل‌ از ترک‌ مصدوم‌، وی‌ را در وضعیت‌ بهبود قرار دهید.

مورد خاص‌

روش‌ چرخاندن‌ مثل‌ الوار

در صورتی‌ که‌ مجبور هستید مصدوم‌ مبتلا به‌ آسیب‌ ستون‌ فقرات‌ را بچرخانید، باید از این‌ روش‌ استفاده‌ کنید. بهترین‌ حالت‌ برای‌ انجام‌ این‌ روش‌، حضور ۵ امدادگر است‌ اما این‌ حرکت‌ را ۳ نفره‌ هم‌ می‌توان‌ انجام‌ داد. در حالی‌ که‌ سر و گردن‌ مصدوم‌ را ثابت‌ نگه‌ داشته‌اید، از امدادگران‌ بخواهید که‌ به‌ آرامی‌ اندام‌های‌ او را به‌ حالت‌ مستقیم‌ درآورند. سپس‌، با اطمینان‌ از اینکه‌ همه‌ (هماهنگ‌) با هم‌ کار می‌کنند، امدادگران‌ را هدایت‌ کنید تا مصدوم‌ را بچرخانند. در تمام‌ لحظات‌، سر، تنه‌ و انگشتان‌ پای‌ مصدوم‌ را در یک‌ خط‌ مستقیم‌ نگه‌ دارید.

 

۴) اگر مصدوم‌ نفس‌ نمی‌کشد و نشانه‌های‌ گردش‌ خون‌ وجود ندارند، احیای‌ تنفسی‌ و ماساژ قفسه‌ سینه‌ را آغاز کنید (مبحث‌ « اقدامات‌ نجات‌دهنده‌ حیات‌ » را ببینید). اگر مجبور هستید که‌ مصدوم‌ را بچرخانید، از روش‌ چرخاندن‌ مثل‌ الوار استفاده‌ کنید.

۵) تا رسیدن‌ نیروهای‌ امداد پزشکی‌، علایم‌ حیاتی‌ (سطح‌ پاسخ‌دهی‌، نبض‌ و تنفس‌) را کنترل‌ و ثبت‌ کنید.

 

درد پشت

 

درد ممکن‌ است‌ در خود ستون‌ فقرات‌ یا عضلات‌ و رباط‌های‌ اطراف‌ آن‌ بروز کند. در اکثر موارد، درد پشت‌ ناشی‌ از یک‌ مشکل‌ جزیی‌ است‌. با این‌ حال‌، درد می‌تواند نشانه‌ای‌ از یک‌ بیماری‌ زمینه‌ای‌ جدی‌ باشد.

علت‌ درد پشت‌

شایع‌ترین‌ علت‌ درد پشت‌ عبارت‌ است‌ از کشیدگی‌ بیش‌ از حد رباط‌ها یا عضلات‌ در نتیجه‌ سقوط‌ یا فعالیت‌ طاقت‌فرسا. سایر علل‌ شایع‌ درد پشت‌ عبارتند از: آسیب‌های‌ «شلاقی‌» (که‌ منجر به‌ درد گردن‌ می‌شوند) و بارداری‌ و عادت‌ ماهیانه‌ (که‌ کمردرد ایجاد می‌کنند). علل‌ خطرناک‌تر عبارتند از: آسیب‌ دیدن‌ یک‌ دیسک‌ در ستون‌ فقرات‌ (که‌ ممکن‌ است‌ نخاع‌ یا اعصاب‌ را تحت‌ فشار قرار دهند یا آنها را تحریک‌ کند) و بیماری‌ کلیه‌. در صورتی‌ که‌ درد پشت‌ با مواردی‌ مثل‌ گرفتگی‌ عضلات‌، تب‌، سردرد، استفراغ‌، تهوع‌، اختلال‌ هوشیاری‌، بی‌اختیاری‌ (ادرار یا مدفوع‌) یا هرگونه‌ از دست‌ دادن‌ حس‌ یا حرکت‌ همراه‌ باشد، مراجعه‌ به‌ پزشک‌ ضرورت‌ خواهد داشد.

 

تشخیص‌

ممکن‌ است‌ موارد زیر وجود داشته‌ باشند:

درد مبهم‌ تا شدید در پشت‌ یا گردن‌ که‌ معمولاً با حرکت‌ تشدید می‌شود.

دردی‌ که‌ به‌ داخل‌ اندام‌ها منتشر می‌شود و احتمالاً با گزگز و مورمور و کرختی‌ همراه‌ است‌.

گرفتگی‌ عضلات‌ که‌ سبب‌ می‌شود گردن‌ یا پشت‌ به‌ حالت‌ سفت‌ یا خم‌ شده‌ درآیند.

حساسیت‌ در لمس‌ عضلات‌

 

اهداف‌

تسکین‌ دادن‌ درد.

در صورت‌ لزوم‌، درخواست‌ کمک‌ پزشکی‌.

 

احتیاط‌!

اگر مصدوم‌ درد شدید در پشت‌ دارد، به‌ او کمک‌ کنید تا دراز بکشد و با یک‌ پزشک‌ تماس‌ بگیرید.

۱) به‌ بیمار توصیه‌ کنید که‌ روی‌ یک‌ سطح‌ مسطح‌ (یا روی‌ زمین‌ یا روی‌ یک‌ تشک‌ سفت‌) در راحت‌ترین‌ وضعیت‌ ممکن‌ دراز بکشد.

۲) به‌ بیمار توصیه‌ کنید که‌ در حد توان‌، بی‌حرکت‌ بماند تا درد تسکین‌ پیدا کند. به‌ بیمار کمک‌ کنید تا قرص‌های‌ ضددرد خود را بخورد. اگر علایم‌ پایدار بودند، با پزشک‌ خود تماس‌ بگیرید و یا بیمار را به‌ بیمارستان‌ منتقل‌ کنید.

 

مورد خاص‌

درد گردن‌

شما می‌توانید با استفاده‌ از یک‌ روزنامه‌ تا شده‌ که‌ با یک‌ باند یا روسری‌ پوشیده‌ شده‌ باشد، یک‌ گردنبند موقت‌ بسازید و (به‌ کمک‌ آن‌) درد گردن‌ را بهبود ببخشید. مرکز این‌ گردنبند را در جلوی‌ گردن‌ بیمار و در زیر چانه‌ قرار دهید. دو انتهای‌ آزاد (گردنبند) را به‌ دور گردن‌ بیمار بچرخانید و در جلو گره‌ بزنید. مطمئن‌ شوید که‌ تنفس‌ مختل‌ نشده‌ باشد.

کمک به فرد دچار تروما به سر

تروما به سر

 آسیب‌ به‌ سر عبارت‌ است‌ از ضربه‌ به‌ سر، همراه‌ با یا بدون‌ از دست‌ دادن‌ هوشیاری‌ یا سایر علایم‌ قابل‌ مشاهده‌. بسته‌ به‌ ماهیت‌ ضربه‌، زخم‌های‌ سر ممکن‌ است‌ باز یا بسته‌ باشند.

 

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز   ،    تمام‌ آسیب‌های‌ سر، جدی‌ هستند و نیاز به‌ ارزیابی‌ مناسب‌ دارند چون‌ ممکن‌ است‌ به‌ اختلال‌ هوشیاری‌ منجر شوند. آسیب‌های‌ سر می‌توانند با آسیب‌ به‌ بافت‌ مغز یا رگ‌های‌ خونی‌ داخل‌ جمجمه‌ و یا شکستگی‌ جمجمه‌ همراه‌ باشند. آسیب‌ سر می‌تواند سبب‌ تکان‌ مغزی‌ شود که‌ عبارت‌ است‌ از یک‌ دوره‌ کوتاه‌ بی‌هوشی‌ و سپس‌ به‌ دنبال‌ آن‌، بهبود کامل‌. بعضی‌ از آسیب‌های‌ سر منجر به‌ فشردگی‌ مغز می‌شوند که‌ تهدیدکننده‌ حیات‌ است‌.

 

 توانایی‌ شناخت‌ نشانه‌های‌ احتمالی‌ فشردگی‌ مغز و به‌ ویژه‌، سطح‌ پاسخ‌دهی‌ بدترشونده‌، بسیار حایز اهمیت‌ است‌. یک‌ جراحت‌ سر باید توجه‌ شما را نسبت‌ به‌ یک‌ صدمه‌ زمینه‌ای‌ عمقی‌تر (مثل‌ شکستگی‌ جمجمه‌) که‌ می‌تواند جدی‌ باشد، جلب‌ کند. همچنین‌ امکان‌ دارد خونریزی‌ در داخل‌ جمجمه‌ رخ‌ دهد و منجر به‌ فشردگی‌ مغز شود. نشت‌ مایع‌ زلال‌ یا خونابه‌ از گوش‌ یا بینی‌، نشانه‌ای‌ از یک‌ آسیب‌ جدی‌ است‌. در مورد تمام‌ مصدومانی‌ که‌ دچار آسیب‌ به‌ سر شده‌اند، باید فرض‌ کرد که‌ آسیب‌ گردنی‌ (نخاعی‌) هم‌ وجود دارد و به‌ درمان‌ آن‌ پرداخت‌  .

هشدار!

سر مصدوم‌ را به‌ دلیل‌ خطر آسب‌ گردنی‌ (نخاعی‌)، بسیار با دقت‌ حرکت‌ دهید. راه‌ تنفسی‌ را به‌ روش‌ «بالا راندن‌ فک‌» باز کنید و تنفس‌ را کنترل‌ کنید. اگر وضعیتی‌ که‌ مصدوم‌ را در آن‌ حالت‌ یافتید، مانع‌ از باز کردن‌ راه‌ تنفسی‌ می‌شود و یا شما نمی‌توانید راه‌ تنفسی‌ را به‌ روش‌ «بالا راندن‌ فک‌» باز کنید، مصدوم‌ را در وضعیت‌ بهبود قرار دهید. اگر به‌ نیروهای‌ کمکی‌ دسترسی‌ دارید، از روش‌ «چرخاندن‌ مثل‌ الوار» استفاده‌ کنید.

تکان‌ مغزی

مغزی‌ می‌تواند آزادانه‌ حرکت‌ مختصری‌ در داخل‌ جمجمه‌ داشته‌ باشد و بنابراین‌ در اثر ضربه‌ به‌ سر، مغز ممکن‌ است‌ «تکان‌ بخورد». این‌ حالت‌ را تکان‌ مغزی‌ می‌نامند. حوادث‌ رانندگی‌، آسیب‌های‌ ورزشی‌، سقوط‌ و ضرباتی‌ که‌ در زد و خورد به‌ فرد اصابت‌ می‌کنند، از شایع‌ترین‌ علل‌ تکان‌ مغزی‌ هستند. تکان‌ مغز سبب‌ بروز اختلال‌ منتشر اما موقت‌ در فعالیت‌ طبیعی‌ مغز می‌شود. با این‌ حال‌، تکان‌ مغزی‌ معمولاً با هیچ‌ صدمه‌ پایدار مغزی‌ همراهی‌ ندارد. مصدوم‌ ممکن‌ است‌ دچار اختلال‌ هوشیاری‌ شود اما این‌ حالت‌ فقط‌ مدت‌ کوتاهی‌ (معمولاً فقط‌ چند دقیقه‌) طول‌ می‌کشد و به‌ دنبال‌ آن‌، بهبود کامل‌ وجود دارد. بر اساس‌ تعریف‌، تشخیص‌ تکان‌ مغزی‌ تنها زمانی‌ مسجل‌ می‌شود که‌ مصدوم‌ به‌طور کامل‌ بهبود یافته‌ باشد. اگر علایمی‌ مثل‌ سردرد یا تاری‌ دید در مصدومی‌ که‌ دچار تکان‌ مغزی‌ شده‌ است‌، بعداً ظاهر شوند، باید وی‌ را تحت‌ کنترل‌ قرار داد و به‌ او توصیه‌ کرد که‌ به‌ پزشک‌ مراجعه‌ کند.

تشخیص‌

دوره‌ کوتاهی‌ از اختلال‌ هوشیاری‌ به‌ دنبال‌ وارد آمدن‌ یک‌ ضربه‌ به‌ سر. ممکن‌ است‌ موارد زیر نیز وجود داشته‌ باشند:

گیجی‌ یا تهوع‌ در زمان‌ به‌ هوش‌ آمدن‌.

از دست‌ دادن‌ حافظ‌ نسبت‌ به‌ تمام‌ حوادثی‌ که‌ در زمان‌ حادثه‌ یا بلافاصله‌ پیش‌ از آسیب‌ رخ‌ داده‌اند.

سردرد خفیف‌ و منتشر.

نحوه‌ ایجاد تکان‌ مغزی‌

تکان‌ مغزی‌ معمولاً در اثر وارد آمدن‌ یک‌ ضربه‌ به‌ سر روی‌ می‌دهد. این‌ ضربه‌ سبب‌ «تکان‌ خوردن‌» مغز در داخل‌ جمجمه‌ می‌شود که‌ به‌ اختلال‌ موقت‌ کارکرد مغز منجر می‌شود.

اهداف‌

اطمینان‌ حاصل‌ کردن‌ از به‌ هوش‌ آمدن‌ کامل‌ و بی‌خطر مصدوم‌

واگذاری‌ مسؤولیت‌ مراقبت‌ از مصدوم‌ به‌ یک‌ فرد مسؤول‌

در صورت‌ لزوم‌، درخواست‌ کمک‌ پزشکی‌

هشدار!

اگر مصدوم‌ به‌طور کامل‌ به‌ هوش‌ نیامد و یا پس‌ از بهبود اولیه‌، سطح‌ پاسخ‌دهی‌ وی‌ رو به‌ وخامت‌ بود: با مرکز اورژانس‌ تماس‌ بگیرید و آمبولانس‌ درخواست‌ کنید.

احتیاط‌!

تمام‌ مصدومانی‌ که‌ دچار آسیب‌ سر شده‌اند، باید از جهت‌ آسیب‌ گردنی‌ هم‌ تحت‌ مداوا قرار بگیرند  .

۱) از اقدامات‌ درمانی‌ مربوط‌ به‌ اختلال‌ هوشیاری‌ پیروی‌ کنید.

۲) علایم‌ حیاتی‌ (سطح‌ پاسخ‌دهی‌، نبض‌ و تنفس‌) را کنترل‌ و ثبت‌ کنید. حتی‌ اگر به‌نظر می‌رسد که‌ مصدوم‌ بطور کامل‌ به‌هوش‌ آمده‌ است‌، وی‌ را از نظر بدتر شدن‌ سطح‌ پاسخ‌دهی‌، تحت‌ نظر بگیرید.

۳) پس‌ از به‌ هوش‌ آمدن‌ مصدوم‌، مسؤولیت‌ مراقبت‌ از او را به‌ یک‌ فرد مسؤول‌ بسپارید. اگر مصدوم‌ در میادین‌ ورزشی‌ دچار آسیب‌ شده‌ است‌، هرگز به‌ او اجازه‌ ندهید که‌ قبل‌ از مراجعه‌ به‌ پزشک‌، بازی‌ را از سر بگیرد.

۴) اگر مدتی‌ پس‌ از وارد شدن‌ ضربه‌ به‌ سر، مصدوم‌ دچار سردرد، تهوع‌، استفراغ‌ یا خواب‌آلودگی‌ بیش‌ از حد شده‌ است‌، به‌ او توصیه‌ کنید که‌ به‌ بیمارستان‌ مراجعه‌ کند.

 

* فشردگی‌ مغز

تحت‌ فشار قرار گرفتن‌ مغز (که‌ فشردگی‌ مغز نامیده‌ می‌شود) یک‌ وضعیت‌ بسیار جدی‌ است‌ و تقریباً همیشه‌ نیاز به‌ عمل‌ جراحی‌ دارد. این‌ حالت‌ زمانی‌ روی‌ می‌دهد که‌ فشار روی‌ مغز افزایش‌ یافته‌ باشد. این‌ فشار می‌تواند ناشی‌ از یکی‌ از چندین‌ علت‌ مختلف‌ (مثل‌ جمع‌ شدن‌ خون‌ در داخل‌ جمجمه‌ یا تورم‌ بافت‌های‌ مغزی‌ آسیب‌دیده‌) باشد. فشردگی‌ مغز معمولاً در اثر آسیب‌ سر ایجاد می‌شود. با این‌ حال‌، علل‌ دیگری‌ مثل‌ سکته‌ مغز، عفونت‌ یا تومور مغزی‌، می‌توانند این‌ حالت‌ را ایجاد کنند. این‌ وضعیت‌ می‌تواند بلافاصله‌ پس‌ از وارد آمدن‌ ضربه‌ یا چند ساعت‌ و یا حتی‌ چند روز پس‌ از آن‌، روی‌ دهد. به‌ همین‌ دلیل‌، همیشه‌ باید سعی‌ کنید که‌ وجود سابقه‌ اخیر آسیب‌ به‌ سر را در مصدوم‌ کشف‌ کنید.

 

تشخیص‌

بدتر شدن‌ سطح‌ هوشیاری‌ (ممکن‌ است‌ تا بی‌هوشی‌ پیشرفت‌ کند). ممکن‌ است‌ موارد زیر نیز وجود داشته‌ باشند:

سابقه‌ اخیر آسیب‌ به‌ سر

سردرد شدید

تنفس‌ صدادار که‌ در حال‌ کند شدن‌ است‌.

نبض‌ کند اما پُر و قوی‌

نامساوی‌ بودن‌ اندازه‌ دو مردمک‌

ضعف‌ و یا فلج‌ از یک‌ طرف‌ صورت‌ و یا بدن‌ به‌ پایین‌

درجه‌ حرارت‌ بالا؛ چهره‌ برافروخته‌

خواب‌آلودگی‌

تغییر قابل‌ توجه‌ در شخصیت‌ یا رفتار (مثلاً تحریک‌پذیری‌)

 

فشردگی‌ مغز در اثر خونریزی‌

به‌ دنبال‌ آسیب‌ به‌ سر یا اختلالی‌ مثل‌ سکته‌ مغزی‌، ممکن‌ است‌ در داخل‌ جمجمه‌ خونریزی‌ روی‌ دهد. این‌ خون‌ نشت‌ کرده‌ می‌تواند روی‌ بافت‌های‌ مغز فشار بیاورد.

اهداف‌

فراهم‌ کردن‌ شرایط‌ انتقال‌ فوری‌ مصدوم‌ به‌ بیمارستان‌

هشدار!

اگر مصدوم‌ بی‌هوش‌ است‌، با استفاده‌ از روش‌ «بالا راندن‌ فک‌» راه‌ تنفسی‌ را باز و تنفس‌ را کنترل‌ کنید؛ آماده‌ باشید تا در صورت‌ لزوم‌، احیای‌ تنفسی‌ و ماساژ قفسه‌ سینه‌ را آغاز کنید . با مرکز اورژانس‌ تماس‌ بگیرید و آمبولانس‌ درخواست‌ کنید. اگر مصدوم‌ نفس‌ می‌کشد، سعی‌ کنید راه‌ تنفسی‌ را در همان‌ وضعیت‌ ابتدایی‌ مصدوم‌ باز نگه‌ دارید.

 

۱) با مرکز اورژانس‌ تماس‌ بگیرید و آمبولانس‌ درخواست‌ کنید. اگر مصدوم‌ هوشیار است‌، وی‌ را در وضعیت‌ بی‌حرکتی‌ که‌ احساس‌ راحتی‌ می‌کند نگه‌ دارید و به‌ او اطمینان‌خاطر بدهید.

 ۲) علایم‌ حیاتی‌ مصدوم‌ (سطح‌ پاسخ‌دهی‌، نبض‌ و تنفس‌) را به‌طور مرتب‌ و تا رسیدن‌ نیروهای‌ امداد پزشکی‌، کنترل‌ و ثبت‌ کنید.

احتیاط‌!

مصدوم‌ را از خوردن‌، نوشیدن‌ و سیگار کشیدن‌ منع‌ کنید چون‌ امکان‌ دارد در بیمارستان‌، بی‌هوشی‌ عمومی‌ موردنیاز باشد.

 

* شکستگی‌ جمجمه

اگر مصدومی‌ دچار جراحت‌ سر شده‌ است‌، دقت‌ کنید که‌ ممکن‌ است‌ شکستگی‌ جمجمه‌ وجود داشته‌ باشد. مصدوم‌ مبتلا به‌ شکستگی‌ جمجمه‌ ممکن‌ است‌ اختلال‌ هوشیاری‌ داشته‌ باشد. شکستگی‌ جمجمه‌ یک‌ آسیب‌ جدی‌ است‌ چون‌ خطر صدمه‌ به‌ بافت‌ مغز، چه‌ مستقیماً به‌ خاطر قطعات‌ استخوانی‌ شکسته‌ شده‌ از جمجمه‌ و چه‌ در اثر خونریزی‌ داخل‌ جمجمه‌، وجود دارد. نشت‌ مایع‌ زلال‌ (مایع‌ مغزی‌ ـ نخاعی‌) یا خونابه‌ از گوش‌ یا بینی‌، نشانه‌ یک‌ آسیب‌ جدی‌ است‌. در هر مصدومی‌ که‌ دچار آسیب‌ به‌ سر و در نتیجه‌ آن‌، اختلال‌ هوشیاری‌ شده‌ است‌، به‌ شکستگی‌ جمجمه‌ مشکوک‌ شوید. به‌ خاطر داشته‌ باشید که‌ مصدومی‌ که‌ دچار شکستگی‌ احتمالی‌ جمجمه‌ است‌، می‌تواند آسیب‌ گردنی‌ (نخاعی‌) هم‌ داشته‌ باشد و لذا بر اساس‌ اقدامات‌ درمانی‌ مربوط‌ به‌ آسیب‌ گردنی‌، تحت‌ مداوا قرار بگیرد  .

تشخیص‌

جراحت‌ یا کبودی‌ روی‌ سر

ناحیه‌ نرم‌ یا فرو رفته‌ در پوست‌ سر

کبودی‌ تا تورم‌ در پشت‌ یک‌ گوش‌

کبودی‌ در اطراف‌ یک‌ یا هر دو چشم‌

از دست‌ رفتن‌ مایع‌ زلال‌ یا خونابه‌ از بینی‌ یا یکی‌ از گوش‌ها

وجود خون‌ در سفیدی‌ چشم‌

انحراف‌ شکل‌ سر یا صورت‌ یا از دست‌ رفتن‌ تقارن‌ آنها

بدتر شدن‌ سطح‌ هوشیاری‌ (ممکن‌ است‌ تا بی‌هوشی‌ پیشرفت‌ کند).

اهداف‌

باز نگه‌ داشتن‌ راه‌ تنفسی‌

فراهم‌ کردن‌ شرایط‌ انتقال‌ فوری‌ مصدوم‌ به‌ بیمارستان‌

 

۱) اگر مصدوم‌ هوشیار است‌، به‌ او کمک‌ کنید تا دراز بکشد. در صورتی‌ که‌ آسیب‌ گردنی‌ وجود دارد، از چرخاندن‌ سر خودداری‌ کنید.

۲) با وارد کردن‌ فشار روی‌ محل‌ جراحت‌، خونریزی‌ پوست‌ سر را مهار کنید. به‌ دنبال‌ آسیب‌های‌ دیگر بگردید و آنها را درمان‌ کنید. با مرکز اورژانس‌ تماس‌ بگیرید و آمبولانس‌ درخواست‌ کنید.

۳) اگر از یک‌ گوش‌ ترشح‌ خارج‌ می‌شود، با یک‌ پانسمان‌ استریل‌ یا لایه‌ پوششی‌ تمیز، روی‌ گوش‌ را بپوشانید و با ملایمت‌ به‌ کمک‌ باند محکم‌ کنید (مبحث‌ « خونریزی‌ از گوش‌ » را ببینید). (خروجی‌) گوش‌ را مسدود نکنید.

۴) تا رسیدن‌ نیروهای‌ امداد پزشکی‌، علایم‌ حیاتی‌ (سطح‌ پاسخ‌دهی‌، نبض‌ و تنفس‌) را کنترل‌ و ثبت‌ کنید.

هشدار!

اگر مصدوم‌ بی‌هوش‌ است‌، با استفاده‌ از روش‌ «بالا راندن‌ فک‌» راه‌ تنفسی‌ را باز کنید و تنفس‌ را کنترل‌ کنید؛ آماده‌ باشید تا در صورت‌ لزوم‌، احیای‌ تنفسی‌ و ماساژ قفسه‌ سینه‌ را آغاز کنید (مبحث‌ « اقدامات‌ نجات‌دهنده‌ حیات‌ » را در ببینید). با مرکز اورژانس‌ تماس‌ بگیرید و آمبولانس‌ درخواست‌ کنید. اگر وضعیتی‌ که‌ مصدوم‌ را در آن‌ حالت‌ یافتید، مانع‌ از باز کردن‌ راه‌ تنفسی‌ می‌شود و یا شما نمی‌توانید راه‌ تنفسی‌ را به‌ روش‌ «بالا راندن‌ فک‌» باز کنید، مصدوم‌ را در وضعیت‌ بهبود ، قرار دهید. اگر به‌ نیروهای‌ کمکی‌ دسترسی‌ دارید، از روش‌ «چرخاندن‌ مثل‌ الوار» استفاده‌ کنید.

:: موضوعات مرتبط: کمک به فرد دچار آسیب‌ قفسه‌ سینه

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

تاریخچه اورژانس در جهان

حمل‌ونقل بیماران بدحال به مراکز درمانی جهت ارائه خدمات پزشکی از مشکلات دیرباز در زندگی بشر بوده است. در افسانه های روم باستان آمده است که برای حمل بیماران از گردونه‌های جنگی استفاده می‌شده است و بدین‌وسیله آنان را از صحنه‌های نبرد دور می‌کردند و به درمان آنان می‌پرداختند. در دوران باستان مراکز درمانی به‌طور مجزا و مشخص، وجود نداشتند. احتمالاً حدود ۴۰۰۰ سال قبل از میلاد حضرت مسیح، معابد مصر باستان علاوه بر امور مذهبی، خدمات درمانی نیز ارائه می‌کردند. در یونان باستان نیز معابد، محل درمان بیماران بودند.

  شاید اولین مراکز درمانی مستقل، در سری لانکای امروزی در سال های حدود ۴۳۰ قبل از میلاد حضرت مسیح شکل گرفته باشند. پس از آن در قرن اول قبل از میلاد، رومی‌ها نوعی بیمارستان یا مرکز درمانی برای ارائه خدمات و درمانی به گلادیاتورهای زخمی در شهرها ایجاد کردند و نام Valetudinaria بر آن نهادند. با شکل گرفتن مراکز درمانی، مسأله انتقال بیماران به این مراکز نقش جدی‌تری به خود گرفت و اقوام مختلف روش‌های مختلفی برای این مسأله برگزیدند. قبایل سرخپوست از نوعی سورتمه، مصریان از کجاوه‌های سوار بر شتر (pannier) و سایر ملل از روش‌های دیگر برای حمل بیمار استفاده کردند.
در قرن پانزدهم میلادی پادشاه اسپانیا، شاه فردیناند و همسرش ملکه ایزابل نوعی بیمارستان سیار بنام “ambulancia” طراحی کردند که در صحنه نبرد به کمک سربازان زخمی می‌شتافت. در سال ۱۷۹۳ میلادی، دکتر دومینیک ژان لاری (Dominique-jean Larrey) پزشک ارشد سپاه ناپلئون طی جنگ فرانسه و پروس نوعی بیمارستان سیار بنام “ambulance volante” را طراحی کرد که به قصد انجام اقدامات اولیه و انتقال مجروحان به پشت خط مقدم به‌کار می‌رفت.

همزمان با وی، بارون پرسی (Baron F.P. Percy) نوعی درشکه با قابلیت حمل تعداد زیادی مجروح از خط مقدم به نواحی امن‌تر طراحی کرد و نام آن را mobile emergency room گذاشت. طی جنگ‌های داخلی ایالات متحده با تدبیر جاناتان لترمن (Jonathan letterman) نوعی درشکه برای حمل مجروحان به‌کار گرفته شد که به آن‌ها”Rucker wagon ” گفته می‌شد.

استفاده از این‌گونه وسایل نقلیه در سال ۱۸۳۲ برای جابجایی بیماران در اپیدمی” وبا” در لندن نیز رواج پیدا کرد. بالاخره در سال ۱۸۶۵ اولین سیستم خدمات پیش بیمارستانی برپایه بیمارستان (hospital based) در سین سیناتی آمریکا طراحی شد. در سال ۱۸۶۹ آمبولانس‌هایی در نیویورک به‌کار گرفته شدند که دارای برخی وسایل امدادی از جمله آتل و… و داروها (مثل مرفین) بودند. اولین آمبولانس‌های موتوردار (اتومبیل) در سال ۱۸۹۹ در شیکاگو طراحی شدند.

طی جنگ جهانی اول خدمات پیش بیمارستانی از نظر کیفی ارتقا پیدا کرد و کم‌‌کم با اختراع بی‌سیم، مراکز دیس‌پچ در این راه به کمک امدادگران آمدند. حتی پیش از جنگ دوم جهانی، آمبولانس‌های مدرن حامل پزشک بربالین بیماران حاضر می شدند و با مراکز دیس‌پچ برای ارائه بهتر خدمات درمانی در تماس بودند. در دهه ۶۰ با پیشرفت دانش پزشکی به‌خصوص در زمینه احیا و دفیبربلاسیون و ضرورت تسریع در ارائه این خدمات، نقش سیستم پیش بیمارستانی در این مسیر تقویت شد و جایگاه ویژه‌ای پیدا کرد. از سال ۱۹۶۶ در بزرگراه‌های ایالات متحده طرح ارائه خدمات پیش بیمارستانی اجرا گردید.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، (DOT) در سال ۱۹۶۷ در ایرلند خدمات پیش بیمارستانی در زمینه مراقبت از بیماران قلبی به‌کار گرفته شد. در سال ۱۹۷۲ دانشگاه سین سیناتی اولین برنامه آموزش تخصصی طب اورژانس را راه‌اندازی کرد. در سال ۱۹۷۳ قانون ملی خدمات پیش بیمارستانی و اجزای آن در ایالات متحده طراحی شد و به اجرا درآمد. طبق این قانون اجزای یک سیستم پیش بیمارستانی حداقل شامل موارد زیر باید باشد: پرسنل، سیستم آموزشی مناسب، سیستم ارتباطات و دیس‌پچ، حمل‌ونقل، مراکز درمانی پذیرش‌دهنده، واحدهای مراقبت ویژه، آژانس ایمنی عمومی، دسترسی همگانی به مراقبت‌ها، استاندارد سازی ثبت اطلاعات، آموزش همگانی، همکاری در بحران‌ها، داروها و تجهیزات و…. از سال ۱۹۸۴ خدمات پیش بیمارستانی مجزا برای کودکان در ایالات متحده طراحی شد.

(EMS-C) در کشورمان ایران نیز پس از حادثه ریزش سقف فرودگاه مهرآباد تهران در سال ۱۳۵۴، کمبود سیستم خدمات پیش بیمارستانی بیش از پیش احساس شد و این حادثه مقدمه‌ای شد که مرکز اطلاعات اورژانس تهران در این سال با کمک عده‌ای کارشناس آمریکایی، در کشور راه‌اندازی شود.

سیستم فوریت‌های پزشکی پیش بیمارستانی  در سطح دنیا به دو دسته عمده تقسیم می‌شوند  Franco-German : و Americo -England  .

در سیستم Franco-German امکانات و تجهیزات در صحنه بر بالین بیمار برده و از حضور پزشک در آمبولانس‌ها استفاده می شود.

در سیستم Americo -England که سیستم اورژانس ایران در شروع راه اندازی از این دسته بود، تکنسین‌هایی که دوره های اولیه فوریت‌های پزشکی را آموزش دیدند، در صحنه حاضر می‌شوند، بیمار یا مصدوم را دریافت می کنند و اقدامات اولیه را انجام داده و سپس آن‌ها را به مرکز مجهز یا همان بیمارستان انتقال می دهند.

تاریخچه پیدایش آمبولانس
حمل‌ونقل بیماران اورژانسی به مراکز درمانی جهت ارائه خدمات پزشکی از مشکلات دیرباز در زندگی بشر بوده است

در افسانه‌های روم باستان آمده است که برای حمل بیماران از گردونه‌های جنگی استفاده می‌شده است و بدین‌وسیله آنان را از صحنه‌های نبرد دور می‌کردند و به درمان آنان می‌پرداختند.

در دوران باستان مراکز درمانی به‌طور مجزا و مشخص، وجود نداشتند. در یونان باستان نیز معابد، محل درمان بیماران بودند. شاید اولین مراکز درمانی مستقل، در سری‌لانکای امروزی در سال های حدود ۴۳۰ قبل از میلاد حضرت مسیح شکل گرفته باشند.

پس از آن در قرن اول قبل از میلاد، رومی‌ها نوعی بیمارستان یا مرکز درمانی برای ارائه خدمات درمانی به گلادیاتورهای زخمی در شهرها ایجاد کردند و نام Valetudinaria بر آن نهادند.

با شکل گرفتن مراکز درمانی، مسأله انتقال بیماران به این مراکز نقش جدی‌تری به خود گرفت و اقوام مختلف روش‌های مختلفی برای این مسأله برگزیدند.

قبایل سرخپوست از نوعی سورتمه، مصریان از کجاوه‌های سوار بر شتر (pannier) و سایر ملل از روش‌های دیگر برای حمل بیمار استفاده کردند.

در قرن ۱۵ میلادی پادشاه اسپانیا، شاه فردیناند و همسرش ملکه ایزابل نوعی بیمارستان سیار به نام ambulancia طراحی کردند که در صحنه نبرد به کمک سربازان زخمی می‌شتافت.

در سال ۱۷۹۳ میلادی، دکتر دومینیک ژان لاری (Dominique-jean Larrey) پزشک ارشد سپاه ناپلئون طی جنگ فرانسه و پروس نوعی بیمارستان سیار به نام ambulance volante  را طراحی کرد که به قصد انجام اقدامات اولیه و انتقال مجروحان به پشت خط مقدم به‌کار می‌رفت.

همزمان با وی، بارون پرسی (Baron F.P. Percy) نوعی درشکه با قابلیت حمل تعداد زیادی مجروح از خط مقدم به نواحی امن‌تر طراحی کرد و نام آن را mobile emergency room گذاشت.

طی جنگ‌های داخلی ایالات متحده با تدبیر جاناتان لترمن (Jonathan letterman) نوعی درشکه برای حمل مجروحان به‌کار گرفته شد که به آن‌هاRucker wagon  گفته می‌شد.

استفاده از این‌گونه وسایل نقلیه در سال ۱۸۳۲ برای جابجایی بیماران در اپیدمی وبا در لندن نیز رواج پیدا کرد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، بالاخره در سال ۱۸۶۵ اولین سیستم خدمات پیش بیمارستانی برپایه بیمارستان (hospital based) در سین سیناتی آمریکا طراحی شد.

در سال ۱۸۶۹  آمبولانس‌هایی در نیویورک به‌کار گرفته شدند که دارای برخی وسایل امدادی از جمله آتل و… و داروهایی مثل مرفین بودند.

اولین آمبولانس‌های موتوردار (اتومبیل) در سال ۱۸۹۹ در شیکاگو طراحی شدند.

تاریخچه ای   مرکز فوریتهای پزشکی ایران:

در سال ۱۳۴۵در اثر ریزش سقف یکی از سالنهای انتظار فرودگاه مهرآباد تهران تعداد زیادی کشته و مجروح شدند و این در حالی بود که هیچ سیستم از قبل طراحی شده ای برای کمک و انتقال به مجروحین در اینگونه حوادث ناگهانی وجود نداشت ، در حادثه دردناک فرو ریختن سقف سالن انتظار فرودگاه مهرآباد ( بدلیل ارتعاشات ناشی از سر و صدای موتور جت‌های غول پیکر ) در ساعت ۲ و ۵۰ دقیقه بعدازظهر روز چهاردهم آذرماه سال ۱۳۵۲ بود که طی آن ۱۶ نفر کشته و ۱۱ تن مجروح شدند. این حادثه به دلیل انعکاس وسیع در رسانه‌های داخلی و خارجی آن سال، در ردیف یکی از تلخ‌ترین وقایع کشورمان به ثبت رسید.
و این در حالی بود که هیچ سیستم از قبل طراحی شده ای برای کمک و انتقال به مجروحین در اینگونه حوادث ناگهانی وجود نداشت، بعد از این حادثه سیستم فوریتهای پزشکی کشور با عنوان اورژانس ۱۱۵ کشور با همکاری کشور آمریکا تأسیس شد و ایران بعنوان چهارمین کشور دارنده خدمات اورژانس پیش بیمارستانی در جهان شناخته شد که این خود افتخاری بزرگ است.

کشور آمریکا در دومین تجربه خود در تشکیل یک سیستم اورژانس پیش بیمارستانی بسیاری از کمبودها و نقصهای تجربه اول را که برای خودش بود در ایران لحاظ نکرد و به جرأت میتوان گفت اورژانس پیش بیمارستانی ایران در سال ۱۳۵۴ کاملتر و بهتر از اورژانس پیش بیمارستانی کشور آمریکا راه اندازی شد.               

قابل ذکر است در آن زمان شماره سه رقمی ۱۲۳ برای تماس با اورژانس اختصاص داده شده و از آمبولانسهای بنز ون  برای خدمت رسانی به مردم استفاده می شد که بعدا شماره تماس مردم با اورژانس ، شماره ۱۱۵ در کل کشور اعلام شد.

:: موضوعات مرتبط: اورژانس و آمبولانس ایران و جهان

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

علائم وجود گاز گاز مونواکسید کربن در محیط  خانه را جدی بگیرید .

گاز مونواکسید کربن  ، گازی است بی رنگ و بی بو که  از مهم ترین دلایل گازگرفتگی براثر استنشاق گاز منواکسید کربن، مکش نامناسب یا عدم مکش لوله‌ های بخاری گازی، سوختن ناقص نفت بخاری‌ های نفت‌ سوز، بد کارکردن شومینه گازی یا سوخت ناقص و یا شومینه‌ هایی با سوخت چوب، سوختن ناقص زغال در منقل ‌های کرسی، بد کارکردن اجاق خوراک ‌پزی، سوختن ناقص یا نامناسب آبگرمکن، ژنراتورهای خانگی و کار کردن خودرو در پارکینگ های در بسته است.
   نشانه‌ های مسمومیت با گاز مونوکسید کربن در وهله اول، سردرد همراه با احساس سنگینی و در صورت عدم اکسیژن رسانی مناسب گیجی، تهوع، استفراغ، سوزش شدید در ناحیه چشم و گلو، احساس گرفتگی و درد شدید در قفسه سینه، تشنج و احساس آشفتگی، تحریک ‌پذیری، ناتوانی در تشخیص موقعیت و شرایط، کاهش هوشیاری و اغما و مرگ است.

بهترین راه پیشگیری از  این مرگ نا بهناگام  است که ما شناخت نسبی و اولیه در مورد این گاز کشنده و چگونگی ایجاد آن داشته باشیم. طبعا اگر شرایط بروز و ایجاد آن وجود نداشته باشد پدیده گازگرفتگی و به دنبال آن مسمومیت و در نهایت مرگ نیز بروز نخواهد کرد.این گاز بسیار سمی، بی‌رنگ، بی‌بو و بی‌طعم است و همین خصایص باعث شده که به آن (قاتل پنهان) لقب دهند.

این گاز اگر چه سبک‌تر از هواست اما قابلیت انتشارش در محیط بسیار زیاد است و به همین دلیل در تمامی نقاط مثلا یک اتاق اعم از بالا و پایین به سرعت متراکم می‌شود و چون هموگلوبین خون میل ترکیبی فوق‌العاده‌ای با این گاز دارد -۳۰۰ برابر میل ترکیبی با اکسیژن – وقتی این ترکیب صورت می‌گیرد اکسیژن دیگر به بافت‌ها نرسیده لذا سریعا باعث مسمومیت شده و سلسله عصبی فلج می‌شود و قدرت هرگونه اقدامی از مسموم سلب می‌شود و مسموم به نوعی به خواب و مرگ آرام تن در می‌دهد.

مهم‌ترین عامل بروز این نوع حوادث غفلت و عدم آگاهی مردم است. با اینکه بارها از سوی کارشناسان محترم سازمان در این خصوص هشدار داده شده است ظاهرا چون این قاتل پنهان غیرقابل حس و لمس، بی‌بو و بی‌رنگ است مردم کشنده بودن آن را باور ندارند و به راحتی تسلیم و قربانی آن می‌شوند. 
مسمومیت با گاز مونواکسید کربن علایمی شبیه به سرماخوردگی دارد.  و فرد را دچار آب ریزش بینی، سردرد و سوزش چشم می نماید . دقت نمایید که اگر در یک زمان چند نفر در داخل یک محط بسته دچار علائم بالا شوند احتمال زیاد در خطر گاز مونواکسید کربن قرار دارند .

این افراد به علت مسمومیت با گاز مونواکسید کربن باید از فضای بسته خارج شوند. در صورت بیهوش شدن آنان، دکمه‌های لباسشان باز شود و اگر نمی‌توانند تنفس کنند در صورت آگاهی از چگونگی احیای بیمار، این اقدامات برای آنان صورت گیرد.

در فصل سرما بی‌توجهی به نکات ایمنی در استفاده از شومینه، بخاری و کباب پز می‌تواند باعث مسمومیت با گاز مونواکسید کربن شود،

حتی روشن نگه داشتن خودروها در فضاهای بسته مانند گاراژ نیز می‌تواند به گاز گرفتگی منجر شود.

مونواکسید کربن گازی بی‌بو، بی‌رنگ و بی‌مزه است و به راحتی فرد را دچار مسمومیت می‌کند به همین علت به آن قاتل خاموش می‌گویند.

مقدار کمی مونواکسید کربن در خون افراد سیگاری یا ساکن در شهرهای بزرگ وجود دارد ولی اگر میزان آن در خون یک فرد از ۱۰ درصد بالاتر برود، دچار سرگیجه، بی‌قراری، خواب آلودگی، کاهش حافظه، اختلالات بینایی، تهوع، استفراغ، تشنج و حتی مشکلات تنفسی می‌شود حتی افزایش این گاز در بدن می‌تواند به بیهوشی و مرگ بینجامد.

مونواکسید کربن نسبت به اکسیژن، ۲۵۰ بار بیشتر تمایل به اتصال به هموگلوبین خون را دارد، و بالا رفتن درصد این گاز در بدن باعث جلوگیری از آزاد شدن اکسیژن در سلولهای بافتهای بدن می‌شود.

هر گاه فشار گاز دی اکسید کربن (co2) افزایش یابد تغییرات بسیار شدید و خطرناک در الگوی تنفسی ایجاد میشود و از طرفی دیگر هر گاه فشار گاز اکسیژن (o2) کاهش یابد تغییرات شدید و خطر آفرین در تنفس ایجاد میشود.

بنابرآنچه گفته شد اگر به هر دلیل، فشار گاز دی اکسید کربن در هوای محیط افزایش یابد و یا از فشار اکسیژن کاسته شود مشکلات جدی تنفسی تا خفگی و مرگ می تواند اتفاق بیفتد.

افزایش و تجمع گاز دی اکسیدکربن در بدن می تواند باعث ضعف عمومی سیستم عصبی مرکزی از جمله مرکز کنترل تنفس شده، سر درد، اغتشاش شعور، contusion کما و حتی مرگ را بدنبال داشته باشد. البته همیشه خفگی و گاز گرفتگی ناشی از افزایش گاز دی اکسید کربن و یا کاهش گاز اکسیژن در هوای محیط نیست. بلکه گاهی اوقات خفگی و گاز گرفتگی ناشی از استنشاق گازهای سمی است.

یکی از خطرناکترین این گازها که میتواند سبب مسمومیت تنفسی با این گاز کاسته شده است اما بایستی در نظر داشت حدود ۶% حجم گازهای خارج شده از اگزوز ماشین های بنزینی را گاز مونواکسید کربن تشکیل میدهد.

مونواکسید کربن گاز سمی و بی رنگ و بی بو است که از سوختن ناقص کربن، حاصل میشود چنانچه میدانید سلول های بدن برای تداوم حیات و انجام سوخت و ساز به اکسیژن نیاز دارند و کار انتقال اکسیژن به سلولهای بدن توسط هموگلوبین خون انجام می شود علت سمی بودن منواکسید کربن این است که میل ترکیبی هموگلوبین با این گاز بیشتر است.

وقتی گاز منواکسید کربن با هموگلوبین ترکیب میشود، تشکیل مونواکسید کربن هموگلوبین یا همان [cobh] میدهد بدین ترتیب قدرت انتقال اکسیژن از هموگلوبین گرفته میشود.

فشار گاز مونواکسید کربن در هوا و مدت زمانی را که فرد در تماس با آن است، تعیین کننده بروز علائم و شدت مسمومیت تنفسی خواهد بود. باید در نظر داشت که مسمومیت با گاز مونواکسید کربن بدون تغییر در تعداد تنفس اتفاق افتاده و با علائم تهوع و سردرد همراه است.

در مسمومیت با این گاز رنگ قرمز روشن گیلاسی که مربوط به (cibh) است در پوست و مخاط و زیر ناخن فرد مصدوم مشخص می‌باشد.

هر گاه حدود ۷۰% تا ۸۰% هموگلوبین بدن با مونواکسید کربن ترکیب شود«مرگ» اتفاق می افتد. نکته قابل توجه این است که تماس مزمن و طولانی مدت با گاز مونواکسیدکربن حتی در مقادیر و دوزهای کمتر از دوز کشنده نیز می تواند سبب آسیب دیدگی مغز و بروز تغییرات ذهنی و گاهی نیز ایجاد حالتی شبیه به پارکینسون شود.

لازم به ذکر است بدانیم اگر چنانچه کسی با گاز مونواکسید کربن دچار مسمومیت شده باشد بایستی سریعا او را از محیط آلوده به این گاز خارج نموده و در تماس با هوای آزاد گذاشت، در مسمومیت های شدید بایستی به مصدوم تنفس مصنوعی داده شود و چنانچه مقدور باشد تنفس با اکسیژن بر تنفس با هوای آزاد ارجعیت دارد.
مسمومیت با گاز مونواکسیدکربن در کودکان و سالمندان زودتر بروز می‌کند، 

 با افزایش سرمای هوا، موارد ناشی از مسمومیت با گاز مونواکسید کربن افزایش می‌یابد اما افرادی که آب گرمکن دیواری در منزل دارند یا آب گرمکن‌های آنان در آشپزخانه قرار داده است حتی در تابستان احتمال دارد دچار گاز گرفتگی شوند البته در این فصل به علت باز بودن پنجره‌ها و روشن بودن کولرها، مونواکسید کربن چندان انباشته نمی‌شود این در حالیست که در فصل‌های سرد به علت تلاش برای حفظ هوای گرم داخل فضاهای بسته، احتمال گاز گرفتگی افزایش می یابد.

برای جلوگیری از مسمومیت با گاز مونواکسید کربن باید از افراد آشنا با وسایل گرمایشی برای وصل کردن بخاری استفاده کرد و از سالم بودن دودکش آن اطمینان حاصل کرد. دودکش بخاری باید حالت T داشته باشد و دچار فرسودگی نشده نباشد چون در این صورت باعث برگشت دود به داخل لوله بخاری می‌شود.

آب گرمکن‌ها نیز ممکن است باعث بروز مسمومیت شوند بنابراین باید حسن عملکرد این وسایل را نیز بررسی کرده و از دودکش بدون کلاهک نیز استفاده نکنیم. 

 شومینه ها   نیز اگر بر اساس استانداردها ساخته نشده باشند و باعث خروج گازها نشود ممکن است باعث ایجاد مسمومیت شود چون گاز مونواکسید کربن در فضای بسته مسمومیت ایجاد می‌کند.

●  اصلی ترین منابع و راه‌های تولید گاز مونواکسید کربن (CO) در منازل و ساختمان‌ها به شرح زیر می باشد .
 
▪ استفاده از وسایل گازسوز و گرمایشی بدون دودکش
▪ نقص در دودکش و نشت گاز به فضای مسکونی
▪ استفاده از وسایل خوراک‌پزی جهت گرمایش
▪ به کارگیری روشنایی گازی به مدت طولانی به خصوص در فضای بدون تهویه
▪ ضعف در دودکش شومینه
▪ معیوب بودن مشعل شوفاژ
▪ آبگرمکن‌های دیواری و زمینی به‌ویژه وقتی که دودکش مناسب ندارند
▪ اتومبیل روشن در پارکینگ

:: موضوعات مرتبط: مونواکسید کربن (CO) یا قاتل پنهان

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

مغز از بافتی  نرم تشکیل شده است  و توسط خون  و مایع  نخاعی  مشروب می شود.وقتی  فردی  دچار ضربه مغزی  می شود مغز ناگهان  در درون جمجمه تکان می خورد و به استخوان جمجمه  که در سمت  مقابل است برخورد می کند. گاهی  این حالت با نیرو  و قدرت  بسیار  شدید  اتفاق  می  افتد .در ضربه مغزی  عملکرد مغز به طور موقت تغییر می کند که گاهی عوارض جبران  ناپذیری  به دنبال دارد.

   گاهی  این حالت چند  لحظه  طول می کشد  و گاهی شدت  ضربه  مغزی  به حدی است که فرد  بیهوش می شود. توجه داشته باشید  اگر علایم حتی برای  چند لحظه  کوتاه بروز کنند بازهم  ممکن است  خطرناک باشند.متاسفانه هر  ساله صدها هزار نفر بر اثر ضربه مغزی راهی  بیمارستان ها  می شوند که تعداد زیادی از آنها را کودکان تشکیل می دهند.
 
مغزدر حقیقت فرمانده کل بدن و ارگانیسمی بسیار پیچیده است . تفکر ،درک حس های دقیق ، حرکات ، تعادل ، شنوایی ، بینایی ، هماهنگی بین بخشهای مختلف بدن و… همه با سلامت مغز معنی پیدا می کنند .
این ساختمان بسیار مهم توسط پرده های مختلفی پوشیده شده و در داخل محفظه ای محکم به نام جمجمه قرار گرفته است . اطراف مغز را مایعی به نام مایع مغزی – نخاعی ( CSF ) احاطه کرده و علاوه بر اعمال متعدد دیگرش تا حدی اثرات حفاظتی ساختمان های مختلف بر مغز را تقویت می کند .

معمولا اگر  ضربه  شدید  و ناجور باشد  شدت آسیب مغزی  هم بیشتر  است  که معمولا این حالت در  دوچرخه سواران، موتور  سواران  و تصادف  با اتوموبیل  دیده می  شود. ضربه مغزی  شدید  یک اورژانس  پزشکی محسوب می شود و فرد باید فورا  به بیمارستان  منتقل  شود .اگر مغز به طور جدی  آسیب  ببیند  مشکلات بیمار  طولانی مدت  خواهد  شد  و ممکن است در حرکت ، یادگیری  یا صحبت کردن با مشکلات روبه رو  شود. البته اکثر مواقع  بعد از  ضربه خفیف  فرد به حالت طبیعی  برمی گردد.اگر تعداد ضربه های  مغزی زیاد  باشد  مشکلات  جدی  تر و شدیدتر خواهد  شد .این حالت  در فوتبالیستها و بوکس بازان  بیشتر دیده می  شود.

این که فرد  بعد از ضربه مغزی  چه حالتهایی پیدا می کند  به شدت آسیب بافت مغز در درون جمجمه  بستگی  دارد.گاهی هشیاری  فرد از  دست  می رود و برای چند  ثانیه  تا چند  دقیقه غش  می کند  و به اغماء فرو می رود. گاهی  شدنت  ضربه کم است ،فرد هوشیار بوده اما دچار  فراموشی  می  شود  و لحظاتی  کوتاه قبل از  ضربه  و یا بلفاصله  بعد از آن را فراموش می کند.

در اکثر افرادی که دچار  ضربه مغزی  شده اند  حالت گیجی  و خیره گی  برای  مدت کوتاهی  به وجود می آید.آنها حس  می کنند  روی  ابرها  هستند، می لرزند  و اگر بخواهند  راه بروند  یا فعالیت های  عادی  داشته باشند به علت گیجی  نیم توانند  احتمال تهوع  و استفراغ  بعد از  ضربه مغزی  وجود دارد .سردرد خفیف  برای  مدت  چند روز  و یا بیشتر در اکثر این افراد دیده می  شود.

گاهی  در موارد  شدید  امکان خونریزی  مغزی  و یا آسیب  به بافت  ظریف  مغز وجود دارد  .در این  شرایط  احتمال  بیهوش  شدن طولانی  مدت  ،گیجی  شدید ، فراموشی  در حدی  که فرد  نام افراد ،مکانها  و حتی  گاهی  نام خود  را به یاد  نمی آورد ، استفراغ  مکرر و سردرد شدید  وجو دارد.

تقسیم بندی های مختلفی برای ضربه های مغزی عنوان شده است که در اینجا یکی از کاربردی ترین آنها را مطرح می کنیم ;
۱- ضربه های مغزی ناشی از برخورد مستقیم اشیاء با سر و بالعکس
۲- ضربه های مغزی ناشی از نیروهای اینرسیال با – یا- بدون برخورد مستقیم از گروه اول می توان به شکستگی های جمجمه مثلا در اثر برخورد اشیاء با سر و یا برخورد سر به شیشه جلوی اتومبیل در حین سوانح رانندگی اشاره کرد .
در گروه دوم اگر ضربه مستقیم وجود نداشته باشد ، ممکنست هیچگونه علامت ظاهری از ضربه مغزی در پوست یا صورت مشاهده نشود .
●  آسیب پوست سر :
درجات متفاوتی از آسیب پوست سر را می توان متعاقب ضربه های مستقیم به سر مشاهده کرد . ضخامت پوست سر در کاهش شدت آسیب مغزی مؤثر است.
پوست سر دارای عروق خونی فراوانیست ، به حدی که خونریزی از آنها می تواند باعث بروز شوک در بیمار شود . به همین خاطر در صورت برخورد با اینگونه بیماران باید به عنوان اولین قدم سعی در کنترل خونریزی داشته باشیم ( پانسمان تمیز زخم ، بستن رگ خونریزی دهنده و … )
●  شکستگی جمجمه :

شکستگی جمجمه می تواند در اثر ضربه های نافذ یا غیر نافذ پدید آید . وجود این ضایعه همیشه بمعنی آسیب همزمان در مغز نیست ، از طرف دیگر عدم وجود شکستگی نیز نمی تواند آسیب مغزی را رد کند ، اما به هر حال مشاهده شکستگی جمجمه بمعنی شدت زیاد ضربه مغزیست و لزوم بررسی های بیشتر و انجام سی تی اسکن را می رساند.

رادیو گرافی ساده قادر به نشان دادن تمام شکستگی های جمجمه نیست.

● انواع شکستگی های جمجمه

الف) شکستگی خطی:

در صورتی پدید می آید که نیروی زیاد به سطح وسیعی از جمجمه وارد شود ، این شکستگی ها می توانند به قاعده جمجمه نیز گسترش یابند.

میزان آسیب واردشده به نسج مغز در حضور انواع مختلف شکستگی متفاوت است. شکستگی بدون عارضه جمجمه به خودی خود مشکل آفرین نیست و به مرور زمان التیام خواهد یافت ، اما در بسیاری موارد پارگی سرخرگ سخت شامه مغزی مجاور شکستگی باعث خونریزی داخل جمجمه ای شده و مشکلات فراوانی را برای بیماران پدید می آورد. درصد زیادی از اینگونه بیماران محتاج مداخله جراحی خواهند بود.

اگر شدت ضربه های مغزی بیشتر باشد آسیب نسج مغز مجاور محتمل تر است. معمولا اینگونه ضربه ها دارای جزء اینرسیال هم هستند که ضایعات مغزی همراه را بیشتر می کنند. درصورتیکه پوست مجاور ناحیه شکستگی دچار پارگی باشد، شانس عفونت داخل جمجمه ای افزایش می یابد.

ب) شکستگی قاعده جمجمه:

در اغلب موارد با شکستگی کاسه جمجمه همراه است.

سه عارضه اصلی این بیماران را تهدید می کند:

▪ نشت مایع مغزی نخاعی از بینی یا گوش ، بعلت آسیب استخوان کف جمجمه و پارگی پرده های مغزی مجاور آن پدید می آید. مهمترین خطری که این بیماران را تهدید می کند عفونت پرده های مغزی (مننژیت) است. در اغلب این بیماران بهبودی خودبه خودپدید می آید اما در درصدی از موارد ، عمل جراحی اجتناب ناپذیر خواهد بود.

▪ آسیب اعصاب مغزی ، بسیاری از این بیماران دچار ضایعه عصب بویائی میشوند و بهمین دلیل حس بویائی خود را بطور ناقص یا کامل از دست میدهند.

▪ آسیب عروق قاعده جمجمه، پیدایش ارتباطات غیرطبیعی بین سرخرگها و سیاهرگهای بزرگ در قاعده جمجمه از جمله عوارض این شکستگی هاست. پ) شکستگی فرورونده جمجمه

این شکستگی در مواردی پدید می آید که نیروی زیاد در سطح کمی وارد شود، مثال این حالت اصابت چکش یا سنگ به سر در جریان نزاع ، و یا برخورد سر با لبه کابینت آشپزخانه و… است. شانس عفونت های داخل جمجمه ای و آبسه مغزی در صورت پارگی همزمان پوست ناحیه مجاور بسیار زیاد است قطعه فرورفته استخوان می تواند باعث پارگی پرده مغزی مجاور و آسیب نسج شود.

اکثر مبتلایان به شکستگی فرورونده جمجمه (حتی در موارد نسبتا شدید) در زمان مراجعه هوشیارند.

در مواردی که پوست روی محل شکستگی فرورونده سالم باشد ، تصمیم گیری بر اساس عوارض احتمالی ، مسائل زیبایی و … توسط جراح مغز و اعصاب صورت می گیرد.

● آسیب موضعی مغز:

▪ خونریزی های ناشی از ضربه مغزی

انواع مختلفی از خونریزی مغزی متعاقب ضربه می توانند پدید آیند ، که بحث در مورد آنها را به مقالات تخصصی تر موکول میکنیم .

نکته مهم در این زمینه اینست که بسیاری از بیماران پس از کاهش گذرای سطح هوشیاری ، به وضعیت ظاهرا طبیعی بازگشته و سپس بعد از گذشت مدتی مجددا دچار افت سطح هوشیاری شده اند.

در صورت برخورد صحیح درمانی ،معمولا خونریزی های خارج سخت شامه ای پاسخ خوبی به درمان می دهند.

یکی از کشنده ترین خونریزیهای مغزی ، خونریزی تحت سخت شامه ای است.

▪ خونریزی زیرسخت شامه ای مزمن دو طرفه

▪ خونریزی داخل مغزی در اثر ضربه

● له شدگی بافت مغز:

ممکن است بافت مغزی مجاور محل ضربه مستقیم ، تحت فشار قرار گیرد و دچار له شدگی یا Contusion گردد. موارد خفیف این حالت نیازی به جراحی ندارد ، اما موارد شدیدتر محتاج عمل جراحی هستند . شدت آسیب و محل درگیر، فاکتورهای مهمی در تعیین میزان پاسخ بیمار به درمان هستند.

● ضایعات ناشی از نیروهای اینرسیال

در این موارد حرکات جمجمه و مغز نقش اساسی را ایفا می کنند ودر حقیقت جهت متفاوت حرکات جمجمه و مغز و سرعت متفاوت آنهاست که باعث آسیب مغزی می شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ،  بهترین مثال برای شناساندن این نوع نیروها ضایعاتیست که در رانندگان وسایل نقلیه موتوری پدید می آید. در اینگونه موارد نقش نیروهای اینرسیال حائز اهمیت است بطوریکه بخش زیادی از وخامت وضع بیمار را پدید می آورد .

این بیماران معمولا از ابتدای سانحه دچار افت سطح هوشیاری هستند. اختلال حافظه در این بیماران شایع است. ضایعات منتشرتر و در بسیاری از موارد دور از نقطه قابل پیش بینی اتفاق می افتند.

برای مثال ممکنست محل ضربه در پیشانی ، اما آسیب مغزی در بخش پس سری اتفاق افتاده باشد. طیف وسیعی از ضایعات در این گروه دیده می شوند.

● تکان مغزی (Concussion)

در این حالت بیمار دچار فلج گذرای عملکرد عصبی می شود ، کاهش گذرای سطح هوشیاری سپس بهبودی آن، از وجوه مشخصه Concussion است. اختلال حافظه در آنها شایع است.

● ضایعه منتشر مغزی در سطح سلولی (DAI)

در این حالت، بدون وجود ضایعات فضاگیر یا خونریزیهای وسیع و شدید مغزی ، بیمار دچار اختلال در عملکرد عصبی شده و معمولا در کوما است. البته خود این حالت نیز درجات مختلفی دارد و اغلب از نوع خفیف هستند.

● ورم مغزی:

در اثر این آسیب های منتشر در سطح سلولی و نیز بهم خوردن تنظیم خودکار عروق مغزی اتفاق می افتد و انواع مختلفی دارد. بیشترین میزان ادم مغزی طی ۴۸ تا ۷۲ ساعت پس از ضربه پدید می آید و میتواند موضعی یا منتشر باشد.

● خونریزی های داخل جمجمه ای:

این نیروها می توانند انواع مختلفی از خونریزیهای داخل جمجمه ای را پدید آورند.

● له شدگی بافت مغزی:

این عارضه نیز در مبتلایان به ضایعات منتشر ، بطور شایعی دیده می شوند . محل له شدگی در این بیماران متفاوت است و به نحوه وارد شدن نیرو و جهت آن بستگی دارد .
●  بعضی از عوارض ضربه های مغزی :
عوارض متنوع و متفاوتی می توانند به دنبال ضربه های مغزی پدید آیند ، درجه و شدت این عوارض در افراد مختلف بسته به شدت ضربه ، نوع ضربه ، خصوصیات فردی و… متفاوت است و می تواند از منگی و گیجی خفیف و اختلال حافظه جزئی تا ناتوانی شدید و وابستگی کامل به اطرافیان متغیر باشد.
۱- تشنج متعاقب ضربه مغزی
۲-آسیب موضعی مغز :
●  خونریزی های ناشی از ضربه مغزی:
انواع مختلفی از خونریزی مغزی متعاقب ضربه می توانند پدید آیند ، که بحث در مورد آنها را به مقالات تخصصی تر موکول میکنیم .
●  له شدگی بافت مغز :
ممکن است بافت مغزی مجاور محل ضربه مستقیم ، تحت فشار قرار گیرد و دچار له شدگی یا Contusion گردد. موارد خفیف این حالت نیازی به جراحی ندارد ، اما موارد شدیدتر محتاج عمل جراحی هستند .

شدت آسیب و محل درگیر، فاکتورهای مهمی در تعیین میزان پاسخ بیمار به درمان هستند.
۳- عفونتها :
نشت مایع مغزی – نخاعی ، زخمهای نفوذی ، وجود اجسام خارجی مثل ترکش و… باعث افزایش احتمال وقوع عفونتهای داخل جمجمه ای می شوند.
چه عواملی باعث بدتر شدن وضعیت بیماران ضربه مغزی میشوند؟
کاهش اکسیژن خون به هر دلیل
افت فشار خون
افزایش دی اکسید کربن خون
افزایش درجه حرارت بدن 

●  پزشکان چه می کنند؟

هر فردی  که دچار  ضربه مغزی  شده باشد ، چه خفیف  و چه  شدید  بخصوص  اگر کودک باشد باید  فورا  و بدون  معطلی  به پزشک  و یا  بخش  اورژانس  بیمارستان مراجعه کند  بویژه در مواردی  که  بعد از  ضربه مغزی ، هوشیاری  فرد از  دست  رفته  باشد.اگر پزشک  به ضربه مغزی وکوفتگی  مغز مشکوک شود  معاینه کاملی به عمل می آورد. معمولا برای  سنجش  سطح هوشیاری  در مواردی  که فرد  بیهوش  است نام  او  سوال می شود  و این که آیا می داند  در حال حاضر  کجاست ،امروز  چه روزی  است  و سوالاتی  از این  قبیل  که آگاهی  فرد  به زمان  و مکان مشخص  شود. به این ترتیب حافظه  و قدرت  تمرکز  فکری  بیمار  بررسی می شود.

معاینه چشمها و بررسی  رفلکس ها (واکنش  ها ) و تعادل نیز  از  معاینات  ضروری   در این موارد  محسوب می  شود .گاهی  از بیمار  درخواست  می شود  دور بزند یا در مکانی  برای  چند دقیقه  بدود  تا مشخص  شود  آیا عملکرد  مغز  با مشکل مواجه  شده  است  یا خیر.

سی  تی  اسکن  (نوعی  بررسی  سه  بعدی  مغز  توسط  امواج  ایکس )  برای  بررسی  خونریزی  یا کوفتگی  مغزی  انجام می شود  و این مساله  در صورت  بیهوش شدن  فرد  ضرورت  بیشتری  پیدا می  کند.

●  زندگی  دوباره پس از ضربه مغزی

هر فردی   که دچار  ضربه مغزی  شده است به استراحت احتیاج دارد و باید  چند روز  تا چند هفته بسته به شرایط خود استراحت کند. انجام مجدد  فعالیتهای قبلی  ،ورزش  و سایر اعمال فرد  باید  طبق  نظر  پزشک  انجام شود. معمولا اگر مشکل جانبی پیش  نیاید  ظرف  چند  هفته  تا چند ماه  بعد ،فعالیت های  عادی  از  سر گرفته می شود  که البته این مساله  به خود  فرد  و  شرایط او  بستگی  دارد. معمولا بعد از ضربه مغزی  تا مدتی  فرد باید  به طور مرتب مورد بررسی  قرار بگیرد.

اگر فردی  دچار ضربه مغزی  شده باشد  و پس  از گذشت ماهها  باز هم  علایم  در او  دیده  شود  به سندرم  پس  از  ضربه مغزی  مبتلا شده  است .در این حالت  ضعف حافظه ،سردرد ،گیجی  و تحریک پذیری ادامه می  یابد. این مساله  باید  بسیار جدی  تلقی شود  و فرد  تحت نظر پزشک   قرار بگیرد.

●   چگونه از ضربه های مغزی  پیشگیری کنیم ؟

گرچه احتمال بروز  آسیب و  صدمه به بدن در سراسر  طول عمر برای  افراد  وجود دارد. اما  باز هم  بهترین  راه آن است  که تا حد ممکن  از بروز  این نوع  اتفاقات  جلوگیری  کنیم . مطمئن ترین  روش  برای  پیشگیری از ضربه مغزی  مواظبت از  سر  است .

همواره در اتوموبیل  کمربند ایمنی  را ببندید .این کار  باید همیشه  و بدون  بهانه  انجام شود  .اگر فرزندتان  زیر  ۱۰  سال   است  باید از کمربند  مخصوص  کودکان   استفاده کند. معمولا کودکان تا زمانی که قدی معادل  و یا  تا ۱۴۷  سانتی  متر  داشته باشند  باید از کمربند  مخصوص کودکان  استفاده کنند.

رعایت قوانین  رانندگی  و مواردی  که به عبور  عابر  پیاده  مربوط  است  بسیار مهم  و ضروری  است  و متاسفانه  اکثر  سوانح  به دلیل  عدم رعایت  موازین  راهنمایی  و رانندگی  انجام می  شود.

حتی دوچرخه  سواری  ،موتور سیکلت سواری  ،اسکیت  و یا هر وسیله  این چنینی   باید از کلاه  ایمنی  استفاده  شود .مسلما اگر از سر خود  استفاده کنید  ، خوب  فکر کنید  و همه چیز  را رعایت  کنید ،سری سالم  خواهید داشت  و از این  قسمت  مهم و حیاتی  بدن به خوبی  محافظت به عمل آورید.

توجه داشته باشید  اگرشانس  بیاورید  ضربه  مغزی به  خیر و خوشی  تمام می شود  در غیر این صورت  احتمال  فلج ،  نقایص حسی ، رفتاری  و حرکتی وجود دارد.بررسی ها  نشان می  دهد  امکان بروز  صرع و تومورهای  مغزی  بعد از  ضربه مغزی وجود دارد و در مواردی  حتی این مشکلات  سالها  بعد از بروز ضربه مغزی  رخ می  دهد. با توجه به  بالا بودن   احتمال آسیب پذیری کودکان ،  از این موجودات معصوم  بخصوص  در زمان نوپایی  (یک  تا سه  سالگی )  باید  مواظبت  دقیق  به عمل  آورید  و سهل انگاری  نکنید.   

●  خونریزی  و هماتوم  زیر سخت  شامه  :

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ،   خونریزی  و هماتوم  زیر سخت  شامه  عبارت  است  از یک خونریزی  که  باعث  تجمع  خون  و لخته  (هماتوم ) در زیر خارجی  ترین  غشا از سه  غشای  پوشاننده  مغز می  گردد. دو نوع  هماتوم  زیرسخت  شامه  وجود دارد. هماتوم  حاد زیرسخت شامه  در فاصله  کمی  پس  از آسیب  شدید به  سر ایجاد می  گردد. هماتوم  مزمن  زیرسخت  شامه ، عارضه  ای است  که  ممکن  است  هفته ها تا ماه ها پس  از آسیب  به  سر ایجاد شود. آسیب  ممکن  است  چنان  ضعیف    باشد که  بیمار آن  را به  خاطر نیاورد.

●  علایم  شایع 

سردردهای  رایج  که  هر روز بدتر می  شوند.
خواب آلودگی ، گیجی ، تغییرات  ذهنی  یا منگی  متغیر .
ضعف  یا کرختی  یک  طرف  بدن  .
اختلالات  بینایی  .
استفراغ  بدون  تهوع  .
مردمک هایی  با  اندازه  متفاوت  (گاهی  اوقات ).

●  علت 

آسیب  به  سر .

●  عوامل تشدید کننده بیماری

پس  از موارد زیر آسیب  بیشتر رخ  می  دهد:
استفاده  از داروهای  ضد انعقاد از جمله  آسپیرین  استفاده  از داروهای  روانگردان

●  پیشگیری 

به  روشهای  زیر از آسیب  به  سر اجتناب  کنید:
در اتومبیل  از کمربند ایمنی  استفاده  کنید.
در ورزشهای  تماسی  یا هنگام  راندن  دوچرخه  یا موتور، از کلاه  ایمنی  محافظ  سر استفاده  کنید.
پس  از استفاده  از داروهای  روانگردان  و خواب آور، رانندگی  نکنید.

●  عواقب  مورد انتظار

میزان  بهبود به  سلامت  عمومی ، سن ، شدت  آسیب ، سرعت  درمان  و وسعت  خونریزی  یا لخته  بستگی  دارد. پس  از برداشتن  لخته ، بافت  مغز که  تحت  فشار قرار گرفته  است ، معمولاً به  آهستگی  گسترش  می  یابد تا به  فضای  اولیه  خود برگردد. در بهترین  شرایط ، دورنمای  خوبی  دارد.
عوارض  احتمالی 

مرگ  یا آسیب  مغزی  پایدار شامل  فلج  نسبی  یا کامل ، تغییرات  رفتاری  و شخصیتی  و مشکلات  گفتاری .

●  درمان 

آزمون های  تشخیصی  می توانند شامل  بررسیهای  آزمایشگاهی  خون  و مایع  مغزی  نخاعی ، رادیوگرافی ، اسکن  رادیوسکوپیک  و سی تی اسکن  باشند.
بستری  شدن  در بیمارستان  برای  درمان  اورژانس 
جراحی  و برداشتن  لخته 
داروها

داروهای  کاهنده  تورم  داخل  جمجمه .

●  فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری

استراحت  در بستر هنگام  بستری  در بیمارستان 
پس  از درمان ، بیماران  باید در حد توان  خود، فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری کنند و فوری کار و ورزش  را آغاز نمایند. در هنگام  خستگی  استراحت  کنند. در صورتی  که  تکلم  و کنترل  عضلات  دچار آسیب  شده  باشد، بیماران  ممکن  است  به  فیزیوتراپی  یا گفتار درمانی  نیاز داشته باشند.

●   رژیم  غذایی 

بیشتر بیماران  اغلب در مرحله  حاد به  تغذیه  داخل  وریدی  یا به  تغذیه  با لوله  معده ای  نیاز خواهند داشت  و سپس  می  توانند در حد تحمل  از غذای  معمولی  استفاده  کنند.
●  درچه شرایطی باید به پزشک مراجعه نمود؟

اگر شما یا یکی  از اعضای  خانواده  تان  دچار آسیب  سر شده  باشید (هرچند خفیف  به  نظر برسد) و هر یک  از علایم  خونریزی  زیر سخت  شامه  ایجاد شود. این ، یک  اورژانس  است !
اگر در طول  یا پس  از درمان  هر یک  از موارد زیر رخ  دهد: تب  ، زخم  جراحی ، قرمز، متورم  یا حساس  به  لمس  گردد. سردرد بدتر شود .

:: موضوعات مرتبط: آشنایی با ضربه های مغزی

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

ادامه مطلب ...

تأثیرات ورزش بر دستگاه گردش خون :    

                  
عضله ی قلب به علت نیاز شدید به اکسیژن و مواد غذایی سهم بیشتری از خون دریافت می کند . مقدار خونی که توسط قلب پمپاژ می شود توسط مقدار خونی که از سیاهرگ ها وارد دهلیز راست می شود تعیین می شود به این اصل قانون قلب می گویند .       

                                            
قدرت پمپاژ قلب با تحریک اعصاب سمپاتیک و افزایش برون ده قلبی در هنگام ورزش افزایش می یابد .      

       
به عبارتی در هنگام ورزش ۲ حالت زیر ممکن است ایجاد شود :
۱- ( بر اساس قانون قلب ) خودتطبیقی قلب با خون زیادتر و افزایش قدرت پمپاژ
۲- تحریک اعصاب سمپاتیک به جای اعصاب پاراسمپاتیک
ویژگی های قلب :
۱- اتصال فیبرهای عضلانی و انقباض همزمان آنها
۲- بالاتر بودن پتانسیل عمل ماهیچه ی قلبی به علت وجود فیبرهای پورکنژ
۳- کنترل پاراسمپاتیک
سیکل قلبی یا یک مرحله ی کامل انقباض و انبساط قلب در سه مرحله روی می دهد :
۱) دیاستازیس : استراحت کامل قلب
۲) سیستول : انقباض دهلیز و بطن
۳) دیاستول : انبساط دهلیز و بطن
تأثیر ورزش بر فشار سیستولی بیش از فشار دیاستولی است .
جریان خون :
فشار خون عاملی است که باعث جریان خون در گردش عمومی خون در بدن می شود .
جریان خون در یک بافت عمدتاً به وسیله ی مکانیسم خودتنظیمی موضعی کنترل می شود و نباید نقش سیستم عصبی سمپاتیک را نادیده گرفت که با گشاد کردن رگ ها در هنگام ورزش جریان خون را در عضلات فعال افزایش    می دهد .
فشار خون :
همان نیرویی است که خون بر دیواره های رگ خونی وارد می کند .
در هنگام ورزش به علت افزایش بازده قلب فشار خون بیشتر می شود که این افزایش تحت تأثیر عوامل عصبی و شیمیایی است که این حالت در ورزش های دینامیک در مقایسه با ورزش های ایزومتریک بیشتر است .
به طور کلی سه عامل بسیار مهم همکاری دستگاه گردش خون در هنگام ورزش را در بر می گیرند :
۱) تحریک سیستم عصبی سمپاتیک 
۲) افزایش فشار شریانی :
 انقباض رگ ها باعث افزایش فشار شریانی می شود . در ورزشکاران ورزیده جریان خون عضلات می تواند حداقل تا ۲۰ برابر افزایش یابد . با وجود اینکه عامل اصلی آن گشادی رگ هاست ولی افزایش فشار شریانی نیز تأثیر زیادی در این افزایش دارد .
۳) افزایش برون ده قلبی
برون ده قلب برابر است با حاصل ضرب حجم ضربه ای در سرعت ضربان قلب
سرعت ضربان قلب در هنگام ورزش با توجه به شدت فعالیت افزایش می یابد .

ضربان های قلب در افراد معمول و ورزشکار با افزایش مصرف اکسیژن افزایش می یابد که افزایش ضربان قلب در ورزشکاران کمتر از افراد عادی است .
حجم ضربه ای نیز در هنگام ورزش به علت تخلیه ی بیشتر قلب در هر ضربان افزایش می یابد .

:: موضوعات مرتبط: تأثیرات ورزش بر دستگاه گردش خون

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

نکات مهم بهداشتی در هنگام استفاده از استخرهای شنا

استخرهای سر پوشیده در تمام فصول مشتاقان فراوان دارند. آب استخر ناقل خوبی برای انتقال بیماریهای مختلف، باکتریال، انگلی و قارچی است.

مراکز کنترل و پیشگیری بیماریهای آمریکا توصیه  می کند که برای رفتن به استخر، دریاچه و یا دریا‌ها حتما حوله و کرم ضدآفتاب به همراه داشته باشید و نسبت به این امر که با چند تن دیگر در آب مشترک شنا می‌کنید هوشیار و گوش به زنگ باشید.

کارشناسان این مراکز اعلام کردند که استخرهای عمومی در ایالات متحده با افزایش تعداد مبتلایان به بیماریهای آب‌های تفریح‌گاهها روبرو هستند که دلیل آن وجود میکروارگانیسم‌ها در این آبهاست.

این روند نگران‌کننده است چرا که این ارگانیسم‌ها می‌تواند باعث بروز بیماریهای جدی و حتی موجب مرگ افراد شوند. از آنجا که تعداد افراد مراجعه‌کننده به این استخرها و تفریح‌گاههای آبی عمومی در آمریکا روبه افزایش است، این مراکز مردم را به توجه بیشتر به بهداشت آبی که در آن شنا می‌کنند، توصیه می‌نمایند.

به گفته یک اپیدمیولوژیست آمریکایی، شنا کردن ورزش مهمی است که باید برای بهره‌مندی از مزایای آن ادامه پیدا کند، اما حقیقت این است که بسیاری از کشورها به بهداشت این تفریح‌گاهها توجه نمی‌کنند. به گفته این کارشناس اعتماد به این کلر می‌تواند تمام آلودگی‌های خطرزای این آبها را از بین ببرد یک تصور غلط است و به علاوه حتی اگر این قبیل امور رعایت شود باز نمی‌توان از عدم وجود فضولات و پس مانده‌های انسانی در این آبها اطمینان حاصل کرد. تمام میکروارگانیسم‌های بیماریزا از قبیل باکتریها، ویروس‌ها، تک یافته‌ای‌ها و کرم‌ها در پس مانده‌های انسانی وجود دارند که به راحتی از طریق این آبهای عمومی منتقل می‌شوند.

از مهمترین دستورالعمل‌های بهداشتی که در این زمینه ارایه شده، می‌توان به نکات زیر اشاره کرد:

۱- اگر به بیماری اسهال مبتلا هستید از رفتن به داخل آب خودداری کنید. توجه به این امر به ویژه برای کودکانی که هنوز پوشک می‌شوند مهم است، چرا که ممکن است در صورت وارد شدن به داخل آب، محیط را آلوده کرده و دیگران را بیمار کنند.

۲- آب استخر را به هیچ وجه وارد دهان نکنید.

۳- بهداشت خود را به دقت رعایت کنید. پیش از شنا حتما دوش بگیرید و دست‌های خود را پس از اجابت مزاج بشویید. آلودگی‌های پوست بدن شما به راحتی در آب منتقل می‌شود.

۴- حتما کودکان خردسال خود را در فواصل زمانی کوتاه حمام کرده و پوشک آنها را عوض کنید. اگر منتظر بمانید تا خود آنها اعلام نیاز کنند، حتما دیر شده است.

۵- پوشک کودکان را در کنار استخر عوض نکنید و حتما به سرویس بهداشتی مراجعه کنید، چرا که آلودگی از روی سطح و اجسام قابل انتقال است.

۶- کودکان را قبل از وارد شدن به آب با آب و صابون تمیز بشویید.

همچنین کارشناسان آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا در مورد شنا کردن در آب‌های آزاد مانند دریاچه و دریاها رعایت نکاتی را ضروری می‌دانند که در ذیل مطرح شده است.

۱- از شنا کردن بلافاصله پس از بارش باران در آب‌های آزاد خودداری کنید. باران عمدتا آلودگی‌ها را شسته و به نزدیکی زمین‌های اطراف دریاچه‌ها، رودخانه‌ها، دریاها و نهرها می‌آورد.

۲- مراقب وجود لوله‌های پوسیده در کنار دریا باشید و هرگز در نزدیکی آنها شنا نکنید چرا که آبی که از این لوله‌ها خارج می‌شود حاوی آلودگی‌های بسیاری است.

۳- از شناکردن در آب‌های حاوی زباله، مواد چربی و سایر پس مانده‌های جامد خودداری کنید،‌ این آبها حاوی میکروارگانیسم‌های بیماریزا هستند.

همچنین محققین عنوان می کنند که  آب استخرها می تواند موجب آلرژی یا تشدید بیماری آسم می شود  . در واقع ، موادی که برای تصفیه و میکروب زدایی آب استخرها استفاده می شود، مشخصاً کلر، باعث ایجاد برخی آلرژی ها می شود.

نکته  مهم این است که میزان مصرف کلر از نظر بهداشتی ، استاندارد مشخصی دارد. اما مصرف کم آن باعث ازدیاد میکرب ها وقارچ ها می شود و از سوی دیگر، مصرف زیاد آن آلرژی زا و تشدید کننده بیماری است.

این آلرژیها، علائم چشمی به صورت قرمزی ، خارش ، ریزش اشک  و تحریک و سوزش چشم ویا علائم بینی مثل عطسه ، آبریزش ، خارش و گرفتگی بینی ایجاد می کنند. دربیماران مبتلا به آسم نیز علائمی چون سرفه ، خس خس وتنگی نفس دیده می شود. این علائم ، زمانی که فرد درآب است یاحتی ساعت ها بعد ازتماس با آب ، می تواند بروز کند یا تشدید شود.

برذای جلوگیری از این مشکل به نکات زیر توجه کنید :

اگر شدت حساسیت افراد نسبت به آب استخر کم باشد ، به طوری که به سرعت نیز برطرف شود وبیمار را خیلی آزار ندهد ، موضوع مهمی نیست. اما اگر این حساسیت زیاد باشد ما توصیه می کنیم افراد داروهای پیشگیرانه ، مصرف کنند. برای مثال، قبل از رفتن به استخر می توانند از اسپری مخصوص استفاده  کنند. درمواردی نیز که علائم حساسیت خیلی شدید است و به سادگی بر طرف نمی شود، در واقع توصیه می کنیم که اصلاً از استخر استفاده نشود.

بیماری های پوستی
آب آلوده و غیر استاندارد استخرها، بیماری ها و ناراحتی های پوستی ایجاد می کند . مهمترین بیماری هایی که آب آلوده ایجاد می کند، قارچی ، زگیل و کچلی  هستند که جزوهمان بیماریهای قارچی محسوب می شوند . اما، از آن طرف دیگر اگر برای جلوگیری از آلودگی آب ، کلر زیادی مصرف شود، ممکن است کسانی که زمینه آلرژی های پوستی دارند در برابر این مقدار کلر، واکنش نشان دهند و پوست شان خشک شده و خارش و اگزمای پوستی پیدا کنند.
استخر روباز، مشکل آفتاب را دارد که می تواند آسیب جدی به پوست وارد کند.آسیب حاد استخرهای رو باز را آفتاب سوختگی ، تورم و قرمزی می داند که در دراز مدت می تواند باعث تغییر رنگ پوست و ایجاد ” کک ومک” شده و نهایتاً در صور تکرار زیاد ممکن است منجر به سرطان پوست شود.

 آفتاب به مقدار خیلی کم، برای چند دقیقه به اندازه ای که منجر به قرمزی پوست نشود، مفید است. بنابر این ، توصیه ما این است که  در هنگام آب تنی خودتان را از آفتاب دور نگه دارید. چون درطول روز به اندازه کافی از آفتاب برخور داریم.

تغییر رنگ وشکنندگی مو
تغییررنگ و شکنندگی مو نیز می تواند از عوارض آب استخر باشد. به جز مورد کلر که دراین زمینه تاثیر گذار نیست، آب اگر مس هم داشته باشد و در واقع ، لوله ها مس آزاد کنند، این مس می تواند روی مو رسوب کرده و تا اندازه ای  رنگ آن را تغییر دهد. به همین دلیل، باید افراد حتماً از کلاه استفاده کنند و بعد از شنا نیز دوش بگیرند.  البته بهترین راه این است که اگر در استخر های عمومی امکان به کارگیری این روش نیست ، حداقل در استخرها یی که با ثبت نام عضو می گیرند ، ابتدا افراد علاقه مند ، توسط یک پزشک متخصص معاینه شوند که اگر سابقه بیماری قارچی یا زگیل دارند بعد از درمان ، پذیرفته شوند.

بهداشت شنا کردن

عوامل عفونت های ذیل در استخری با مراقبت ضعیف ممکن است وجود داشته باشد.

- عفونت های ویروسی و قارچی، مثل عارضه خارش پای شناگران که یک بیماری قارچی پوست است.

- عفونت چشم، گوش، گلو و بینی

- عفونت های بخش فوقانی تنفس

- عفونت های روده ای

آنچه شناگران در استخر باید به آن توجه کنند :
- قبل از ورود به استخر بدن خود را با یک شوینده مناسب شستشو دهید.

- قبل از ورود به استخر پای خود را در داخل حوضچه کلر قرار دهید.

- به همه کسانی که به استخر می روند توصیه می شود پیش از ورود به استخر مثانه خود را تخلیه کنند.

- از تف کردن، مضمضه کردن آب، شستن و خارج کردن ترشحات بینی و… خودداری کنید.

- هنگام شنا کردن خلط گلوی خود را به آب استخر وارد نکنید. ترجیحاً هنگام ابتلاء به بیماری توأم با خلط عفونی، به شنا نپردازید.

- اگر بیماری پوستی از قبیل بیماریهای قارچی قابل سرایت دارید به هیچ عنوان به استخر عمومی مراجعه نکنید.

- بعد از استخر نیز بدن خود را شستو دهید.

آنچه متصدیان استخر باید توجه کنند :
- کلر آزاد باقیمانده استخر حداقل ۲-۵/۱ میلی گرم در آب باشد مقادیر کمتر از این میزان ممکن است عواملی از قبیل کریپتوسپوریدیوم را از بین نبرد.
- مرتباً محیط استخر را تمیز کنید و آب آن را به دفعات کافی تخلیه و تعویض نمائید.

- آب استخر را جهت وجود باکتریهای کلی فرم و پسودوموناس کنترل کنید، این دو می توانند شاخصهای مناسبی جهت سنجش میزان کارایی سیستم های ضدعفونی کننده و بهداشت آب باشند.

ایمنی شناگران
خودداری از دویدن در محیط استخر، شنا کردن در عمق متناسب با توانایی شنا کردن و اجتناب از بازی و شوخی های خطرناک می تواند ایمنی نسبی افراد را تأمین کند. استفاده از وسایل مورد نیاز جهت شنا از قبیل عینک، گوشی و دماغی را فراموش نکنید.
چنانچه دچار خستگی و گرفتگی عضلانی شدید از شنا کردن در قسمتهای عمیق خودداری کنید.

از شنا کردن در دریا هنگامی که شرایط طوفانی وجود دارد پرهیز کنید.

شاخص‌های بهداشتی کیفیت آب استخرهای شنا
دانش انتقال بیماری‌ها مؤید آن است که برخی از بیماری‌ها بر اثر استقرار یا راهبری نادرست و کلر زدن نامناسب استخرها شنا از تماس و یا بلعیدن آب آلوده ایجاد می‌شود که از بین آنها می‌توان حصبه، اسهال، هپاتیت عفونی و بیماری‌های معدی ـ روده‌ای، کونژنکتیویت، تراخم، لپتوسپیروز، بیماری قارچی و عفونت‌های پوستی، شیستوزو میازیس و ژیادریوزیس، خارش پای شناگر، بیماری‌های دستگاه فوقانی تنفسی نظیر عفونت سینوس‌ها، گلودرد عفونتی، عفونت گوش میانی، التهاب مکرر پوشش‌های مخاطی چشم‌ها، گوش‌ها و گلو را نام برد.

کاربرد مازاد بر نیاز آلوم و عدم تنظیم PH و مواجه شدن با سطوح حفاظت نشده بدن، سبب التهاب، تحریک، خارش و عفونت می‌شود. انقباض پوست در هنگام غوطه‌ور شدن در آب، ورود مستقیم آب آلوده را به داخل بینی و چشم میسر می‌سازد.

۲۶ مورد شیوع بیماری با ابتلا ۱۳۶۳ نفر، بر اثر استفاده از آب‌های مراکز تفریحی و شنا از سال ۱۹۸۸ به مراکز کنترل بیماری‌ها در آمریکا گزارش شده است.

عامل بیماری‌زائی در استخرهای آب گرم، سودوموناس و لژیونلا در دریاچه عامل بیماری shigella sonnei و Norwalk virus و اختلالات معدی روده‌ای حاد و برخی دیگر از لپتوسپیراوژیاردیا، نام برده شده است.

ناراحت‌های چشم، گوش، بینی و گلو، اختلالات معدی ـ روده‌ای و تحریکات پوستی از شایع‌ترین عوارض و مشکلات ناشی از استخرهای غیربهداشتی است.

براساس داده‌های محدود، شنا در آب دریاچه‌ای که میانگین میزان کلی فرم آن ۲۳۰۰ در ۱۰۰ میلی‌لیتر آب باشد، از نظر آماری، افزایش وقوع بیماری را موجب می‌شود. شنا در آب رودخانه که تراکم میانه کلی فرم (density median coliform) آن۲۷۰۰ در میلی‌لیتر است، موجب افزایش معنی‌دار آماری بیماری‌های روده‌ای می‌شود و چنانچه شناگران در سنین ۵ تا ۱۹ سال باشند، موارد وقوع بیماری بیشتر است. افرادی که در دریائی با معیار و ضوابط بهداشتی غیرقابل پذیرش، شنا می‌کنند، نسبت به افرادی که از دریای نسبتاً غیرآلوده استفاده می‌کنند، بیشتر دچار اختلالات گوارشی می‌گردند.

مطالعات گسترده نشان داده است که علائم بیماری‌های دستگاه تنفسی و گوارشی در بین شناگران بیشتر از غیرشناگران می‌باشد. چگالی میانگین هندسی محتمل‌ترین تعداد کلی فرم معادل ۱۲۱۳ در مورد ساحل آب دریا به زحمت قابل پذیرش و ۲/۴۳ در مورد ساحل نسبتاً غیرآلوده در ۱۰۰ میلی‌لیتر ذکر شده و تعداد کلی فرم وابسته به آنها به ترتیب ۵۶۵ و ۴/۲۸ گزارش شده است. از طرف دیگر، شنا در آب‌های دریا که حاوی تعداد ۱۰ عدد آنتروکوک (فیکال استرپتوکوکسی) در ۱۰۰ میلی‌لیتر باشد، شناگران را با خطر اختلالات معده‌ای، روده‌ای مواجه می‌کند. عده‌ای از محققان، وابستگی تنگاتنگی را بین بیماری اسهال و شنا در آب رودخانه‌ که میانگین فیکال کلی فرم آن ۱۷،۵۰۰ عدد در ۱۰۰ میلی‌لیتر باشد، گزارش نموده‌اند.

این نتیجه، از بررسی وضعت شش شناگر که در آب رودخانه شیگلاسونه‌ئی شنا کرده‌اند، حاصل شده است. تحقیقات انجام شده در خصوص شنا در آب شور دریا، حاکی از آن است که آب شور، وقوع بیماری را افزایش نمی‌دهد. میکروارگانیسم‌هائی که به‌عنوان شاخص احتمالی برای کیفیت آب شنا پیشنهاد شده، عبارت‌ است

از کلی فرم، فیکال کلی فرم، فیکال استرپتوکوکسی و سودوموناس آئروژینوزا، کلسترودیوم پرفرنژنس که به‌ گونه‌ای با مدفوع انسانی مرتبط هستند. کلستردیوم پرفرنژنس، شیگلاها و سالمونلاها در مطالعات اختصاصی، برای پی بردن به کیفیت آب از لحاظ بهداشتی جهت شنا در سواحل دریا مورد استفاده قرار گرفته است ولی باید توجه داشت که فیکال استرپتوکوکسی و کلستریدیوم پرفرنژنس بهترین شاخص قلمداد می‌شود. استاندارد کلی فرم، بیشترین عامل بهداشت عمومی در خصوص قضاوت روی کیفیت بهداشتی آب‌های تفریحی محسوب می‌شود. عده‌ای از محققان، وقوع موارد لپتوسپیروزیس را در نزد افرادی که در آب آلوده به فاضلاب خانگی، فضولات حیوانی وحشی، گله گاو، گوسفند، موش آبی و… به شنا پرداخته‌اند، گزارش نموده و بر عدم استفاده از چنین آب‌هائی برای شنا تأکید کرده‌اند.

مطالعه پژوهشگران نشان داد که هفت کودک مبتلا به لپتوسپیروز، بر اثر شنا در آب‌های نهری که وسط یک چراگاه و مرتع عبور می‌کرده است به این بیماری مبتلا شده‌اند و نزدیک ده مورد شیوع لپتوسپیروز، بر اثر شنا در آب‌های نهری که وسط یک چراگاه و مرتع عبور می‌کرده است به این بیماری مبتلا شده‌اند و نزدیک ده مورد شیوع لپتوسپیروز در گذشته، بر اثر شنا در آب‌های طبیعی در آمریکا گزارش شده است.

بیماری نادری که با نام اختصاری (meningoencephalits pimary amebic) معروف و غالباً برای انسان کشنده است، در اثر شنا یا استحمام و یا شیرجه رفتن با سر به داخل آب شیرین و لب شور آلوده، ممکن است ایجاد شود.

 استخرهای آب گرم و آب‌های گرم معدنی و غیر سرپوشیده در بروز این بیماری‌ نقش دارند. عامل بیماری، تک یاخته تاژک‌دار آزاد زی به‌نام هگ می‌باشد و گونه‌ای است که در خاک، سبزیجات در حال فساد و آب شیرین طبیعی یافت می‌شود.

کیست نائگلریا (Naegleria cysts) به حالت معلق، در آب با حرارت ۵۶ درجه‌ سانتی‌گراد، قدرت حیاتی خود را حفظ می‌کند. در PH معادل ۴/۷ تا ۸/۷۸، Acanthamoeba که یک آمیب دیگر آزاد زی می‌باشد غالباً موجب عفونت تحت حاد مزمن شده و در مقایسه با PAM از شدت کمتری برخوردار است و ممکن است از طریق یک ضایعه پوستی وارد بدن انسان شود، لذا گردش دائمی آب، وجود صافی، وجود و کلر آزاد باقیمانده حداقل ۳ میلی‌گرم در لیتر چنین استخرهائی توصیه شده است.

در غیر این صورت باید برای جلوگیری از ورود فاضلاب، سیلاب و زه آب‌های کشاورزی اقدام‌های لازم به‌عمل آید و هرگونه ترک و شکاف که می‌تواند محل مناسبی برای جایگزین شدن کیست آمیب و مانع از دسترسی کلر به آن باشد، بایستی ترمیم و از بین برده شوند. لازم به ذکر است که کیست نائگلریا در مدت ۱۰ دقیقه به‌وسیله ۴ میلی‌گرم در لیتر کلر آزاد در PH ۲/۷ تا ۳/۷ در حرارت ۲۵ درجه سانتی‌گراد، به‌وسیله ۲ میلی‌گرم در لیتر در زمان ۲۰ دقیقه، غیرفعال می‌شود.
استخرهای شنا:

در استخرهای شنا امکان انتقال مستقیم و یا غیرمستقیم عفونت‌های چشم، گوش، دستگاه تنفسی، پوست و سایر بیماری‌‌ها از فرد شناگر به دیگر افراد وجود دارد به‌ویژه اگر آب، فاید یک گندزدای فعال نظیر کلر آزاد قابل استفاده باشد.

داده‌ها و اطلاعات اندکی در خصوص بیماری‌ اکتسابی از استخرهای شنا وجود دارد. عفونت‌های پوستی ناشی از Mycobacterum marinum منجر به پیدایش گرانولوما granuloma به‌دنبال شنا در استخرهای عمومی گزارش شده است.

دیگر عفونت‌های باکتریائی، ویروسی مشتمل بر کونژنکتیویت و تب نیز به شنا در استخرهای عمومی که معیار و ضوابط بهداشتی در آنها به خوبی اعمال نمی‌شود، نسبت داده شده است.

بیماری Giardia Iambia در اثر بلعیدن احتمالی آب استخری که به‌وسیله دفع مدفوع از کودک ناقل، آلوده شده بود، گزارش شده است (استخر، دارای صافی شنی تند بود که هر ۶ ساعت یکبار تجدید می‌شده ولی فاقد کلر باقیمانده است) شیوع و همه‌گیری ژیاردیازیس در یک استخر شنای عمومی در سال ۱۹۸۵ در آتلانتا گزارش شده است.

حادثه دیگر، آلوده شدن آب استخر شنا به مدفوع و شیوع cryptosporidiosis و ابتلا ۴۴ نفر در ۵ گروه مجزا می‌باشد. در آن نمونه، گرچه میزان کلر باقیمانده در آب حدود ۲ میلی‌گرم در لیتر بوده، ولی یکی از صافی‌های دیاتومه‌ای از کار افتاده بوده است.

تعمیر و بازسازی دستگاه صافی موجب گردید که شیوع بیماری مهار شده و تحت کنترل درآید. از آنجا که ائوسیست‌‌های کریپتوسپوریدیوم (cryptosporidium oocysts) در مقابل گندزدائی معمول که با کلر انجام می‌گیرد، از خود مقاومت نشان می‌دهند، لذا دستگاه صافی بایستی قادر به حذف ائوسیست، یعنی اندازه مؤثر آن ۴ تا ۶ میکرومتر باشد. آب استخرهای شنا نه تنها دریافت کننده مواد دفعی بدن نظیر موکوس بینی، بزاق، دهان، عرق می‌باشد، بلکه چنانچه رفتن به دستشوئی و عمل دوش گرفتن با آب گرم و صابون زدن در جایگاه ویژه در محوطه استخر و قبل از ورود به آب صورت نگیرد، آثار مواد دفعی مدفوعی، ادرار و پوست مرده و آلودگی‌های محل کار یا خیابان که بر روی پوست بدن نشسته‌اند، همچنین مایع‌های دستشوی بدن، روغن‌ها، کرم‌ها، و دیگر آلاینده‌ها نیز به آب وارد می‌شوند و بهداشت آب و سلامت شناگران را به مخاطره خواهند انداخت.

به‌علاوه، استخرهای غیر سرپوشیده از گرد و خاک ناشی از وزش طوفان‌ها، گرده‌های گل گیاهان و دیگر آلودگی‌های هوا در امان نیستند و همه این موارد، بر ضرورت توجه ویژه به عملیات صافی، گندزدائی و راهبر مناسب و استفاده از توالت و بهره‌گیری از دوش آب گرم و صابون قبل از ورود به آب استخر، تأکید دارند و از لزوم حفظ سلامت افراد و رعایت وضع ظاهر بهداشتی و مطبوع حکایت دارند.
کیفیت آب استخر شنا:

کیفیت بهداشتی استخر شنا با برخی از آزمون‌های میکروبیولوزی، شیمیائی و فیزیکی معین و مشخص می‌شود. آزمون‌ها براساس شیوه شرح داده شده در کتاب روش‌های استاندارد به کمک نیروهای ارائه دهنده خدمات آزمایشگاه انجام می‌گیرد. ا

نجمن بهداشت عمومی آمریکا و کمیته مشترک استخرهای شنا و شناگاه‌های سرپوشیده عمومی، در خصوص کیفیت بهداشتی استخر شنا، شرایط زیر را بیان نموده‌اند:

۱. شمارش تمام کلی فرم در ۱۰۰ میلی‌لیتر، راهنما ۵۰۰، اجباری ۱۰۰۰۰، دو هفته یکبار.

۲. شمارش کلی فرم‌های مدفوعی در ۱۰۰ میلی‌لیتر، راهنما ۱۰۰، اجباری ۲۰۰۰، دو هفته یکبار.

۳. استرپتوکوک‌های مدفوعی در ۱۰۰ میلی‌لیتر، راهنما ۱۰۰، منابع موثق و صالح.

۴. تعداد سالمونلا در لیتر راهنما صفر، منابع موثق و صالح

۵. انتروویروس PFU در ۱۰ لیتر فیزیک و شیمیائی، اجباری صفر، منابع موثق و صالح.

۶. PH، راهنما ۶ تا ۹، اجباری منابع موثق و صالح.

۷. رنگ، راهنما بدون تغییر رنگ طبیعی، اجباری دو هفته یکبار.

۸. روغن‌های معدنی برحسب میلی‌گرم در لیتر ۳/۰ کمتر یا مساوی ـ روی سطح آب و بدون پیدایش بو بدون پیدایش لایهٔ مرئی دو هفته یکبار.

۹. مواد فعال سطحی و دتر جنب میلی‌گرم در لیتر برحسب لوریل سولفات ۳/۰ کف بدون دوام دو هفته یکبار.

۱۰. فنول‌ها میلی‌گرم در لیتر فنول ۵۰۰/۰ بزرگتر یا مساوی، بدون بوی ویژه منابع و موثق ویژه.

۱۱. شفافیت برحسب متر ۲، ۵۰/۰ کمتر یا مساوی ـ، دو هفته یکبار.

۱۲. درصد اشباع اکسیژن محلول ۸۰ تا ۱۲۰، منابع و موثق ویژه.

۱۳. مواد قیری باقیمانده و مواد شناور مانند چوب و پلاستیک، عدم وجود و حضور، ـ دو هفته یکبار، بطری قوطی  لاستیک مواد خرده ریز

:: موضوعات مرتبط: بهداشت استخرهای عمومی

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

نکات مهم در رابطه با سنگ های کلیویسنگ‌های ادراری با شیوع بیشتر در مردان، در رده سنی ۲۰ تا ۵۰ سال بروز که سبب علایمی چون دردپهلو، تکرر و سوزش ادرار می‌شود عوامل مختلفی چون ارث، آب وهوا، نوع تغذیه و فعالیت، جنس در میزان بروز وشیوع آن موثر است.

سنگ‌های ادراری را میتوان جزو بیماریهای شایع جوامع بشری دانست ، سنگ‌های ادراری می‌تواند با و یا بدون درد و عفونت ادراری بروز کند.

علل ایجاد سنگ‌های ادراری متفاوت و فاکتور فیزیولوژیکی و محیطی دو عامل موثر در ایجاد سنگ‌های ادراریست. ارث، جنس و سن سه عامل موثر در ایجاد سنگ‌های ادراری ارث به عنوان یکی از عوامل فیزیولوژیک موثر در بروز سنگ است، این عامل، علت ۴۰ تا ۵۰ درصد تشکیل سنگ‌های ادراریست و شیوع سنگ‌های ادراری در زنان به علت هورمونهای زنانه کمتر از مردان است.

سنگ‌های ادراری در کودکان و سالمندان کمتر دیده می‌شود سنگ‌های ادراری در افراد جوان و میانسال شایعتر است، سنگ‌های ادراری در رده سنی ۲۰ تا ۵۰ سالگی شایعتر است و منطقه جغرافیایی از عوامل محیطی موثر در ایجاد سنگ‌های ادراری است به نحوی که در کشورهای شمال اروپا، منطقه مدیترانه و خاورمیانه سنگ‌های ادراری شایعتر است.

 آب و هوا را از دیگر از عوامل محیطی موثر در ایجاد سنگ‌های ادراری عنوان است و سنگ‌های ادراری معمولا در فصول گرم سال بیشتر دیده می‌شود.

نوع آب در تشکیل سنگ بی‌تاثیر است نوع آب در تشکیل سنگ اهمیتی ندارد، میزان آبی که فرد در طول شبانه روز مصرف می‌کند نقش مهمی در ایجاد سنگ‌های ادراری دارد به نحوی که مصرف کمتر آب احتمال بروز سنگ را بیشتر می‌کند.

رژیم غذایی را در تشکیل سنگ‌های ادراری مهم ارزیابی میشود ودر افرادی که زمینه تشکیل سنگ وجود دارد رژیم غذایی نامناسب می‌تواند زمینه ساز ایجاد سنگ باشد. همچنین مصرف زیاد مواد غذایی حاوی اگزالات کلسیم و اسید اوریک در افراد سنگ‌ ساز، تشکیل سنگ را تسریع می‌کند. تشکیل سنگ‌های ادراری در افراد با محیط‌های کاری گرم و کم تحرک شایع تر است. ن

حوه تشکیل سنگ دو علت موثر در تشکیل سنگ‌های ادراری،موثراست : ‌

در ادرار عوامل مهارکننده‌ای (فیتات) وجود دارد که در صورت کاهش این عوامل، منجر به تشکیل سنگ می‌شود و ادرار غلیظ علت دوم تشکیل سنگ در افراد است (مواد تشکیل دهنده سنگ بیش از اندازه می‌شود مانند اگزالات کلسیم).

از عوامل موثر در کاهش بروز سنگ‌های ادراری در زنان، وجود فیتات بیشتر در ادرار آنان است، اگزالات کلسیم، فسفات کلسیم، عفونی، اسید اوریکی، شایع ترین سنگ‌های دستگاه ادراری هستند.

علایمی چون وجود خون در ادرار، تکرر و سوزش ادرار از علائم سنگهای ادراری است و بعضی از سنگ‌های ادراری هیچ علامتی نداشته و به صورت اتفاقی در یک سونوگرافی، برای وی تشخیص سنگ گذاشته می‌شود.

درد یکی از علایم سنگ‌های کلیه و دستگاه ادراری است، به نحوی که عبورسنگ‌ از کلیه و ورود آن به لوله حالب و یا حرکت سنگ از کلیه به سمت مثانه با دردهای شدیدی همراه است. سنگ‌های مثانه،ممکن است بی درد باشدو خون در ادرار و علایمی چون تکرر و سوزش ادرار از علایم این نوع سنگهاست این در حالیست که مصرف مایعات می‌تواند از ایجاد سنگ پیشگیری کند.

به تمامی افرادی که در خانواده خود سابقه سنگ دارند توصیه می شود که‌ در هر ساعت یک لیوان مایعات مانند آب، چای کم رنگ، میوه‌های آب‌دار استفاده و در زمان خواب دو لیوان آب بنوشند و در افرادی با سنگ‌های اگزالات کلسیمی مصرف مواد غذایی حاوی اگزالات باید کم شود مواد حاوی اگزالات شامل گوجه‌فرنگی، نوشابه، پسته، آجیل، فلفل، کاکائو، شکلات و اسفناج است. محدودشدن مصرف گوشت قرمز، حبوبات و کله پاچه، در ایت بیماران ضروری است: در افرادی که سنگ‌های کلسیمی دارند هیچ نوع محدودیتی در مصرف مواد کلسیمی وجود ندارد.

عفونت ادراری در تشکیل سنگ‌های ادراری تاثیر بسزایی دارد کنترل عفونت مهمترین عامل در پیشگیری از سنگ‌های عفونی است و برای جلوگیری از تشکیل مجدد سنگ عفونت ادراری باید درمان شود و در افراد مبتلا به عفونت های مزمن دستگاه ادراری ، احتمال وجود سنگ بالا است.

پیاده روی مهمترین ورزش برای مبتلایان به سنگهای ادراری ورزش و تحرک در بیماران مبتلا به هر نوع سنگ توصیه می‌شود. به تمامی افرادی که در خانواده‌ آنها سابقه سنگ وجود دارد توصیه میشود که حداقل سالی دو بار از نظر کلیه بررسی شوند.

 افرادی که به هر علتی بیماریهای مادرزادی دستگاه ادراری دارند باید از نظر سنگ‌های ادراری مورد بررسی قرار گیرند زیرا این افراد استعداد بیشتری برای تشکیل سنگ‌های ادراری دارند.

:: موضوعات مرتبط: مروری سریع بر سنگهای کلیوی

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

کارشناسان بهداشتی توصیه می کنند که هر فرد باید برای خود وسایل آرایش و بهداشتی ( شامل ناخنگیر، قیچی و تیغ  ) جداگانه  داشته باشند زیرا انتقال هپاتیت B  بوسیله ناخنگیر، قیچی و تیغ آلوده می تواند اتفاق بیفتد
هپاتیت ، یک بیماری عفونی ویروسی کبدی است که انواع مختلفی از جمله نوعA  ،B وC  دارد که نوع A بیشتر از راه خوراکی و عمدتا از طریق سبزیها و میوه های ضدعفونی نشده و آب آلوده انتقال می یابد همچنین نوع بی وسی عمدتا از طریق خون و فرآورده های خونی ، وسایل دندانپزشکی ، تزریق خون آلوده و سرنگهای مشترک و طریق جنسی مشکوک منتقل می شود.
 
  ،  از میان ۵ نوع هپاتیت های ویروسی ، هپاتیت های  Aو B وC   موجب بیماری مزمن کبدی می شود.

هپاتیت A:

دوره کمون بیماری ۱۵ تا۴۵ روز بوده و انتشار بیماری عمدتا از طریق مدفوعی دهانی است. این بیماری ، بیشتر در کودکان و با ازدحام جمعیت ، فقر و پایین بودن سطح بهداشت محیط و بهداشت فردی شیوع بیشتری پیدا می کند. بیماری در کودکان معمولا بدون عارضه جدی بهبود می یابد.

هپاتیت  B:

دوره کمون بیماری ۵۰ تا۱۸۰ روز است.بیماری از۳ طریق : برقراری تماس جنسی با فرد آلوده ، استفاده از خون و فرآورده های خونی آلوده و ابزار آلوده به خون همانند ناخنگیر، قیچی و تیغ آلوده ، از مادر آلوده به کودک قبل و حین زایمان و پس از تولد، به شخص سالم سرایت می کند.
هپاتیت C

در تعدادی از افراد به صورت هپاتیت مزمن C در می آید که این شکل بیماری موجب دوام و انتشار بیشتر بیماری در جامعه می شود هشتاد تا نود درصد کودکانی که در موقع تولد آلوده می شوند، به هپاتیت مزمن C مبتلا می شوند و به همین دلیل واکسیناسیون کودکان در بدو تولد بتدریج می تواند موجب کاهش میزان عفونت بیماری شود.
 
هپاتیت B عامل اصلی سیروز کبدی و سرطان سلولهای کبدی است.

هپاتیت “C” :

آمریکا از۵ میلیون بیمار مبتلا به هپاتیت های ویروسی مزمن ، یک میلیون به ویروس هپاتیت “B” و۴ میلیون به ویروس”C” مبتلا شده اند.دوره کمون بیماری ۶۰ ۳۰۰ تا روز است. بیماری از راههای خون ، فرآورده های خونی آلوده ، تزریقات و ابزار آلوده و همچنین از مادر به جنین سرایت می کند. هپاتیت “C”  یک مشکل جهانی است.این بیماری ، بیشتر در میان معتادان تزریقی شایع است ؛ به طوری که حدس می زنند۵۰ درصد موارد، این گونه باشد.هپاتیت “D” :عامل هپاتیت “D” یا دلتا که به همراه هپاتیت ویروسی “B” ایجاد عفونت می کند، دوره کمون و راه سرایت و طول مدت بیماری مانند هپاتیت ویروسی “B” است. 

هپاتیت “E” :

نتقال بیماری از راه مدفوعی دهانی است.

:: موضوعات مرتبط: تیغ ، ناخنگیر وانتقال هپاتیت B

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

آشنایی با دستگاه های بدن

دستگاه گوارش
دستگاه گوارش از لوله گوارش و اعضای مرتبط با آن تشکیل می شود. لوله گوارش یک لوله پیچ خورده به طول حدود۷ ‌متر است که غذا در حین هضم شدن از آن عبور می کند. این لوله شامل دهان، حلق، مری، معده، روده های کوچک و بزرگ، راست روده و مقعد است. 

 اعضای گوارشی مرتبط عبارتند از۳ ‌جفت غده بزاقی، کبد، لوزالمعده و کیسه صفرا. دستگاه گوارش، غذا را به قطعات کوچکتر تبدیل می کند تا به وسیله سلول های بدن قابل استفاده شوند و مواد باقیمانده را به شکل مدفوع، دفع می‌کند.
صفاق
یک غشای چین خورده به نام صفاق، سطح درونی جدار شکم و تمامی اعضای گوارشی را می پوشاند.
دهان و مری
فرایند گوارش در دهان آغاز می شود. عمل دندان ها و زبان در طول جویدن، غذا را برای بلع به قطعات نرم و کوچکتر تبدیل می کند و از طرفی مواد موجود در بزاق، کربوهیدارت های موجود در غذا را تجزیه می کنند. در هنگام بلع، زبان لقمه غذا را از گلو به مری می راند. در همین زمان، کام نرم حفره بینی را می بندد و اپی گلوت که یک زایده کوچک غضروفی در پشت زبان است، حرکت کرده، حنجره را می بندد و به این ترتیب غذا وارد بینی یا حنجره نمی شود.
معده
غذا از مری به داخل معده می رود. آنجا ممکن است به هم خوردن و تجزیه جزئی آن به وسیله مایعات گوارش کننده تا ۵ ساعت طول بکشد تا تبدیل به یک ماده نیمه مایع به نام سوپ معدی شود. مایعات بلعیده شده مثل آب و الکل از معده و روده مستقیماً‌ در عرض چند دقیقه عبور می کنند.

روده کوچک
سوپ معدی وارد دوازدهه (قسمت اول روده کوچک) می شود و به وسیله مایعات گوارش کننده کبد و لوزالمعده باز هم تجزیه می شود. مرحله نهایی هضم در بقیه روده کوچک صورت می پذیرد. در روده کوچک، مایعات گوارش کننده ای که از جدار روده آزاد می شوند، مواد غذایی را به واحدهای شیمیایی کوچکی تبدیل می کنند به طوری که بتوانند از جدار روده وارد شبکه رگ های خونی اطراف آن شوند.

روده بزرگ
پس از جذب مواد غذایی در روده کوچک، مانده باقیمانده وارد روده بزرگ می شود. بیشتر آب موجود در این مواد به داخل بدن بازجذب می شود و ماده دفعی نیمه جامد باقی مانده، مدفوع نامیده می شود. مدفوع وارد راست روده می شود و در آنجا تا زمانی که با یک حرکت روده ای خارج شود نگهداری می شوند.

کبد، کیسه صفرا و لوزالمعده
کبد، کیسه صفرا و لوزالمعده، به تجزیه شیمیایی غذا کمک می کنند. کبد از محصولات گوارش برای ساخت پروتئین هایی مثل پادتن ها (که به مقابله با عفونت ها کمک می کنند) و عوامل لخته کننده خون استفاده می کند. کبد همچنین سلول های خونی فرسوده را تجزیه می کند و مواد اضافی را به صورت صفرا دفع می کند که درکیسه صفرا ذخیره می شوند و در گوارش چربی ها نقش دارند.

ورود غذا به دوازدهه (اولین قسمت روده کوچک) کیسه صفرا را تحریک می کند تا از طریق مجرای صفراوی، صفرا را به درون دوازدهه بریزد. لوزالمعده،‌ مایعات گوارش کننده قدرتمندی را ترشح می کند که در هنـگام ورود غذا به دوازدهـه، وارد آن می شوند. این مایعات، همراه با مایعات گوارش کننده ای که به وسیله سطح داخلی روده تولید می شوند، کمک می کنند تا مواد غذایی به موادی تجزیه شوند که جذب خون شده، به کبد برده می شوند.

اعضای گوارشی
کبد، کیسه صفرا و لوزالمعده که در قسمت فوقانی شکم قرار دارند، مایعات گوارش کننده را به درون دوازدهه ترشح می کنند. صفرا از کبد و یک صفرا وارد مجرای صفراوی می شود و ترشحات لوزالمعده نیز مستقیماً‌به دوازدهه می ریزد.
حرکات دودی
غذا در طول لوله گوارش به وسیله توالی مداوم انقباضات عضلانی که حرکات دودی نام دارند، به جلو رانده می شود. دیواره های لوله گوارش با عضلات صاف پوشیده شده اند. برای راندن لقمه غذا به جلو، عضلات پشت غذا منقبض و عضلات جلوی آن شل می شوند. موج دودی برای حرکت دادن غذا در طول لوله گوارش، عضلات جداره ها با یک توالی به نام موج دودی منقبض و شل می شوند.

دستگاه دفع ادرار
دستگاه ادراری، مواد دفعی را از خون پاک کرده، آنها را به همراه آب اضافی با ادرار دفع می کند. همچنین غلظت مایعات بدن را تنظیم و تعادل اسید ـ باز بدن را برقرار می کند.

این دستگاه از یک جفت کلیه، مثانه، حالب که کلیه را به مثانه وصل می کند( و پیشابراه )لوله ای که از طریق آن ادرار بدن خارج می شود تشکیل می شود. کلیه ها اعضایی لوبیایی شکل و به رنگ قرمز مایل به قهوه ای هستند که در پشت شکم و در دو طرف ستون فقرات قرار دارند. آنها حاوی واحدهایی به نام نفرون هستند که خونی را که از کلیه ها می گذرد، تصفیه و ادرار تولید می کنند.

سپس ادرار از حالب ها به سمت مثانه پایین می رود. مثانه به وسیله یک حلقه عضلانی (اسفنکتر) که دور خروجی پایینی آن قرار دارد، بسته می ماند. این عضله می تواند به طور ارادی شل شود و اجازه خروج ادرار از پیشابراه را بدهد. پیشابراه مرد، بزرگتر از پیشابراه زن بوده، به عنوان محل خروج مایع منی(مایعی که حاوی اسپرم است و در حین فعالت جنسی خارج می شود) عمل می کند. از آنجا که پیشابراه زن کوتاهتر است و نزدیک به مهبل و مقعد باز می شود، زنان بیش از مردان، مستعد عفونت های ادراری هستند.
ساختار کلیه
کلیه شامل۳ ‌ناحیه است: قشر (لایه خارجی)، مدولا(لایه میانی) و لگنچه کلیوی (ناحیه داخلی). قشر حاوی واحدهای کارکردی به نام نفرون است. هر نفرون شامل یک گلومرول (مجموعه ای از مویرگ های تخصص یافته که خون در آنها تصفیه می شود و یک لوله کلیوی که از آن مایعات دفعی حاصله عبور کرده، به ادرار تبدیل می شوند) است. مدولا شامل گروهی از مجاری جمع کننده ادرار اسـت. ادرار از این مجـاری وارد کالیس های کوچک و سپس کالیس های بـزرگ مـی شود که به لگنچه کلیوی باز می شوند. از اینجا ادرار وارد حالب می شود.
ادرار چگونه ساخته می شود؟
ادرار از موادی تشکیل می شود که در نفرون ها بر اثر تصفیه خون ایجاد شده اند. هر کلیه حدود یک میلیون نفرون دارد. هر نفرون از مجموعه ای از مویرگ های باریک به نام گلومرول و لوله ای به نام لوله کلیوی تشکیل می شود. این لوله ۳ قسمت دارد: لوله پیچیده نزدیک، قوس هنله و لوله پیچیده دور. خون ابتدا از گلومرول عبور می کند.

دیواره های مویرگ ها، منافذی دارند که اجازه عبور آب و ذرات کوچک (مثل نمک ها ) را می دهند، ولی ذرات بزرگتر مثل پروتئین ها و گلبول های قرمز از آنها عبور نمی کنند. مایعی که از خون گرفته شده است و ماده تصفیه شده نام دارد، وارد لوله کلیوی می شود و در آنجا آب و سایر مواد مفید آن مثل گوکز و نمک ها در صورت لوزم به داخل جریان خون بر می گرداند.

دوران کودکی
زمانی است که رشد و نمو جسمی، ذهنی و اجتماعی قابل توجهی  روی می دهد و در طی آن شخص از یک شیرخوار وابسته، به انسان بالغ و خودکفا تبدیل می شود.

علاوه بر آن کودک مهارت هایی را می آموزد که به او امکان می دهد به افراد دیگر و با محیط کنش متقابل ایجاد نماید.

سرعت رشد در سال اول زندگی بیش از سایر زمان هاست و دوره دیگری از رشد سریع هم در دوران بلوغ رخ می دهد که دوران گذرا از کودکی به بزرگسالی است. کودکان بسیاری از مهارت های ضروری جسمی، ذهنی و اجتماعی را در۵ ‌سال اول زندگی کسب می کنند، اما فرآیند آموختن تا پایان عمر ادامه می یابد.

چگونگی رشد و نمو استخوان ها
در هنگام تولد، بیشتر اسکلت از بافت غضروفی تشکیل شده است و استخوان صرفاً در تنه استخوان های دراز وجود دارد. در طی کودکی، به تدریج استخوان جایگزین غضروف می شود که به این روند استخوان سازی می گویند.

در استخوان های بلند اندام ها، نواحی موسوم به صفحه رشد وجود دارند که برای دراز شدن استخوان مرتب غضروف تولید می کنند و سپس این غضروف به استخوان تبدیل می شود. با شروع دوران بزرگسالی، استخوان سازی خاتمه می یابد و اسکلت هم به بزرگترین اندازه ممکن خود رسیده است.

استخوان های بلند درکودکان
رشد و استخوان سازی (تشکیل استخوان) در انتهای استخوان های بلند انجام می شود.
استخوان های بلند در بزرگسالان
همه غضروف موجود در استخوان، استخوانی شده است. یک لایه غضروفی از انتهای استخوان محافظت می کند.
رشد و استخوان سازی (تشکیل استخوان) در انتهای استخوان های بلند انجام می شود.
چگونگی تکامل مغز و جمجمه
مجموعه نورون های نوزاد (سلول های عصبی) کامل است، اما شبکه مسیرهای بیـن سـلولـی در نـوزاد هنوز تکامـل نیافتـه اند. در ۶ سـال اول زنـدگی مغز رشـد مـی کند و شبکه عصبی (اعصاب) به سرعت پیچیده تر شده و در نتیجه یادگیری انواع رفتارها و مهارت ها برای کودک ممکن می شود.

برای آن که بزرگ شدن مغز ممکن شود، کرانیوم (بخشی از جمجمه که مغز را می پوشاند) هم در فضاهای نرم موسوم به ملاج و در فواصـل بیـن استخوان های جمجه موسوم به درز رشد می کند. این نواحی به تدریج تبدیل به استخوان می شوند. در طی بقیه دوران کودکی، مغز، شبکه عصبی و جمجمه با سرعت آهسته تری رشد می کنند.

مغز و جمجمه در هنگام تولد
شبکه عصبی کاملاً تکامل نیافته است. استخوان‌های جمجه‌ را درزها و ملاج‌ها از هم جدا نگه می‌دارند.
مغز و جمجه در۶ ‌سالگی
مغز تقریباً اندازه نهایی خود را یافته است و شبکه عصبی متراکم تر شده است. ملاج ها بسته شده اند و استخوان های جمجمه در محل درزها ثابت شده اند.
مغز و استخوان بزرگسلان
مغز و جمجه به حداکثر اندازه نهایی خود دست یافته اند. شبکه عصبی کمال یافته است؛ هرچند که با ادامه دادن یادگیری فرد، آن هم ممکن است به نمو خود ادامه دهد.
رشد بدن
رشد دوران کودکی را هورمون ها کنترل می کنند و علاوه بر آن، عواملی همچون رژیم غذایی و سلامت کلـی فرد هـم بر آن تأثیر می گذارند، بدن کودک مدام در حال رشد است.

اما میزان این رشد بسته به مرحله زندگی متفاوت است. روی هم رفته رشد در دوران شیرخوارگی و دوران بلوغ سریع تر از همه دوران های دیگر است. علاوه بر آن بعضی از اعضای بدن هم سریع تر از قسمت های دیگر رشد می کنند که این امر منجر به تغییر نسبت های بدنی کودک در حین رشد تغییر می۰شود. در هنگام تولد، اندازه سر، یک چهارم طول کل بدن است و تا۶ ‌سالگی نیز به سرعت به رشد خود ادامه مــی دهد.

خصیصه هـای صورت نیـز در طـی کودکی تغییـر مـی یابند؛ بدین ترتیب که صورت بزرگتر از باقی جمجمه می شود. اندام ها دردوران شیرخوارگی نسبت به سایر اجزای بدن کوچک تر هستند و با رشد کودک طویل تر می شوند که به ویژه این طویل شدن در دوران بلوغ سریع تر است. نهایتاً بدن در حدود‌۱۸ سالگی به اندازه نهایی خود می رسد. در این زمان، اندازه سر تقریباً یک هشتم طول کل بدن است در حالی که اندازه پاها نصف اندازه بدن است.
کسب مهارت‌ها در۵ ‌سال اول زندگی
نوزادان قادرند ببینند، بشنوند، اعمال بازتاب گونه داشته باشند (مثل مکیدن) و برای جلب توجه مادرخود گریه می کنند. از هنگام تولد تا حدود ۵ سالگی، خردسالان انواعی ازدیگر مهارت های ضروری را فرا می گیرند. مهارت های جسمی، چیره دستی، زبان و رفتار اجتماعی چهار جنبه مهم تکامل کودک هستند. کسب این مهارت ها طی مراحل مشخص موسوم به »شاخص های نمو« روی می دهد.

این مراحل به ترتیب خاصی روی می دهند و زمان آن را به صورتی نه چندان دقیق می توان پیش بینی کرد. هر چند که سن دقیق دستیابی به این مهارت ها در هر کودکی متفاوت است. توانایی یادگیری مهارت های خاص مثل کنترل ادرار و مدفوع به بلوغ دستگاه عصبی کودک بستگی دارد. علاوه بر آن قبل از یادگیری مهارت های پیچیده مشخص، ابتدا لازم است که کودکان توانایی های ساده تری را کسب کنند؛ برای مثال کودک باید قبل از آن که بتواند راه برود، باید بتواند بایستد. مهارت‌های جسمی مهمترین مهارت ها، کنترل یافتن بر وضعیت بدن،‌تعادل و حرکت است.

 شیرخوار ابتدا یاد می گیرد چگونه سرش را بلند کند و بچرخاند. سپس سرش را بلند کنند و بچرخاند سپس می نشیند. پس از آن یاد می گیرد که چگونه روی زمین بخزد، بایستند، راه برود و بدود. چیره دستی و بینایی کودکان یاد می گیرند که چگونه حرکات دست و بینایی خود را هماهنگ کنند. تا بتوانند اعمالی همچون برداشتن اشیا و نقاشی کردن را انجام دهند.

شنوایی و زبان در ابتدا کودکان فقط به سمت صدا برمی گردند و با بغ بغو کردن به آن پاسخ می دهند. در یک سالگی کودک اولین کلمه خود را به زبان می آورد و به تدریج معنی کلمات را می فهمد و پـس از آن یـاد مـی گیرد جمـله سازی کند. رفتار اجتماعی و بازی لبخند زدن اولین مهارت اجتماعی است که کودک فرا می گیرد. بعدها یاد می گیرد که با دیگر کودکان بازی کند و جدایی از والدین را تحمل کند. کودکان مهارت های عملی از قبیل تغذیه و لباس پوشیدن (به تنهایی) را نیز یاد می گیرند.

دستگاه تنفس
تنفس فرایندی است که از طریق آن،‌ بدن اکسیژن کسب می کند (برای تولید انرژی) و دی اکسید کربن (محصول دفعی اصلی) را دفع می کند. هوا از طریق بینی یا دهان وارد شده، از طریق نای (لوله هوا) به طرف برونش ها (راه های هوایی تحتانی) و برونشیول ها (راه های هوایی کوچکتر) در ریه ها می رود.

 برونشیول ها به کیسه هایی به نام آلوئول ختم می شوند که در اطراف آنها رگ های خونی قرار دارد. اینجا اکسیژن وارد خون و دی اکسید کربن وارد ریه ها می شود تا به خارج دمیده شود.

تنفس توسط دیافراگم (یک عضله) و عضلات بین دنده ای انجام می شود. دستگاه تنفسی شامل حلق (گلو)، حنجره و اپی گلوت نیز هست. لوزه ها و آدنوئیدهـای واقع در حـلق به مبارزه با عفونت ها کمـک می کنند. حنجره، حاوی طناب های صوتی است که برای تولید صدا به لرزش در می آیند. اپی گلوت در طول بلع، نای را می بندد تا غذا وارد ریه ها نشود

:: موضوعات مرتبط: دستگاه های مختلف بدن انسان

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

مهم ترین و متداول ترین بیماری های قابل انتقال بین حیوان و انسان در کشور ایران هاری ، کیست هیداتیک ، تب مالت ، سیاه زخم و … است که می توان به آنها اشاره کرد. البته بیماری هایی همچون جنون گاوی ، تب کریمه کنگو و آنفلوآنزای پرندگان را نیز نباید نادیده بگیریم ، چرا که خطر ورود و شیوع آنها همواره ما را تهدید می کند.

 تا کنون ۸۵۰ بیماری قابل انتقال بین حیوان و انسان شناسایی شده است . تعجب نکنید این رقمی است که مطمئناً در سال های بعد بیشتر و بیشتر خواهد شد.

با توجه به اهمیت این بیماری ها، اطلاع رسانی و ارتقای سطح آگاهی جامعه در این زمینه از اهمیت ویژه ای برخوردار است . اغلب کارشناسان و متخصصان دامپزشکی با بیان این مطلب که هر روز بر تعداد افرادی که به نگهداری حیوانات خانگی رو می آورند، اضافه می شود، تأکید می کنند: در تمام جوامع مهم ترین مشکلی که در این زمینه مطرح می شود، مسئله ی بیماری های مشترک بین حیوان و انسان است .

به هر حال نگهداری حیوان در منزل بیشتر از آنکه نفع داشته باشد، ضرر دارد. اصولا زندگی انسان و حیوان در کنار یکدیگر با توجه به مسائل بهداشتی نمی تواند ایده ای مناسب باشد. بسیاری از بیماری ها بین انسان و حیوان مشترک هستند و به راحتی از حیوان به انسان سرایت می کند.

در بعضی از موارد بیماری خاصی در حیوان می تواند انسان را از پا در آورد. موارد دیگری نیز وجود دارد که ثابت می کند، حیوان نمی تواند در محیطی زندگی کند که انسان در آن قدم گذاشته است . به عنوان مثال ریزش موی گربه می تواند حساسیتی خطرناک را در انسان به همراه داشته باشد.

فراموش نکنیم انسان و حیوان وجه مشترکی در بهداشت ندارند، چون حیوان فاقد شعور و درک است و برایش فرقی نمی کند که در ظرف غذای اجابت مزاج کند یا در توالت دستشویی .

* مهم ترین بیماری های قابل انتقال از حیوان به انسان در کشور ما عبارتند از:

* هاری :
بسیاری از مردم بر این باورند که انسان تنها از طریق گاز گرفتن سگ هار به بیماری هاری مبتلا می شود، در حالی که گاز گرفتن حیواناتی همچون گربه ، خفاش ، موش و گرگ نیز می تواند منجر به هاری شود. به تازگی در شمال ایران راکون های زیادی مشاهده شده اند که از طریق کشورهای همسایه ی شمالی وارد جنگل های ایران شده اند و خود اینها به عنوان یک مخزن هاری به حساب می آیند.

در مورد هاری بهترین راه پیشگیری واکسیناسیون حیوانات خانگی است . البته در سال های اخیر برای واکسینه کردن حیوانات وحشی مانند سگ های ولگرد که به صورت دسته جمعی در اطراف شهرها دیده می شوند نیز اقداماتی صورت گرفته است . به هر حال اگر انسانی توسط حیوانی مشکوک گاز گرفته شد، باید بلافاصله از سرم ضد هاری استفاده شود و به یاد داشته باشید که تزریق به موقع این سرم می تواند از مرگ فرد جلوگیری کند.

* کیست هیداتیک :
ایجاد کیست هیداتیک در اثر ورود تخم های انگل اکینوکوکوس (موجود در مدفوع سگ ) به دستگاه گوارش انسان صورت می گیرد. این کیست ها بسته به اینکه در ریه ، کبد، مغز یا هر بافت دیگری ایجاد شده باشند، قادر به بروز عوارض مختلفی هستند و برای برداشتن آنها نیاز به عمل جراحی است .

درمان ضد انگل دوره ای حیوان خانگی (سگ )، رعایت بهداشت فردی و نیز ضدعفونی کردن سبزیجات مصرفی از موارد پیشگیری است .

* توکسوپلاسموز(toxoplasmosis) :
انگل خونی توکسوپلاسموز در اکثر گربه های ولگرد مشاهده می شود و در صورت خارج شدن گربه ی خانگی از منزل و معاشرت با گربه های ولگرد احتمال آلوده شدن آن بسیار است . چنین گربه ای باید به صورت دوره ای تحت درمان باشد. اگر چه در انسان عوارض آن خفیف است ، ولی در خانم های باردار می تواند منجر به سقط جنین شود.

*بیماری خراش پنجه ی گربه :
به طور معمول، زیر ناخن گربه یک سری میکروب وجود دارد که در صورت چنگ زدن گربه، این میکروب ها از طریق خراش وارد بدن شده و باعث بروز این بیماری می شوند. دراین بیماری انسان تا ۳ روز متوالی تب می کند و گاهی نیز دچار تهوع و سردرد می شود.

*سل و تب مالت:
سل و تب مالت(بروسلوز) دو بیماری خطرناک و از جمله بیماری هایی هستند که برای سازمان دامپزشکی در صدر مهار بیماری ها قرار گرفته اند. این بیماری ها از طریق دام آلوده (خصوصاً گاو و گوسفند) به انسان منتقل می شوند. سل قابلیت انتقال از انسان به انسان (در انواع مختلف ) را دارد و باکتری بروسلا باعث ایجاد تب مالت در انسان می شود.

واکسینه کردن دام ها علیه این دو بیماری یک طرح ملی است . استفاده از شیر و لبنیات پاستوریزه مهم ترین راه پیشگیری است . اما اگر در جایی ناگریز به استفاده از شیر غیر پاستوریزه باشیم ، عمل جوشاندن دقیق شیر کمک زیادی به ما خواهد کرد. فراموش نکنید در فصل تابستان موارد ابتلا به تب مالت بر اثر مصرف بستنی های غیرپاستوریزه ، افزایش می یابد.

*تب طوطی :
تب طوطی نوعی بیماری است که از طریق پرندگان گروه منقار طوطی ها به انسان منتقل می شود. البته دیگر پرندگان نیز در صورت ابتلا به تب روده (به خصوص در تابستان )، با دفع باکتری “سالمونلا” از طریق مدفوع می توانند موجب به خطر افتادن سلامتی انسان ها، خصوصا افراد ضعیف و بچه ها شوند.

خوشبختانه این بیماری درمان پذیر است و بیشتر در اثر عدم رعایت بهداشت در اماکنی همچون رستوران ها به انسان منتقل می شود.

*طاعون و انواع بیماری های انگلی :
موش ها، عوامل باکتریایی و انگلی بسیاری را به انسان منتقل می کنند و باعث ایجاد بیماری های بعضاً کشنده می شوند و تنها کشتار دسته جمعی این حیوانات به پیشگیری از این بیماری ها کمک می کند.

از زمان قدیم انسان هر جا مواد غذایی را نگهداری می کرد، همواره با موش ها درگیر بوده است . هرگاه ادرار و مدفوع آلوده ی موش با مواد غذایی مورد استفاده ی انسان تماس پیدا کند، موجب ابتلا شخص به بیماری های مختلف می شود.

:: موضوعات مرتبط: بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

کیست سباسه Sebaceous Cyst  یک تورم بی‌ضرر زیر پوستی است که ممکن است عفونی شود.
سن
در بالغین شایعتر است.
جنس، ژنتیک، نحوه زندگی
عوامل خطر مهمی نیستند. یک کیست سباسه که کیست اپیدرموئید هم نامیده میشود، به صورت یک توده نرم است که در زیر پوست به دلیل التهاب یک فولیکول مو بوجود می‌آید. این ساک توسط سلولهای مرده پوستی و سبوم که یک ترشح روغنی از غدد سباسه است، پر میشود.

بعضی کیستها دارای یک منفذ مرکزی تیره میباشند. کیستهای سباسه معمولاً بر روی سر، صورت، تنه و دستگاه تناسلی ایجاد می‌گردند، اما ممکن است در هر قسمتی از بدن هم به وجود آیند. هر چند این کیستها بی ضررند، اما گاهی بزرگ شده و منظره ناخوشایندی پیدا می‌کنند.

یک کیست سباسه که توسط باکتریها عفونی شده، ممکن است ملتهب و دردناک گشته و در نهایت بترکد.
اگر یک کیست سباسه هیچ مشکلی برایتان ایجاد نکند،‌ می‌توان آنرا بدون درمان رها ساخت. با این وجود، در صورتیکه کیست خیلی بزرگ و دردناک گردد، می‌توان تحت بی‌حسی موضعی آنرا برداشت.
کیست را معمولاً باید دست نخورده خارج ساخت،‌ زیرا در صورتیکه ساک و محتویات آن به طور کامل خارج نشود، می‌تواند عود کند. اگر کیست عفونی شود، احتمال دارد آنتی بیوتیکها و برش و تخلیه کیست، ضرورت پیدا کند

:: موضوعات مرتبط: کیست سباسه چیست ؟

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

نکات مهم در رابطه با بیماریهای آمیزشی - جنسی

بیماریهای آمیزشی یا بیماریهای منتقله به دنبال سکس، عفونت‌هایی هستند که پس از تماس جنسی مشکوک با فرد آلوده به فرد غیرآلوده انتقال پیدا می‌کنند.

در واقع طیفی از بیماریها هستند که باعث عفونت در دستگاه تناسلی می‌شوند و سکس، تنها راه ابتلا به این نوع بیماری‌هاست. ـ

علائم کلی بیماری:

در مـردان:

به دنبال تماس جنسی نامطمئن و یا داشتن شرکای جنسی متعدد؛ خروج ترشحات چرکی از مجرا یعنی چنانچه آلت تناسلی خود را بدوشند، چرک خارج می‌شود، سوزش و تکرر ادرار، احساس درد در هنگام نزدیکی و بالاخره در برخی از بیماریهای آمیزشی، ممکن است روی خود آلت یک ضایعه یا زخم ایجاد شود که شایع‌ترین بیماری که این علامت را داراست، بیماری «سیفلیس» است.

در زنـان:

 طیف علائم متفاوت است، چرا که برای نمونه بیماری سوزاک در ۵۰ درصد از مبتلایان بدون علامت بوده و در مابقی با ترشحات واژینال عفونی بروز پیدا می‌کند به این ترتیب افزایش این ترشحات درد در هنگام نزدیکی و یا قاعدگی را به همراه دارد.

هشدار به آنهایی که رفتار جنسی پرخطر داشته‌اند در زنانی که به بیماری سوزاک مبتلا هستند ممکن است التهابات و عفونت‌ها به دستگاه تناسلی، لوله‌ها و تخمدانهایشان سرایت پیدا کند که ابتلا به بیماری التهابی لگن را در این اشخاص به دنبال خواهد داشت که این بیماری به تدریج باعث چسبندگی‌های لوله و رحم شده که موجب عقیمی فرد می‌شود. ـ

سنین شیوع:

بیماریهای مقاربتی بیشتر در سنینی که احتمال بروز رفتارهای پرخطر یا سکس بیشترست، دیده می‌شود، که این محدوده سنی به «Sexullactive » شهرت دارد و عمدتا سنین ۱۵ تا ۴۹ سالگی را شامل می‌شود.

بدین ترتیب این بیماری در یکسری از افراد از جمله جوانان شیوع بیشتری دارد؛ بویژه آنهایی که به صورت مجرد زندگی می‌کنند و یا آن دسته از جوانانی که در شهرهای بزرگ به سر می‌برند. همچنین، بیماریهای مقاربتی در افرادی که از سطح بهداشتی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی پایین‌تری برخوردارند، بیشتر دیده می‌شود، چرا که تمامی عوامل یاد شده از عوامل مستعدکننده برای ابتلاء به بیماریهای آمیزشی به شمار می‌آیند.

یک نکته جالب توجه بیماریهای منتقله از سکس (آمیزشی) در سیاهپوستان بیش از سفیدپوستان شیوع دارد؛ به همین دلیل، آمار مبتلایان به این بیماری در جنوب کشور با شمال آن تفاوت معنی‌داری دارد، چرا که به دلیل اقلیم جغرافیایی و شرایط خاص آب و هوایی، جنوبی‌ها زودتر به بلوغ می‌رسند.

بیماری، « گونوره»  یا سوزاک؛

یکی از شایع‌ترین انواع بیماریهای آمیزشی نام علمی این بیماری، « گونوره» است، که در زنان و مردان دیده می‌شود. اما تفاوت عمدة آن در مبتلایان مونث و مذکر در آن است که سوزاک در زنان در ۵۰ درصد موارد بدون علامت است، درحالی که در مردان ۹۰ تا ۹۵ درصد دارای علایمی همچون «سوزش»، «تکرر ادرار»، «خروج چرک از مجرای ادراری به رنگ زرد مایل به سبز» است.

بدین ترتیب فرد به دنبال تماس جنسی مشکوک، پس از یک تا دو هفته متوجه علایم فوق خواهد شد. تـوجـه: معمولا در مسیر ابتلا به بیماری سوزاک، عامل نگران‌کننده بیشتر در مورد زنان مبتلاست. چرا که به دلیل نداشتن علامت بیماری در بیش از نیمی از موارد، عملا باعث شده که به موقع به پزشک مراجعه نکنند. که در صورت تماس جنسی آنها با شرکای جنسی متعدد، دامنة مبتلایان بیماری را گسترش می‌دهند.

راههای پیشگیری:

 بهترین راهکار پیشگیرانه، پایبندی به اصول اخلاقی، ازدواج در سنین پایین و پس از آن نیز حفظ حریم خانواده و عدم تمایل به داشتن شریک جنسی متعدد است.

اما چنانچه فردی به هر دلیلی تماس جنسی مشکوک داشت باید برای پیشگیری از ابتلا به بیماریهای آمیزشی یعنی مقاربت مطمئن، حتما و الزاما از کاندوم استفاده کند.

 درمان:

خوشبختانه بیماریهای آمیزشی به ویژه سوزاک بسیار قابل علاج بوده و با تجویز آنتی‌بیوتیک به صورت کوتاه مدت، بهبودی حاصل می‌شود و عمدتا دارو درمانی مؤثری دارند و در ایران در دسترس است.

* فقط چنانچه در صورت عدم تشخیص به موقع و درمان مناسب، برای فرد ایجاد عارضه می‌کند سایـر مـوارد غیر از این بیماریها (سیفلیس، سوزاک و عفونت‌های کلامیدیایی) بیماریهای دیگری نیز هستند که جزء بیماریهای عفونت‌های دستگاه تناسلی به شمار می‌آیند؛

همچون «هرپس» که ویروسی است و زخمهایی را در دستگاه تناسلی زنان و مردان ایجاد می‌کند.

 این ضایعات معمولا آبدار و وزیکولر بوده و فرد موقع نزدیکی، درد زیادی را متحمل می‌شود.

این بیماری از مرد به زن و بالعکس قابل انتقال است؛ از این‌رو توصیه می‌شود که حتما برای مقاربت از کاندوم استفاده شود.

:: موضوعات مرتبط: بیماریهای آمیزشی – جنسی

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

از خرد کردن یا جویدن قرص های روکش دار خودداری نمائید . اگر قرص روکش دار ترک داشت مصرف نکنید .

 داروهای مایع را قبل از مصرف تکان دهید زیرا بعضی از داروهای مایع در اثر ماندن ، دو لایه یا چندلایه می شوند و مواد مؤثر داروها در بعضی لایه ها کم و در بعضی لایه ها زیاد است .

در مصرف داروهای مایع به ویژه آنتی بیوتیک و داروهای ضدصرع تا حد امکان از قاشق های مخصوص همان دارو استفاده نمائید . چرا که قاشق های معمولی آشپزخانه به اندازه کافی دقیق نیست .

اگر شیشه شربت را در یخچال نگهداری کنید ممکن است شکرک بزند ، اما در صورت گرم کردن ( نه جوشاندن ) مجدداً قابل استفاده است .

داروهای نیمه خورده و داروهائی که مقداری از آنها مصرف شده است ، قابل نگهداری نیستند و باید دور ریخته شوند .

قبل از مصرف قطره یا اسپری بینی به آرامی بینی خود را تخلیه نمائید .

پیش از استفاده از قطره چشمی دستهایتان را بشوئید . مژه های خود و اطراف چشم را تمیز کنید تا از انتقال هر گونه آلودگی به داخل چشم جلوگیری شود . پلک پائین را طوری بکشید تا تشکیل کیسه بدهد . قطره چکان را نزدیک چشم نگهدارید . اما نباید با چشم تماس پیدا کند . قطره را در داخل کیسه زیرین بریزید ( هیچگاه قطره را مستقیماً روی کره چشم نچکانید ) چشم را ببندید و چند دقیقه در همین حالت بمانید .

نکته مهم اینکه ظرفیت پلک زیرین حداکثر یک قطره است و با ریختن بیش از یک قطره ،  قطره قبلی شسته می شود . بنابراین اگر لازم است هم زمان دو یا چند دارو به شکل قطره مصرف کنید ، حداقل ۵ تا ۱۰ دقیقه بین ریختن دو قطره فاصله بگذارید .

از مصرف طولانی مدت قطره های چشمی به ویژه آنهائی که حاوی ترکیبات کورتونی هستند ( معمولاً برای رفع التهاب چشم استفاده می شوند ) بدون تجویز پزشک جداً‌خودداری نمائید .

مصرف طولانی مدت این داروها بدون کنترل پزشک ممکن است عوارض جانبی ، همچون بیماری کاتاراکت ( آب مروارید ) و گلوکوم ( آب سیاه ) و نهایتاً کوری را ایجاد کند .

برای ریختن قطره گوشی ، لاله گوش را عقب بکشید ( در کودکان به پائین و عقب و در بزرگسالان به بالا و عقب ) بعد قطره را بچکانید . قطره نباید سرد و یا بسیار گرم باشد . . بهترین روش برای اینکه قطره گوش به گرمای مناسب برسد ، این است که آن را بین دست به جلو و عقب بگردانید . هیچ گاه قطره گوش را در آب جوش قرار ندهید . زیرا نباید بسیار گرم باشد .

از مصرف قطره های حاوی افدرین ( بازکننده بینی ) بیش از چند روز خودداری نمائید که عوارض غیرقابل بازگشتی را بدنبال خوهد داشت .

بطور کلی در مصرف قطره ها یا پمادهای چشمی ، گوش و بینی از تماس نوک قطره یا پماد با مخاط خودداری کنید .

از قطره چشمی ، گوش یا بینی که مدتی بی استفاده مانده است مجدداً استفاده نکنید چرا که خود دارو می تواند محیط مساعدی جهت تجمع عوامل میکروبی باشد که در نتیجه ضرر آن بیش از خاصیت آن خواهد بود .

بهترین روش استفاده از داروهای به شکل کرم و پماد این است که ابتدا محل مورد نظر را به مدت ۵ دقیقه مرطوب نمائید و سپس قبل از خشک شدن ( در طی ۲ تا ۵ دقیقه ) دارو را روی ضایعه بمالید .

تمام داروهایتان را به دور از حرارت ، رطوبت و دسترسی کودکان نگهدارید . نیازی نیست که همه داروها در داخل یخچال نگهداری شوند . اگر داروها در جای مرطوب یا در گرمای نور آفتاب ،‌ در سرما یا گرمای زیاد نگهداری شوند تجزیه شده و فاسد می شوند . بعضی داروها وقتی تجزیه می شوند فقط اثرشان کمتر می شود اما برخی دیگر پس از تجزیه به ترکیب کاملاً متفاوت و خطرناکی تبدیل می گردند . بنابراین هیچ گاه قفسه داروها را در حمام ، ایوان خانه یا نزدیک به آنها قرار ندهید .

در پایان اینکه هنگام خرید و مصرف داروها به تاریخ انقضاء آنها توجه نمائید

:: موضوعات مرتبط: داروها را درست مصرف کنیم

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

بیماریهای قلبی ، عروقی از اساسی ترین علل مرگ و میر در جوامع بشری است و مبارزه با عوامل خطر ساز این بیماریها می تواند از اساسی ترین اقدامات سازمانهای بهداشتی در جهت کاهش مرگ و میر تلقی گردد .

 یکی از مهمترین عوامل خطر ساز برای بروز بیماریهای قلبی – عروقی، کم تحرکی و عدم فعالیت فیزیکی مناسب است که در قرن حاضر با پیشرفت تکنولوژی واختراع انواع ماشین آلات و ابزارهای صنعتی به شدت بر گستردگی این معضل افزوده شده است .

از دیر باز به ورزش به عنوان یک روش درمانی و یکی از شیوه های پیشگیری از بروز بیماریها ، خصوصاَ بیماریهای قلبی ، عروقی توجه شده است . تقریباَ ۵۰ سال پیش آقای موریس و همکارانش نشان دادند که حملات قلبی در کسانیکه فعالیت فیزیکی بیشتری دارند بسیار کمتر از افراد کم تحرک اتفاق می افتد و پس از آن نیز مطالعات و تحقیقات گستردهای در این زمینه منتشر شده است .

تردیدی نیست که ورزش و فعالیت بدنی مناسب قادر است احتمال بروز بیماریهای قلبی ، عروقی ، فشارخون ، چاقی و دیابت را کاهش دهد . همچنین اثرات سودمند ورزش در کاهش چربی خون ، پیشگیری از پوکی استخوان ، افزایش شادابی ، ایجاد خلق و خوی بهتر ، رشد اتکاء به نفس و عزت نفس افراد قابل توجه است .در زمینه بیماریهای قلبی ، عروقی ورزش می تواند احتمال بروز حملات قلبی را ۴-۲ برابر کاهش دهد و با کاهش عوامل خطر ساز از پیشرفت پدیده تصلب شرائین پیشگیری نماید .
همچنین در افرادی که مبتلا به بیماریهای قلبی عروقی شده اند و یا به حملات حاد عروق کرونری گرفتار شده اند ، انجام ورزش و فعالیت بدنی متناسب با شرایط آنها می تواند خطر وقوع مجدد این حملات را کاهش دهد و نهایتاَ از بروز مرگ و میر بکاهد که این امر عمدتاَ از طریق تشکیل عروق جانبی و افزایش خون رسانی عروق کرونر صورت می گیرد.

*  برای سالم ماندن چه مقدار ورزش و فعالیت فیزیکی  لازم است ؟

اینکه چه میزانی از ورزش و فعالیت فیزیکی می تواند نقش مفیدی در سلامت انسانها داشته باشد نکته بسیار مهمی می باشد .

بطورکلی بررسیها نشان داده است که ورزش مرتب به میزان سه روز در هفته هر بار نیم ساعت بطوریکه در طی این فعالیت ورزشی ضربان قلب به حدود ۱۲۵-۱۱۰ ضربان دردقیقه (مناسب با سن ۶۰-۳۰ سالگی ) برسد می تواند حد مناسبی از فعالیت فیزیکی را برای فرد مهیا سازد که البته باید از درجات کمتر و ورزشهای ملایمتر شروع و بتدریج به این میزان ورزش دسترسی پیداکرد .
قابل ذکر است که ورزشکار بودن افراد در گذشته تاثیر چندانی در کاهش حملات قلبی ندارد و مداوم بودن آن در این رابطه سودمند می باشد .

همچنین ورزشهای سنگین و فشرده نه تنها اثرات مفید بیشتری نسبت به میزان ورزش ذکر شده ندارد ، بلکه ممکن است در برخی از موارد عوارض نامطلوبی نیز به بار آورد . انواع فعالیتهای ورزش مورد توصیه عبارت از پیاده روی تند (حدود ۴ کیلومتر در هر نوبت ) ، شنا در آب ، دوچرخه سواری ، دویدن و طناب زدن می باشد .

بطور کلی تمام ورزشهایی که در آن تحرک عضلات نقش اصلی را ایفا می کند می تواند مفید واقع شود و بهتر است فعالیت ورزشی ، بیشتر در هنگامی از روز انجام شود که دمای هوا ملایمتر باشد .

لازم به یاد آوری است که ورزش و فعالیت فیزیکی مناسب در کسانی که دچار سکته قلبی و یا تنگی عروق کرونر شده اند می تواند از بروز سکته مجدد و تشدید تنگی عروق پیشگیری نماید که البته در این موارد لازم است با مشورت و راهنمائی پزشک معالج میزان و نوع فعالیت فیزیکی مشخص گردد .

:: موضوعات مرتبط: چه نوع و چه مقدار ورزش

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

لزوم جدی گرفتن بیماری‌های دهان و دندان؛ , ارتباط ژنتیکی بین بیماری‌های «قلبی» و «لثه» کشف شد

ارتباط بین بیماری‌های لثه و قلبی عروقی پیش از این هم مورد تایید قرار گرفته بود اما چگونگی این ارتباط تا کنون مورد سوال بود. اکنون  محققان آلمانی احتمالا موفق به کشف این ارتباط ژنتیکی شده‌اند. گرچه مکانیسم دقیق این ارتباط هنوز نامشخص خواهد ماند .   محققان دانشگاه کیِل، تغییر ژنتیکی خاصی را در مبتلایان به بیماری های لثه و مشکلات قلبی پیدا کردند. در این پژوهش جدید تیم تحقیقاتی دانشگاه کییل یک جهش ژنتیکی مشترک در افراد مبتلا به بیماری لثه و مبتلایان به بیماری قلبی کشف کردند .
 

نتایج این یافته در یک کنفرانس پزشکی ارائه شد. دکتر شافر، سرپرست این تیم تحقیقاتی معتقد است: بیماریهای دهان و دندان بایستی جدی گرفته شوند و هر چه سریعتر درمان شوند.

وی افزود : بیماریهای قلبی عروقی و بیماری لثه با فاکتورهای خطرزای یکسان و مشابهی بوجود می‌آیند که مهمترین آنها سیگار، دیابت و چاقی هستند و هم اکنون مطمئن هستیم که یک ارتباط ژنتیکی قوی بین این دو بیماری وجود دارد.
محققان پیش از این شباهتی بین باکتری‌های حفره دهانی و باکتری‌های موجود در پلاکت‌های عروق قلبی یافته بودند و اعلام کرده بودند هر دو این بیماری‌ها با پاسخ نامتناسب سیستم ایمنی بدن و التهاب طولانی بروز می یابند.
نتایج تحقیقات اخیر حاکی از آن است که ارتباط ژنتیکی قوی بین این دو بیماری برقرار است و مبتلایان به بیماری های دهان و دندان باید عوامل خطر موثر را کاهش دهند تا در مراحل اولیه از بیماری های قلبی جلوگیری کنند.

:: موضوعات مرتبط: بیماری‌های لثه

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

بهترین شامپو چه شامپویی است؟

چیزی به عنوان بهترین شامپو وجود ندارد. اغلب شامپوها اثر پاک‌کنندگی رضایت‌بخشی دارند و قیمتی که شما برای شامپو پرداخت می‌کنید، موضوع سلیقه شخصی است و لزومی‌ندارد برای به دست آوردن شامپوی خوب، پول زیادی خرج کنید. به این معنا که الزاما شامپوی گران معیار خوب بودن آن نیست.

همه شامپوها حاوی ترکیبات سورفاکتانت هستند و عمل نظافت و زدودن چربی و چرک و سایر زواید روی مو را انجام می‌دهند که این مواد همراه با کف در موقع آبکشی از بین می‌رود.

آیا استفاده مکرر از شامپو موجب کدر شدن و آسیب دیدن مو می‌شود؟

استفاده از شامپوهای نامناسب و عدم به کارگیری روش صحیح استفاده از شامپو باعث کدورت و آسیب‌دیدگی موها می‌گردد. در صورتی که شامپوی مناسب موی خود پیدا نموده و روش صحیح شامپوکردن و خشک کردن مو را یاد گرفته‌اید، می‌توانید با خیال آسوده موی خود را هر روز یا چند بار در روز شستشو دهید.

همه تولیدکننده‌ها ادعا می‌کنند شامپویشان بهترین است. آیا واقعا شامپوها فرقی با هم ندارند؟

تفاوت بسیار زیادی بین شامپوهای مختلف از نظر کیفیت ماده اولیه مورد استفاده، فرمولاسیون به کاربرده شده، رعایت اصول بهداشتی در خط تولید، جنس تجهیزات ساخت و بسته‌بندی و همچنین دقت تولیدکننده در کنترل کیفیت محصول نهایی وجود دارد. ضمن آنکه شرایط نگهداری محصول تا رسیدن به دست مصرف کننده از عوامل مهم و موثر در کیفیت نهایی شامپو است.

چگونه یک شامپوی مناسب برای موهایمان انتخاب کنیم؟

چون موها متفاوت هستند و شامپوها نیز مختلف؛ بهترین راه امتحان کردن انواع شامپو و در نهایت انتخاب مناسب‌ترین آنها است. بر چسب روی شامپوها به معرفی ترکیبات موجود در آن می‌پردازد. آنچه مهم است اینکه اگر موهای شما در اثر مواد مختلف مثل مواد مش یا فر یا به هر دلیل دیگری آسیب دیده است، بهتر است به اسیدیته شامپو دقت کنید. اسیدیته شامپوها بین قلیایی متوسط تا اسیدی سبک تنظیم می‌شود. اگر موهایتان آسیب‌دیده شامپوهای خنثی یا شامپویی با اسیدیته اسیدی سبک که مو را کمتر متورم کرده و لایه خارجی کوتیکولی مو را کمتر به هم می‌ریزد، مناسب‌تر است.

آیا شامپوی نامناسب موجب ریزش موی سر می‌شود؟

مردم وقتی شامپوی خود را عوض می‌کنند، معمولا توجه بیش از حدی به حالت مو و پوست سر خود می‌نمایند. اگر بهبودی در وضعیت موهایشان حاصل شد آن را به فرآورده جدید نسبت می‌دهند و برعکس در صورتی که وضعیت موهایشان بدتر شد، بازهم فرآورده جدید را مقصر می‌دانند. مثلا ریزش طبیعی موهای خود را به شامپوی جدید نسبت می‌دهند. تحقیقات نشان داده است که تعداد کمی ‌از مردم از نقش عواملی مانند شانه کردن، برس کردن، تاثیرات مخرب مواد شیمیایی و یا حتی داروها، رژیم غذایی، بیماری یا ویژگی‌های توارثی در ریزش مو آگاه هستند. حقیقت آن است که شامپوها باعث ریزش مو نمی‌شوند، ضمن اینکه تاثیری بر میزان ریزش یا رشد مجدد آن در طول روز ندارند.

مدت زمان آبکشی شامپو تا چه حد باید طولانی باشد؟

پس از استفاده از شامپو موی خود را به خوبی و به طور کامل آبکشی کنید تا هیچ اثری از کف شامپو روی موی شما باقی نمانده باشد. برای آبکشی شامپو از آب گرم استفاده کنید تا شامپو به طور کامل از روی مو خارج گردد اما دمای آبکشی کاندیشنر بستگی به عواملی مانند ضخامت موی شما دارد. هرگز از آب داغ برای آبکشی موی خود استفاده نکنید.

علت شوره سر چیست؟

شوره سر به دلایل مختلفی به وجود می‌آید و می‌تواند به عوامل ارثی، هورمونی، جریان نداشتن هوای کافی در لابه‌لای موی سر، خستگی و استرس، برس نزدن یا غلط برس زدن موها و تغذیه غلط، مربوط باشد. برای درمان و پیشگیری از این مشکل، باید از شامپوهای مخصوص ضد شوره استفاده کنید. زیاد شامپو زدن شوره را برطرف نمی‌کند اما تمیز نگاه داشتن موها ضروری است.

در هر بار شستشوی مو چقدر شامپو استفاده کنیم؟

میزان مصرف شامپو به میزان آلودگی مو و پوست سر، همچنین بلندی مو بستگی دارد. به عنوان یک قاعده کلی میزان مصرف شامپو باید به اندازه‌ای باشد که موقع به کارگیری، کف حاصل از آن تمام سطح مو را بپوشاند. به یاد داشته باشید زمان به کارگیری شامپو بعد از مرحله آبکشی اولیه می‌باشد، یعنی زمانی که موی خود را به خوبی با آب خیس نموده‌اید.

شامپوی مورد استفاده باید هر چند وقت یک‌بار تعویض شود؟

این تصور از آنجا نشأت گرفته که در گذشته برخی شامپوها به علت محدودیت توانایی‌شان در زدودن کامل آلودگی‌های مو و پوست سر، نوع خاصی از آلودگی‌ها را روی سر انباشته می‌نمود بنابراین به مردم سفارش می‌شد که هر چند وقت یک‌بار شامپوی خود را تعویض نمایند تا این مشکل برطرف شود اما در صورتی که شامپوی مصرفی شما باعث تجمع آلودگی روی سطح مو و پوست سر شما نمی‌شود، تعویض مکرر شامپو ضرورتی ندارد. از طرفی وفاداری به برندی خاص نیز توصیه نمی‌شود زیرا در دنیای مدرن امروز سالانه محصولات جدیدی با خواص متنوع عرضه می‌گردد که عدم استفاده از آنها به دلیل آنکه محصولی که استفاده می‌کرده‌ایم امتحان خود را پس داده، محروم نمودن خود از پیشرفت‌های تکنولوژی است.

آیا کف زیاد شامپوها نشانه بهتر بودن‌شان است؟

سورفاکتانت‌های زیادی با خواص متفاوت وجود دارند. بعضی از آنها برای برطرف کردن گرد و خاک و بعضی دیگر برای برطرف کردن چربی بهترین اثر را دارند. بعضی‌ها کمتر کف کرده و بعضی زیاد کف می‌کنند. برای همین تولیدکنندگان شامپو از انواع مختلف سورفاکتانت‌ها کمک می‌گیرند. برای مثال شامپوی موی چرب در مقایسه با شامپوی موی خشک باید سورفاکتانتی با کیفیت بالای چربی‌زدایی داشته باشد. در هر صورت مصرف‌کنندگان عملا اختلاف بین شامپوها را خیلی مشکل متوجه می‌شوند بنابراین حتی تصور نکنید شامپوهایی که تحت عنوان شامپوی تقویتی هستند، شامپوی بهتری هستند. تولیدکنندگان عوامل غلیظ کننده یا رقیق‌کننده را به لحاظ فروش و تجمل به شامپو اضافه می‌کنند و حتی اگر سورفاکتانت‌ خاص کف کافی تولید نکند، به شامپوها مواد کف‌زا می‌افزایند که همه اینها جنبه تجمل و حفظ بازار تبلیغات را دارد.

شامپوهای ویتامینه، حالت‌دهنده و گیاهی می‌توانند موجب درمان آسیب‌های مو شوند؟

تنها راه رهایی از موهای آسیب‌دیده کوتاه کردن آنها است نه شستشوی آن. باید منتظر ماند تا موی سالم جایگزین شود. اضافه کردن انواع عصاره نباتات و… به حالت‌دهنده‌ها مانند سایر روغن‌ها یا پروتئین‌ها عمل می‌کنند. پروتئین‌ها به مو و سطح آسیب دیده می‌چسبد و کوتیکول را پر می‌کند. جالب است بدانید همه حالت‌دهنده‌ها یکسان‌اند و تنها در جایی که موها به آن احتیاج دارد، جذب می‌شوند و بقیه آبکشی می‌شود. آب همیشه اولین ماده‌ای است که روی برچسب‌های این مواد می‌نشیند چون پایه همه مواد دیگر است. مواد جاذب رطوبت‌ و گلیسیرین با جذب آب از هوا مو را نرم و براق می‌کند. پروتئین‌ها نیز موقتا ترک‌ها را به هم می‌چسباند و سطح نابرابر مو را صاف می‌کند تا آسیب جدی نبیند. در مورد بعضی ترکیبات گیاهی و تخم‌مرغ و حنا و… با اینکه گفته می‌شود خاصیت طراوت‌افزایی و جوانی دارد اما گواه علمی ‌برای چنین ادعایی موجود نیست.

شامپوهایی که حاوی نرم‌کننده هستند، واقعا مؤثرند؟

اگر موی شما به نرم‌کننده نیاز دارد، به جای استفاده از این‌گونه شامپوها، بعد از شامپو زدن از یک نرم‌کننده استفاده کنید چون مشکل است که یک شامپو این دو عمل را با هم انجام دهد و از یک سو موها را تمیز کند و در همان حالت یک لایه نازک نرم‌کننده روی موها قرار دهد. با این کار در عین حال لایه‌ای از ذرات روی موها در اثر مواد نرم‌کننده در آن شامپو باقی می‌ماند که این ذرات، خود می‌توانند باعث تجمع چربی شوند. بهترین کار این است که مویتان را شامپو کنید و سپس بعد از آبکشی از یک نرم‌کننده استفاده کنید. این ترکیبات وقتی به دنبال شامپو مصرف شوند، روی تار مو پوشش نامریی و ظریفی به جا می‌گذارند که کوتیکول به هم خورده را صاف می‌کند و ممکن است حتی جاهایی از کوتیکول مو را که کنده شده است، پر کند. با این کار، مو کمتر مستعد گره خوردن شده و به راحتی شانه می‌شود و به درخشندگی و توان آن افزوده می‌شود. حالت‌دهنده‌ها اکثرا فوری عمل می‌کنند و فقط برای یک دقیقه روی مو مانده و سپس آبکشی می‌شوند. این ترکیبات تقریبا برای اکثر مردم رضایت‌بخش هستند اما برای موهای آسیب‌دیده باید از حالت‌دهنده‌های سنگین‌تر استفاده کرد (که باید قبل از آبکشی به مدت ۱۰دقیقه یا بیشتر روی سر بماند) اما نباید به ادعاهای گوناگون تبلیغاتی توجه نکنید. این نکته را به یاد داشته باشید که ساقه موها بافت مرده‌اند و نمی‌توان آنها را تغذیه کرد و یا آسیب‌ها را به‌طور دایم تغییر داد.

چطور شامپو بزنیم؟

شامپو زدن صحیح موها شامل مراحل زیر است:

• گره‌گشایی‌ ‌از مو:

موی خود را با یک شانه دندانه درشت شانه کنید تا هیچ‌گونه گره‌ای روی آن نمانده باشد. حواستان باشد که هرگز موی خود را در حالت خیس شانه نکنید چون در این حالت نیروی بیشتری برای شانه کردن مصرف می‌کنید بنابراین موی شما ممکن است شکسته شود.

• آب‌کشی اولیه با آب ولرم:

در مرحله بعدی موهای خود را با آب ولرم و نیمه‌گرم آبکشی کنید. به این مرحله، آبکشی اولیه و یا پیش از شستشو گفته می‌شود که برای زدودن گرد و غبار و به طور کلی آلودگی‌های قابل حل در آب انجام می‌شود. هرگز از آب داغ استفاده نکنید، چون موجب تردی و شکنندگی مویتان خواهد شد.

• پخش کردن شامپو در کف دست:

مقداری شامپو در کف دست خود بریزید و دست‌های خود را روی هم مالش دهید تا شامپو روی دست‌هایتان پخش شود. در واقع کف شامپو باید روی دست شما تشکیل شود. مقدار شامپو باید به‌ اندازه‌ای باشد که کف آن تمام موهای شما را بپوشاند.

• ماساژ دادن شامپو روی پوست‌سر با نوک انگشتان:

شامپو را روی همه جای سر پخش کرده و با نوک انگشتانتان به آرامی‌ شامپو را روی پوست‌سر و موهایتان ماساژ دهید. دقت کنید که از ناخن‌ها استفاده نکنید و برای جلوگیری از گره خوردن و شکسته شدن مو این کار را به آرامی‌و به صورت دایره‌ای انجام دهید.

• آب‌کشی نهایی:

در این مرحله موی خود را به خوبی آبکشی نمایید تا هرگونه بقایای شامپو از لابه‌لای موی شما زدوده شود. باز هم تاکید می‌شود مو در حالت خیس نسبت به اصطکاک خیلی حساس است، بنابراین آن را در حالت خیس به سختی مالش ندهید. همیشه در هنگام شامپو کردن موها این پنج مرحله فوق را به یاد بیاورید تا تکرار این مراحل برای شما تبدیل به عادت شود.

:: موضوعات مرتبط: شامپوی خوب و مناسب

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

گرما زدگی در سالمندان بسیار شدیدتر از جوانان است .
به گفته محققان، افراد سالمند بیش از دیگران در معرض خطر ناشی از گرمای زیاد هوا قرار دارند.
 

 طبق گفته های انجمن جامعه سالمندان آمریکا به دلیل تغییرات جسمی ناشی از افرایش سن، دمای بدن سالمندان به سرعت جوانان پایین نمی آید.

افراد سالمند گرمای زیاد هوا را خوب احساس نمی کنند. حتی زمانی هم که آب از دست می دهند، تمایلی به خوردن آب ندارند.

تمامی این عوامل به این معنی است که گرمای شدید مشکلات بهداشتی جدی برای سالمندان به وجود می آورد و خطر مرگ را در آنان بالا می برد.

هر سال حدود ۲۰۰ نفر در آمریکا بر اثر مشکلات بهداشتی ناشی از گرمای بالا و رطوبت، جان خود را از دست می دهند. بیشترین افرادی که به این مشکلات مبتلا می شوند، افراد ۵۰ سال به بالا هستند.

همچنین به گفته محققان ،‌ مرگ و میر سالمندان بر اثر گرما ، ناشی از اشکال درعملکرد مغز است که نمی تواند تخمین درستی از میزان آب موجود در بدن داشته باشد.
 
همه ساله با فرا رسیدن فصول گرم تعداد زیادی از سالمندان بر اثر عوارض ناشی از کمبود آب بدن دچار اختلالات اساسی می شوند.

در گروهی از افراد سالمند این اشکال ممکن است به اندازه ای شدید باشد که در نهایت به مرگ فرد سالمند بیانجامد.

این اختلال به طورویژه در مواردی که فرد سالمند به تنهایی زندگی می کند یا اینکه دور از مراکز درمانی است شدت بیشتری خواهد داشت.

بررسی های جدید محققان در همین زمینه نشان می دهد یک اشکال موجود در مغز موجب بروز کم آبی در بدن سالمندان می شود. به طور معمول زمانی که محتوای آب بدن کاهش می یابد مغز با افزایش حس تشنگی و هم چنین جذب بیشتر آب سعی می کند مقدار آب بدن را در حد طبیعی حفظ کند.

به گفته محققان بخشی از قشر مغز که با حس تشنگی ارتباط دارد در افراد سالمند با نوشیدن مقادیر اندکی آب غیر فعال می شود و این وضع موجب می شود تا فرد نوشیدن آب را متوقف کند در حالی که بدنش به آب نیازمند است.

*  چگونگی پیشگیری  از گرمازدگی :
عمل به این توصیه ها می تواند در پیشگیری از عوارض ناشی از گرما به شما کمک کند:

۱) به بدنتان گوش فرادهید، گرفتگی عضلانی، خستگی، ضعف، اختلال تمرکز، سردرگمی، سرگیجه، تهوع، تنفس با تقلا، ضربان نبض سریع یا غیرطبیعی ممکن است علائم بروز مشکل باشند. این علائم هشداردهنده را جدی بگیرید. اگر احساس ناخوشی می کنید- حتی به مقدار کم- به مکان خنکی بروید، مقدار زیادی آب خنک بنوشید و اگر حالتان بهتر نشد از دیگران درخواست کمک کنید.
۲) تهویه مطبوع در جریان یک موج گرما می تواند نجات بخش باشد. حتی گذراندن چند ساعت در یک اتاق دارای تهویه مطبوع به شما کمک می کند. شهرداری ها باید در جریان موج های گرما مراکزی برای خنک شدن افراد راه بیندازند.
۳) درست لباس بپوشید؛ لباس های گشاد و به رنگ روشن که نور را منعکس می کنند، خنک شدن پوست و تبخیر عرق را راحت تر می کنند.
۴) زیر نور خورشید قرار نگیرید؛ شاید تعجب کنید که هر تابستان چه تعداد افراد به علت عمل نکردن به همین توصیه ساده دچار گرمازدگی می شوند.
۵) به همسایه هایتان سر بزنید؛ انزوای اجتماعی یک عامل خطرساز عمده در بیماری های ناشی از گرما و مرگ ومیر حاصل از آن است. اگر شخص سالمندی را می شناسید که به تنهایی زندگی می کند و خانه اش دارای دستگاه های خنک کننده مناسب نیست، به او سر بزنید و به او کمک کنید.
۶) داروهای تان را مرور کنید؛ برخی از داروها هیپوتالاموس- بخشی از مغز که به عنوان ترموستات بدن عمل می کند- را دچار اختلال می کنند. در نتیجه افرادی که این داروها را می خورند ممکن است آن چنان که باید عرق نکنند. داروهای مسکن ممکن است از این لحاظ که آگاهی فرد را نسبت به گرما کم می کنند، خطرناک باشند.
 

با گرمازدگی آشنا شویم :

از دست دادن مایع از راه ادرار به علت مصرف داروهای مدر مانند لازیکس و برخی داروهای ضدفشارخون ممکن است در شرایط معمول مشکلی ایجاد نکند، اما در آب و هوای گرم ممکن است فرد را در معرض خطر کم آبی بدن قرار دهد. برخی از کارشناسان معتقدند داروهای مسدودکننده گیرنده بتا مانند پروپرانولول یا ایندرال با کاستن از سرعت ضربان قلب خطر گرمازدگی را افزایش می دهند.
البته صرفاً به خاطر گرم بودن هوا نباید داروی تان را قطع کنید، بلکه هنگام بالارفتن درجه حرارت محیط به خصوص اگر به تهویه مطبوع دسترسی ندارید، در این مورد با پزشکتان مشورت کنید.
بیماریهای مـربوط به گرما هنگامی روی می دهند که دمــای بـدن فرد از حد طبیعی خود افزایش می یابـد. بدن انسان بطور عمده توسط منبسط ساختن عروق سـطـــحی پوست و تعریق دمای افزایش یافته بدن را کاسته و سبب تنظیم و کنترل گرمای بدن می گــردد. اما در آب و هوای مرطوب عملکرد تعریق مختل و کنـدشده و بدن دیگر قادر به خنک ساختن خود نمیـباشد.

دو عـــامل فعالیت بدنی شدید و طولانی مدت و آب و هوای گرم مسبب بیماریهای مربوط به گرما هستنـد. همچنین زمانی که فرد دچار کم آبی در بدن خود میگردد در معرض عوارض گرمای زیاد قرار خواهد داشت زیرا در این حالت غلظت خون بدن افزایش یافته و جریان خون کند میگردد که سبب اختلال در عملکرد ارگانهای بدن می شود.

عوارض ناشی از گرما به قرار زیر است:
۱٫ گرمازدگی خفیف
در این حالت بدن بشدت عرق کرده و حجم خون کاهش می یابد.

علایم:
تعریق شدید، ضعف، سرگیجه، سردرد، حالت تهوع، استفراغ، افزایش ضربان قلب، کاهش فشار خون، پوست مرطوب، سرد و رنگ پریده، افزایش درجه حرات مرکزی بدن تا ۳۹- ۳۸ درجه سلسیوس.

درمان:
انتقال بیمار به یک مکان خنک و سایه،دادن مایعات به بیمار برای جبران کم آبی بدن. برای جبران نمک بدن نیز باید اندکی نمک (به نسبت یک قاشق چای خوری نمک در یک لیتر آب) به آب اضافه کرد، لباسهای فرد گرمازده را در آورده و یک ملحفه مرطوب دور بدن وی بپیچید و یا توسط باد بزن مصدوم را باد بزنید.

۲٫ گرمازدگی شدید
این حالت بسیار خطرناک بوده و خطر مرگ را نیز میتواند در پی داشته باشد. در این حالت حرارت مرکزی بدن از ۴۰٫۵ درجه سلسیوس فراتر میرود. در این وضعیت اغلب ارگانهای بدن در معرض آسیب بافتی قرار میگیرند. گرمازدگی شدید یک وضعیت اورژانس بوده و دمای بدن فرد گرمازده باید سریعا کاهش یابد. عدم درمان گرمازدگی شدید به تشنج، کما و مرگ منجر خواهد شد. گرمازدگی شدید علاوه بر اثرات سوء آن بروی سیستم عصبی همچنین کبد، کلیه ها، قلب و عضلات را نیز در معرض آسیب قرار میدهد.

علایم:
پوست قرمز رنگ، داغ، رنگ پریده و خشک، ضربان تند و قوی، سردرد ضربانی، پریشانی و سرگیجه، تنفس کم عمق، مردمک چشم ممکن است متسع شده و به نور واکنش نشان ندهد.

عوامل ایجاد کننده
قرار گرفتن در زیر آفتاب به مدت طولانی ،فعالیت شدید بدن، کم آب شدن بدن.

درمان:
تلاش برای کاهش حرارت بدن باید بسرعت انجام گیرد: بیمار را به مکان خنک و سایه انتقال داده و لباسهایش را از تن جدا کنید. روی دستها و پاها آب خنک ریخته و یا یک ملحفه خیس را دور بدن مصدوم بپیچید، بیمار را در معرض باد قرار داده و یا توسط پنکه و یا باد بزن اقدام به خنک کردن وی کنید. هنگامی که روی دستها و پاها آب میریزید حتما دستها و پاها را شدیدا ماساژ دهید تا خون خنک شده به سمت نواحی مرکزی بدن رانده گردد.

۳٫ گرفتگی عضلات
همان گرفتگی عضلات میباشد که عامل آن گرما میباشد. این حالت پس از فعالیت شدید بدنی ایجاد میگردد. درمان آن خوراندن مایعات کافی همراه با اندکی نمک (به نسبت ۴/۱ قاشق چایخوری نمک در یک لیوان آب) به مصدوم و انجام حرکات کششی پس از آن میباشد.

۴٫ سنکوب گرما
این حالت نوعی غش خفیف میباشد که به علت فعالیت شدید در آب و هوای گرم ایجاد میگردد. بدن در تلاش برای افزایش دفع گرما از بدن اقدام به منبسط ساختن عروق سطحی پوست میکند اما هنگامی که این مکانیسم بسرعت انجام میگیرد سبب کاهش جریان خون به مغز گشته و حالت غش را ایجاد میکند.

علایم:
سرگیجه، سردرد، افزایش ضربان قلب، حالت تهوع، استفراغ، غش و بی هوشی.
درمان آن مانند درمان گرمازدگی خفیف میباشد.

۵، عرق سوز

در این حالت نواحی خاصی در بدن (معمولا نواحی پوشیده شده توسط لباس) دچار خارش و سوزش شدید میگردد. این حالت بیشتر در آب و هوای گرم و مرطوب و در افراد خردسال، دارای فعالیت شدید، بیماران بستری و تب دار مشاهده میگردد. این عارضه معمولا پس از چند روز بخودی خود بر طرف میگردد. هنگامی که تعریق بدن افزایش می یابد عرق به سلولهای سطح پوست آسیب وارد ساخته و یک سد در مقابل خروج عرق ایجاد میکند. بنابراین عرق در زیر پوست به دام افتاده و تجمع می یابد. در این حالت برآمدگیهای ریزی روی پوست ایجاد میگردد. هنگامی که این برآمدگیهای جوش مانند ریز میترکند محتویات عرق تخلیه گشته و فرد احساس سوزش میکند.

درمان:
هیچگاه از مواد کاهش دهنده تعریق و یا پودر بچه استفاده نکنید این عمل تنها علایم را تشدید میکند. تنها از لوسیون کالامین (CALAMIN) و یا کرم هیدروکورتیزون (HYDROCORTISON 1%) استفاده کنید.

اقدامات پیشگیرانه :
۱، در تابستان و هوای گرم لباسهای سبک، گشاد و با رنگ روشن به تن کنید.
۲، در طول روز آب کافی بنوشید. ۸ لیوان آب.
۳، در حین هر نوع فعالیت بدنی در فواصل زمانی معین به استراحت بپردازید.
۴، خود را در برابر گرمای آفتاب با به سر گذاشتن کلاه و یا استفاده از چتر محافظت کنید.
۵، فعالیتهای شدید خارج از منزل را در ساعاتی که هوا خنک تر میباشد یعنی پیش از ۱۰ صبح و یا پس از ۶ بعد از ظهر برنامه ریزی کنید.

:: موضوعات مرتبط: گرما زدگی در سالمندان

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

کلسترول چیست ؟

کلسترول ماده‌ای موم مانند است که به شکل طبیعی در بدن ساخته می‌شود .  بدن انسان برای انجام کار خود به مقداری کلسترول نیاز دارد و می‌تواند کلسترول مورد نیاز خود را بسازد، پس نیاز به کلسترول اضافی ندارد-اگر بدن مقدار زیادی کلسترول بسازد یا  اگر مقدار زیاد کلسترول در غذا باشد، سبب بروز مشکلات جدی برای سلامتی می‌شود.

بالا بودن میزان کلسترول خون سبب تصلب شرایین (تنگی و بسته شدن رگها) شده که باعث اشکال در خون رسانی، خصوصاً به اعضای حیاتی مثل قلب یا مغز شده و سکته اتفاق می‌افتد .

* دو نوع کلسترول وجود دارد :

کلسترول خوب که سبب دفع کلسترول اضافه از بدن می‌شود. درحالیکه کلسترول بد سبب بسته شدن عروق می‌گردد. ۲۵-۲۰ درصد کلسترول از راه رژیم غذایی تأمین می‌شود و بقیه آن را خود بدن می‌سازد.
بدن یک فرد در روز ۵/۱-۱ گرم کلسترول می‌سازد. اگر مقدار در یافتی کلسترول رژیم غذایی کاهش یابد بدن با ساختن بیشتر آن را جبران می‌کند. مقداری از کلسترول اضافی بدن برای ساخت اسیدهای صفراوی که در هضم چربی نقش دارند، مصرف می‌شود. کلسترول در غذاهای حیوانی-زرده تخم مرغ- امعا و احشا (جگر، قلوه و کله پاچه) به میزان زیاد یافت می‌شود.

برای کاهش میزان کلسترول باید از گوشت‌های کم چربی استفاده نمائیم، امعا و احشا را کمتر مصرف کنیم از حبوبات مثل نخود-لپه-عدس، لوبیا و….استفاده کنیم-ماهی و مرغ را جایگزین مصرف گوشت قرمز نماییم.

در هفته بیش از ۳  عدد تخم مرغ مصرف نکنیم- از لبنیات کم چربی استفاده نماییم-چربی روی شیر را جدا کنیم. از مصرف غذاهای چرب آماده مثل سوسیس- کالباس- چیپس- شکلات‌ها و…. خوداری کنیم. از مصرف خامه‌های غیر لبنی خودداری کنیم- مصرف میوه‌ها و سبزی‌های تازه را افزایش دهیم.

* تری گلیسرید چیست ؟
تری گلیسرید چربی معمولی است که در غذاها وجود دارد، پس از مصرف وارد خون شده می‌تواند سبب سختی و انسداد عروق گردد. میزان تری گلیسرید خون باید کمتر از mg 200 باشد.
مصرف زیاد قندهای ساده، شکلاتها، شیرینی خامه ای، شکر، قند، آبنبات، باعث افزایش سطح تری گلیسیرید خون می‌شود.

اضافه وزن، چاقی و عدم فعالیت بدنی نیز از جمله مواردی است که به افزایش تری گلیسیرید می‌انجامد.

توجه به نوع و مقدار روغنهای مصرفی می‌تواند در مقدار تری گلیسیرید خون تأثیر گذاشته و کاهش وزن سبب کاهش سطح تری گلیسرید خون شود.

:: موضوعات مرتبط: کلسترول یا تریگلیسرید

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

فشار خون پایین را چگونه کنترل کنیم ؟

فشار خون شامل طیف وسیعی است. مثلاً فشار بالا هنگام کار قلب (مرحله انقباض) می تواند در محدوده ۹۰ تا ۲۴۰ میلی متر جیوه باشد. حدود یکصد سال قبل تشخیص داده شد که فشار بالای خون یکی از دلایل عمده سکته و حملات قبلی می باشد.

در آن زمان تصور این بود که فشار خون پایین یک عامل اصلی افسردگی و خستگی می باشد. تعداد زیادی از مردم در انگلستان در سالهای ۱۹۰۰ بطور اشتباه درمان می شدند. هرچند دلیل محکم که فشار خون پایین دلیل این دو بیماری ( افسردگی و خستگی ) است وجود ندارد.

تنها گروه اندکی از مردم دارای فشار خون پایین زیر مقدار  ۹۰/۶۶ میلی متر جیوه می باشند که درمان و مداوا لازم دارند. اکثر مردم دارای فشار خون پایین خیلی خوش شانس هستند، زیرا در میانگین(بطور متوسط) دارای عمر طولانی تر و بودجه بازنشستگی بهتر (بدلیل خرج کمتر جهت درمان) می باشند.

این مقاله «فشار خون پایین» برای قوت قلب و روحیه دادن به آنهایی است که دارای فشار خون پایین هستند و در عین حال باید مراقب آن نیز باشند و در تعداد بسیار کمی از آنها با دلیل ارثی است که این بیماری نیازمند مداوا و پیگیری پزشکی می باشد.

فشار خون چیست؟

قلب شما خون را به تمام بدن از طریق شبکه ای از رگها و مویرگها پمپ می کند و سپس خون از طریق سیاهرگها به قلب برمی گردد. وقتی قلب  منقبض می شود فشار خون در رگها  در حد بالایی است که آنرا فشار سیستولیک می نامند و هنگامی که قلب منبسط شده و از خون دوباره پر می شود فشار در رگها افت کرده و آنرا فشار دیاستولیک می نامند. هنگامی که فشار خون را اندازه گیری می کنند هر دو فشار فوق را اندازه می گیرند.

تغییرات فشار خون با مقدار بالا به این بستگی دارد که چه کاری انجام می دهد. پایین ترین فشار خون هنگامی رخ می دهد که شما خواب یا در حال استراحت کامل هستید. حالت سر پا بودن و ورزش کردن یا نگرانی و اضطراب سبب افزایش فشار خون می شوند.

در یک روز شاید هر یک از فشار خون های حد بالا (سیستولیک) و حد پایین شما (دیاستولیک) ممکن است حدود ۳۰ تا ۴۰ میلی متر جیوه تغییرات متناسب با یکدیگر داشته باشد. به همین دلیل هنگامی که شما قصد دارید فشار خون را سنجیده و ارزیابی کنید باید اندازه گیری ها در شرایط یکسان انجام شود.

فشار خون بالا معادل ریسک و خطر بالا برای بیماری قلبی و سکته می باشد. برای مثال اینکه یک فرد با فشار خون ۱۲۰/۸۰ میلی متر جیوه دارای خطر پذیری بالاتری نسبت به یک فرد با فشار خون ۱۱۰/۷۰ می باشد.

به همین دلیل این بسیار اهمیت دارد که یک فرد تلاش نماید که فشار خون پایین و سالمی داشته باشد. تحقیقات موجود نشان می دهد که اگر فشار خون شما کمتر از ۱۰۰/۷۰ باشد خطر پذیری شما برای سکته و حملات قلبی بسیار پایین بوده و به همین دلیل بهترین فشار خون زیر مقدار ۱۰۰/۷۰ می باشد.

فشار خون نرمال چقدر است؟

تا همین اواخر، فشار خون نرمال شامل میانگین فشار خون مردم بود برای مثال در انگلستان میانگین فشار خون افراد بزرگسال حدود ۱۲۵/۸۰ میلی متر جیوه می باشد، اگر چه این فشار خون(۱۲۵/۸۰) یک فشار خون نرمال و ایده آل نیست.

مثال دیگر اینکه در قوم یامومامو هندی ها که در جنگلهای گرمسیری ونزوئلا زندگی می کنند و همچنان به همان سیاق هزار سال پیش انسانها، با رژیمی شامل میوه، سبزی ها و ریشه ها با مقدار کمی گوشت زندگی می کنند. آنها دارای میانگین فشار خون ۹۶/۶۲ میلی متر جیوه هستند و با افزایش سن آنها این فشار خون افزایش نمی یاند. البته آنها دارای یک کلسترول میانگین حدود ۳/۱ میلی مول بر لیتر هستند و هیچ عارضه عروقی برای آنها ندارد.

فشار خون پایین چیست؟

اگر قوم یامومامو دارای یک فشار خون میانگین ۹۶/۶۲ و دارای نهایت سلامتی و تندرستی هستند، پس تعیین میزان میانگین فشار خون پایین مشکل می باشد. بسیاری از مردمی که دارای این فشار خون پایین مثلاً ۹۰/۶۰ هستند کاملاً نرمال و خوش شانس هستند بدین دلیل که از تمامی چیزهایی که مانند پرخوری، نخوردن میوه کافی و سبزی و چاقی و غیرفعالی سبب افزایش فشار خون می شود محافظت شده اند. هر چند تعداد کمی از مردم با فشار خون پایین وجود دارند که دلیل اساسی برای آن وجود دارد.

تقریباً در تمامی این موارد فشار خون هنگام بلند شدن بخصوص بلند شدن ناگهانی بسیار پایین می آید. این افت فشار هنگام ایستادن و یا بلند شدن احتمالاً از نشانه های سرگیجه و ضعف می باشد.

عموماً هنگامی که شما بلند می شوید خون تمایل به حرکت و جمع شدن در رگهای پاها دارد. و این عمل زمانی متوقف می شود که رگهای پاها منقبض شده و خون کافی به سمت قلب برگشت داده می شود و کاهشی در مقدار خون خروجی قلب بوجود نمی آید.

اینجاست که خون برای مغز آماده و ارسال می شود. به هر حال اگر در رگهای شما خون ذخیره شود، مقدار خون کمتری توسط قلب پمپ شده و خون کمتری به مغز می رسد. این دلیل سرگیجه و در بعضی مردم ضعف و غش می باشد. این مثال دقیقاً در محلهایی که مردم برای مدت زیادی سرپا هستند مثل رژه و تظاهرات و… اتفاق می افتد. شما می توانید این حالت را زمانی که بصورت چمباتمه و یا هنگام نگاه کردن طبقه پایین کتابها و سپس بلند شدن ناگهانی امتحان کنید.

بنابراین اگر شما دارای فشار خون پایین و همچنین نشانه هایی از سرگیجه و ضعف هنگام بلند شدن ناگهانی دارید، باید فشار خونتان را در دو حالت ایستاده و خوابیده چک نمایید. افت فشار خون هنگام بلند شدن را فشار خون پایین وضعیتی(postural heypotension) می گویند.

دلایل فشار خون پایین چیست؟

دلایل شایع عبارتند از:

ــ بیماری حاد و پیشرفته مثل خونریزی و یا عفونت شدید:

بسیاری از بیماریهای حاد با خونریزی شدید، از دست دادن مایع بدن، عفونت یا ضربه به قلب می تواند دلیل فشار خون پایین و فشار خون  خیلی پایین هنگام نشستن و یا ایستادن باشد. هنگامی که این بیماریها وجود داشته باشند اندازه گیری میزان فشار خون بیمار بسیار مهم است.

ــ داروهای کاهنده فشار خون :

تقریباً تمامی داروهای کاهنده فشار خون هیچ تأثیری بر کاهش فشار خون  هنگام بلند شدن ندارند.تنها گروه دارویی که بر روی فشار ایستادن اثر می گذارد آلفا بلاکرها هستند که در انگلستان دوکسازولین نمونه ای است که استفاده می شود. اگر شما از این دارو استفاده می کنید باید فشار خونتان را هنگام ایستادن اندازه گرفته و ببینید که آیا افت فشار خون دارید یا خیر.

اگر فرد مسن و یا دارای بیماری دیابت هستید شما دارای زمینه افت فشار خون هنگام ایستادن هستید و قرص ها و داروهای مدرن ممکن است اندکی آنرا بدتر و وخیم تر کند. اگر دچار مسمومیت غذایی و یا اسهال شده اید مقدار زیادی از مایع بدنتان کم شده است و ممکن است قرص های مصرفی فشار خونتان را بیشتر دچار افت نماید. اگر دچار مسمومیت غذایی شدید این بسیار مهم است که اگر فشار خونتان زیر ۱۱۰/۷۰ میلی متر جیوه است خوردن قرصها را ترک نمایید.

اگر دچار افت فشار خون هنگام بلند شدن هستید و از قرص و دارو استفاده می کنید، بلند شدن آهسته می تواند شما را کمک کند. برای مثال اینکه اگر در حالت خوابیده و درازکش هستید، ابتدا بنشینید و سپس با استفاده از گرفتن یک تکیه گاه بلند شوید.

ــ بیماری نادری که به عصبهای کنترل کننده رگها مربوط می شود.

:: موضوعات مرتبط: فشار خون پایین و روش کنترل آن

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

بیماری‌های قلب در راس علل مرگ هر دو گروه مردان و زنان قرار دارد. اما این واقعیت به معنای آن نیست که شما مجبور به پذیرفتن آن هستید. اگرچه بعضی عوامل خطر مانند سابقه خانوادگی، سن و نژاد را نمی‌توان تغییر داد اما می‌توان روش زندگی خود را به گونه‌ای انتخاب کرد که از این بیماری‌ها پیشگیری شود.

این‌کار خیلی سخت نیست. فقط کافی است درست و اصولی زندگی کنید. امروز با پذیرفتن زندگی سالم می‌توانید از وقوع مشکلات قلبی در آینده جلوگیری کنید. این ۵ قدم شما را به زندگی بدون بیماری قلبی نزدیک می‌کنند:

● سیگار نکشید

شارون هایس متخصص قلب و سرپرست کلینیک قلب زنان در روچستر توصیه می‌کند که “اگر سیگار می‌کشید، آن را کنار بگذارید. مصرف سیگار به هر میزان که باشد، زیانبار است.” تنباکوی جویدنی و سیگارهای کم جرم و کم‌ نیکوتین هم مضر هستند. کسانی که در معرض دود سیگار نیز قرار می‌گیرند، زیان خواهند دید. دود تنباکو حاوی بیش از ۴۸۰۰ ماده شیمیایی است که بیشتر آنها برای قلب و عروق خونی ضرر دارند و آنها را مستعد تنگی شریان‌ها (آترواسکلروز) می‌کند که در نهایت می‌تواند به حمله قلبی منجر شود.

علاوه بر این، نیکوتین دود سیگار موجب انقباض رگ‌ها، افزایش ضربان قلب و فشارخون و تشدید فعالیت قلب‌ می‌شود. منوکسیدکربن در دود سیگار، جای اکسیژن را در خون شما می‌گیرد و باعث افزایش فشارخون و فشار به قلب برای کار بیشتر و ذخیره اکسیژن کافی می‌شود. زنانی که قرص ضدبارداری می‌خورند و سیگار هم می‌کشند نسبت به سایر زنانی که سیگار نمی‌کشند بیشتر در معرض خطر حمله قلبی یا سکته قرار دارند. خبر بدتر اینکه، این خطر با افزایش سن به‌خصوص پس از ۳۵ سالگی بیشتر می‌شود. خوشبختانه، پس از یک‌سال سیگار نکشیدن احتمال خطر بیماری‌ قلبی به شدت کم می‌شود و دیگر مهم نخواهد بود چه مدت و چقدر سیگار کشیده‌اید. پس هر چه زودتر سیگار را ترک کنید تا قلبتان با سلامت آشنا شود.

● ورزش، ورزش، ورزش

حتما می‌دانید که ورزش برای شما لازم است اما شاید ندانید که تاثیر آن بر سلامت شما چه اندازه است.

شرکت منظم در ورزش‌های متعادل می‌تواند خطر بیماری‌های کشنده قلب را تا یک چهارم کاهش دهد. وقتی شما ورزش را با سایر برنامه‌های سلامت مثلا حفظ وزن مناسب همراه می‌کنید، این منفعت دو چندان می‌شود.

ورزش منظم با افزایش جریان خون قلب، تقویت انقباضات عضلانی و افزایش میزان برون‌ده قلب با صرف نیروی کمتر می‌تواند به پیشگیری از بیماری قلب کمک کند. علاوه بر این، فعالیت جسمی می‌تواند به کنترل وزن کمک کرده، احتمال پیشرفت سایر بیماری‌های فشار آورنده به قلب مانند افزایش فشارخون، کلسترول بالا و دیابت را کاهش دهد. ورزش می‌تواند استرس را هم که خود عاملی در ایجاد بیماری قلبی است کم کند. متخصصان پیشنهاد می‌کنند، حداقل ۳۰ تا ۶۰ دقیقه فعالیت جسمی نسبتا فشرده در اغلب روزهای هفته داشته باشید.

با این حال، حتی ورزش‌های کوتاه مدت می‌توانند برای قلب مفید باشند. اگر نمی‌توانید از این توصیه پیروی کنید، به طور کلی ورزش را کنار نگذارید و تا آنجا که فرصت دارید، در اکثر روزهای هفته، به ورزش بپردازید. به خاطر داشته باشید باغبانی، کار منزل (خانه‌داری)، بالا رفتن از پله و… هم جزو‌ فعالیت روزانه شما محسوب می‌شود. مجبور نیستید برای ورزش کردن خود را تحت فشار قرار دهید بلکه به تدریج شدت، مدت و تناسب ورزش را زیاد کنید، تا سود بیشتری از آن ببرید.

● خوب و درست بخورید

یک رژیم غذایی مناسب و دوستدار قلب را انتخاب کنید. خوردن غذاهای سرشار از میوه، سبزی، حبوبات کامل و لبنیات کم‌چرب می‌تواند به حفاظت از قلب شما کمک کند.

لوبیا و منابع کم‌چرب پروتئین و به‌خصوص انواع ماهی می‌تواند خطر بیماری‌های قلب را کم کند. محدود کردن مصرف چربی‌ها هم اهمیت زیادی دارد. چربی‌های اشباع و ترانس می‌توانند با افزایش کلسترول خون، خطر بیماری عروق کرونر قلب را زیاد کنند. چربی اشباع که در رژیم غذایی افراد (از جمله گوشت، کره، پنیر، شیر و روغن) معمولا بیشتر استفاده می‌شود می‌تواند نگران کننده‌ترین عامل خطر باشد. بنابراین لازم است اکثر افراد میوه و سبزیجات بیشتری را در وعده‌های غذایی خود مصرف کنند (حدود ۵ تا ۱۰ واحد در روز)

منابع اطلاعاتی زیادی وجود دارد که نشان می‌دهد میوه و سبزی، نه تنها از بیماری‌های قلبی- عروقی پیشگیری می‌کند بلکه در پیشگیری از سرطان و بیماری‌های دیگر نیز موثر است.

اسید چرب امگا۳، نوعی چربی غیراشباع چند زنجیره‌ای است که ممکن است خطر حمله قلبی را کاهش دهد. و از ضربان نامنظم قلب و بالا رفتن فشارخون جلوگیری کند. بعضی ماهی‌ها منابع طبیعی خوبی از امگا۳ هستند. با این حال زنان باردار و زنانی که در سنین باروری هستند، باید از مصرف چربی کوسه ماهی‌هایی که حاوی مقادیر زیادی جیوه‌اند خودداری کنند، چون می‌تواند برای جنین خطرناک باشد. امگا۳ در روغن سویا، روغن بزرک، روغن گردو و روغن کانولا هم در مقادیر کمتر وجود دارد.

● وزن خود را در حد مناسب حفظ کنید

هر چه در بزرگسالی وزن شما افزایش پیدا کند، بافت چربی شما هم بیشتر خواهد شد.

این اضافه وزن می‌تواند منجر به شرایطی شود که خطر بیماری‌های قلبی را در شما زیاد کند؛ مثل بالا رفتن فشارخون، افزایش کلسترول و دیابت.

حتما می‌پرسید از کجا بدانیم که وزن مناسب ما چقدر است. یک راه این است که شاخص توده بدن یا BMI را اندازه‌ بگیرید که با تقسیم وزن (برحسب کیلوگرم) بر مجذور قد (برحسب متر) به‌دست می‌آید. اگر شاخص توده بدنی شما از ۲۵ بیشتر باشد، یعنی اضافه وزن دارید و احتمالا چربی خون شما و فشارخون شما هم بالاست و در نتیجه احتمال بیماری قلبی و سکته هم در شما بیشتر خواهد بود.

شاخص توده بدن اگر چه راهنمای خوبی است اما کامل نیست. عضلات بیشتر از چربی وزن دارند. به‌عنوان مثال زنان و مردانی که اندام عضلانی و متناسب دارند هم ممکن است بدون اینکه خطری سلامت آنها را تهدید کند، BMI بالایی داشته باشند. به همین علت، اندازه‌گیری دور کمر روش مفیدی برای اندازه‌گیری چربی شکمی است. به‌طور کلی، مردانی که دور کمر آنها بیشتر از ۴۰ اینچ )۱۲۰ cm( و زنانی که دور کمر آنها بیش از ۳۵ اینچ )۱۰۵ cm( باشد، اضافه وزن دارند.

حتی مقادیر کمی کاهش وزن می‌تواند مفید باشد. کاهش وزن حتی تا ده درصد می‌تواند فشارخون را کم کرده، سطح کلسترول خون و احتمال دیابت را کاهش دهد.

● به‌طور مرتب سلامت خود را بررسی کنید

فشارخون و کلسترول بالا می‌تواند به سیستم قلبی- عروقی از جمله قلب صدمه بزند اما بدون آزمایش خون و اندازه‌گیری فشارخون، نخواهید دانست کلسترول و فشارخون‌تان بالاست یا نه. غربالگری منظم (آزمایش پیش از ابتلا به بیماری) می‌تواند شما را از این شرایط آگاه کرده، هشدار اولیه برای مراقبت بیشتر باشد.

اندازه‌گیری مرتب فشارخون برای اولین‌بار از کودکی آغاز می‌شود. بزرگسالان باید حداقل هر دو سال یک بار فشارخون خود را اندازه بگیرند.

ممکن است فشارخون شما در حد انتظار نباشد یا دارای سایر عوامل خطر برای ابتلا به بیماری قلبی-عروقی باشید.

در این صورت لازم است با فواصل کمتری فشارخون شما اندازه‌گیری شود. متوسط فشارخون طبیعی حدود ۱۲۰/۸۰ میلی‌متر جیوه است.

سطح کلسترول خون در بزرگسالان باید حداقل هر ۵ سال یک‌بار بررسی شود اما اگر نتیجه آزمایش شما در حد انتظار نباشد یا دارای سایر عوامل خطر ابتلا به بیماری قلبی- عروقی باشید، لازم است بررسی‌های بیشتری داشته باشید. بعضی کودکان هم به بررسی خون از نظر سطح کلسترول نیاز دارند.

● حرف آخر

بیماری قلبی معمولا قابل پیشگیری است. پیروی از روش زندگی سالم، خیلی پیچیده نیست و نیاز به سخت‌گیری هم ندارد کافی است این عادت‌ها را وارد زندگی خود کنید و از زندگی سالم‌تر در آینده لذت ببرید.‌

:: موضوعات مرتبط: بیماریهای قلبی عروقی

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

پیشگیری از سقوط در سالمندان

هر سال هزاران سالمند مرد و زن بر اثر سقوط ( افتادن ) ، به طور موقت طوری توان یاب(معلول) می شوند که کار به شکستگی استخوان می رسد، با این حال ایجاد تغییرات جزئی در خانه ها و شیوه های زندگی ممکن است از چنین اتفاقاتی جلوگیری کند .  هم زمان با افزایش سن دگرگونی هایی در بینایی، شنوایی، قدرت عضلانی، هماهنگی و بازتاب ها به وجود می آید، امکان دارد این قبیل تغییرات، درصد سقوط افراد را بیشتر کند. 

 بیش از یک سوم افراد ۶۵ ساله یا مسن تر هر ساله سقوط می کنند ( زمین می خورند ) و در نیمی از این موارد، سقوط مکرر است. تقریباً یکی از هر ۱۰ سقوط منجر به آسیب جدی از جمله شکستگی لگن، سایر شکستگی ها، هماتوم ساب دو را (نوع خاصی از خونریزی داخل مغزی) سایر آسیب های جدی بافت نرم یا آسیب به سر می شود. سقوط تقریباً ۱۰ درصد مراجعات به بخش اورژانس و ۶ درصد بستری های فوری را در بین افراد مسن را تشکیل می دهد.

بدون ارتباط با سایر موقعیت های سلامتی، سقوط همراه با محدودیت در حرکت، کاهش در توانایی انجام فعالیت هایی مانند لباس پوشیدن، حمام کردن، خرید یا خانه داری و افزایش احتمال استقرار در خانه سالمندان است.

اگر چه تعداد کمی از سقوط ها ( افتادن ها ) یک علت دارند، اکثراً به علت تقابل بین فاکتورهای مستعد کننده طولانی یا کوتاه مدت و فاکتورهای شتاب دهنده کوتاه مدت در محیط فرد ایجاد می شود. بر اساس مطالعات انجام شده، وجود هر یک از عوامل زیر با افزایش خطر سقوط همراهی دارند: آرتریت، علائم افسردگی، شرایط ایستادن، اختلال شناختی، بینایی، تعادل، راه رفتن، یا قدرت عضلانی و استفاده از بیش از ۴ داروی نسخه شده، به علاوه ، خطر سقوط با افزایش تعداد این فاکتورهای خطر افزایش می یابد. خطر سقوط در دسته ای از سالمندان که در یک مجموعه کنار هم زندگی می کردند، برای مثال، از ۸ درصد در آنهایی که فاکتور خطر نداشتند به ۷۸ درصد در آنها که ۴ یا بیشتر فاکتور خطر داشتند، افزایش یافت.

اگرچه ارتباط واضحی بین سقوط و مصرف تعداد بیشتر داروها وجود دارد، ولی خطرات همراه با هر دسته از داروها بیشتر متغیر بوده است.

در طور یک ماه پس از ترخیص از بیمارستان، خطر سقوط بالاست، به خصوص در بین بیماران پیر که آنقدر ضعیف هستند که نیاز به مراقبت بهداشتی در خانه پیدا می کنند. سایر زمانهای با خطر بالای سقوط عبارتند از : مواقعی که دوره ای از بیماری حاد وجود دارد یا بیماری مزمن تشدید شده است.راه کارهای تداخلی منفرد در بین افراد مسنی که به نظر می رسد در خطر سقوط هستند (یا به علت وجود عوامل خطر ناشناخته یا به علت سابقه ای از سقوط مؤثر شناخته شده) شامل تمرین راه رفتن و تعادل و فعالیت هایی جهت قدرت بخشیدن به عضلات با نظارت افراد متخصص، ادامه تدریجی داروهای سایکوتروپیک، شامل بنزو دیازپین ها، سایر داروهای خواب آور و ضد افسردگی ها می باشد.

اگر چه تأثیر توصیه غیراختصاصی در ارتباط با اصلاح عوامل خطر در خانه که در افراد پیر گروههای غیر هدف اجرا شد، هنوز به اثبات نرسیده است، ولی ارزیابی استاندارد شده از خطرات در خانه با ۲۰ درصد کاهش در خطر سقوط همراه بود.

شایعترین اصلاحات پیشنهاد شده در مطالعات عبارتند از : قطع داروها، استفاده از کفش های ایمن، استفاده از کف پوش حمام که لیز نباشد، استفاده از روشنایی در شب، افزودن نرده به پله ها.

زمانی که با افراد مسن به درستی برخورد شود در ۳۰ درصد آنها کاهش فشار خون وضعیتی قابل توجه بالینی مشخص می شود. به علاوه، برخی از افراد پیر با کاهش فشار وضعیتی علائمی همانند سرگیجه یا احساس سبکی سر را گزارش نمی کنند.

 شاید سالمندان دچار اختلالاتی یا امراضی شوند که در تعادل آن ها تاثیر بگذارد هر چند این قبیل بیماری ها مثل مرض قند و ناراحتی هایی در قلب، رگ ها، دستگاه عصبی و تیروئید گاهی قابل درمان است اما نباید فراموش کرد علاوه بر این موارد سالخوردگان بیشتر داروهایی مصرف می کنند که احتمال دارد سبب گیجی و منگی یا سیاهی رفتن چشم ها شود.

پوکی استخوان نوعی بیماری است که بر اثر آن توده استخوانی از دست می رود تا جایی که استخوان ها به آسانی می شکند و در واقع علت اصلی شکستگی استخوان در سالخوردگان این مقوله است.

فراموش نکنید که حتی یک افتادن جزئی نیز ممکن است به شکستن یک یا چند استخوان منجر شود.

مراجعه مداوم به بینایی و شنوایی سنج و استفاده از سمعک و عینک با صلاحدید افراد متخصص از مواردی است که به سالمندان کمک می کند تا از افتادن و شکستگی استخوان در امان باشند.

همچنین سالمندان باید عوارض جانبی داروهای مصرفی خود را از پزشک مربوط بپرسند تا از تاثیر آن ها در تنظیم یا تعادل بدن خود مطمئن شوند ضمن این که از پزشک بخواهند شیوه هایی را برای کاهش افتادن به آن ها آموزش دهد.

بعد از غذا خوردن، دراز کشیدن یا استراحت کردن بلافاصله از جای خود بلند نشوند چرا که در تمام این حالات ممکن است کم فشاری خون باعث سرگیجه شود.

امکان دارد هوای خیلی گرم یا سرد فرد را دچار سرگیجه کند، بنابراین توصیه می شود سالمندان دمای منزل خود را کنترل کنند و دمای شبانگاهی خانه را در ۶۵ درجه فارنهایت یا بیشتر حفظ کنند.

اگر فردی به خصوص پس از خوردن دارو دچار گرما باشد و احتمال سرگیجه و غش پیدا کرد چنان چه محل زندگی او دارای تهویه مطبوع نباشد در روزهای گرم باید از باد بزن برقی استفاده کند ضمن این که زیاد نوشیدن مایعات و کاستن از زمان ورزش در این مواقع است.

به آن دسته از سالمندانی که موقع راه رفتن تعادل ندارند یا گاه دچار سرگیجه می شوند، توصیه می شود  برای حفظ تعادل خود از چوب دستی، عصا یا راهبر( واکر) استفاده کنند البته کاربرد این وسایل در زمین های ناهموار و ناآشنا بسیار مهم است و مواظب پیاده روهای خیس و یخ زده نیز باید بود.

سالمندان در انتخاب کفش، کفش های کف لاستیکی و پاشنه کوتاه را انتخاب کنند و با دم پایی کف صاف یا در حالی که فقط جوراب به پا دارند از پلکان بالا نروند.

همچنین تنظیم برنامه ورزشی سالمندان باعث هماهنگ شدن قدرت بدنی و عضلات با یکدیگر می گردد و علاوه بر این، برنامه منظم ورزشی باعث نرمش پذیرتر شدن مفصل ها، زردپی ها(تاندون ها) و رباط ها می شود.

بسیاری از سالمندان از پیاده روی و شنا لذت می برند، در نتیجه فعالیت های خفیفی مثل پیاده روی یا بالا رفتن از پله ها که به وزن بدن مربوط است برای آنها مناسب است و  حتی روند از دست رفتن استخوان بر اثر پوکی استخوان را کند می کند البته سالمندان باید با مشاوره با پزشک معالج ی خود ، یک برنامه ورزشی مناسب را برای خود در نظر بگیرند. البته گرفتن یک تکیه گاه مثل نرده در موقع بالا رفتن از پلکان یا حمل بار سنگین، استفاده از چوب چنگک دار به جای دولا شدن برای برداشتن اشیایی که روی زمین یا در ارتفاع قرار دارند را از دیگر اقدامات مفید برای کاهش به خطر افتادن و سقوط سالمندان می شود.

پله ها، راهروها و مسیرهای درون منزل سالمندان دارای نور کافی و عاری از نامرتبی باشد، فرش ها کاملا به هم چسبیده و درشت بافت بوده یا تکه های باریک زبر برای محکم شدن جای پا داشته باشند و نرده های دستی در اقتدار پلکان و در طول هر طرف محکم نصب شوند و کلیدهای برق هم در ابتدا و انتهای پله قرار بگیرند.

در خصوص وسایل اتاق نشیمن سالمندان باید گفت ، رعایت نکاتی مثل دور از مسیر رفت و آمد بودن سیم های تلفن و برق، چسبیدن قالیچه ها به کف زمین، نبودن اشیا در مسیر رفت و آمد احتمال سقوط سالمندان را که می تواند عواقب سوئی داشته باشد، کاهش می دهد.

در انتها لازم به ذکر است که حتی افراد قوی و سالم نیز به دلیل تاثیرات طبیعی بالا رفتن سن مانند تعادل ضعیف، ضعف بینایی و اثرات جانبی ناشی از مصرف برخی داروها در معرض خطر افتادن و زمین خوردن هستند. از این‌رو برای پیشگیری از زمین خوردن و کاهش خطر آسیب دیدگی‌های ناشی از آن آکادمی آمریکایی طب خانواده توصیه می‌کند که این افراد باید کتانی‌هایی با کف نرم بپوشند و کف کفش‌های آنها نیز نباید لیز باشد.

اتاق‌ها و راهروها را با چراغ‌های روشن و چراغ‌های شب روشن نگه دارید.
قالیچه‌ها و موکت‌ها را یا از روی زمین جمع آوری کرده و یا آنها را محکم به زمین ثابت کنید

:: موضوعات مرتبط: خطر سقوط در سالمندان

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

پیاده‌روی روزانه مرگ را به تاخیر می‌اندازد
تحقیقات نشان داده است: پیاده روی روزانه خطر مرگ و میر را بویژه در مردان سالمند تا ۵۰ درصد کاهش می‌دهد. محققان می‌گویند؛ برای این منظور ۲۰ تا ۴۰ دقیقه پیاده روی روزانه کافی است.

، محققان آمریکایی در این پژوهش نرخ مرگ و میر را در مردان ۷۰ تا ۹۲ ساله‌ای که زندگی بدون تحرک و ساکن داشتند با گروهی از مردان در همین رده سنی که در سطوح مختلف تحرک و تناسب اندام داشتند، مورد مقایسه قرار دادند.

این پژوهشگران دریافتند که به ازای هر دو دقیقه ورزش کردن احتمال مرگ و میر تا ۱۰ درصد کاهش پیدا می‌کند.

در این پژوهش دکتر پیتر کوکینوس و دستیاران وی از مرکز پزشکی امور سالخوردگان در واشنگتن و پالوآلتو در کالیفرنیا روی بیش از ۳۰۰۰ مرد داوطلب مطالعه و آزمایش کردند. سابقه پزشکی این افراد به همراه اطلاعات چون وزن و استعمال دخانیات مورد بررسی قرار گرفت و نرخ مرگ و میر در بین این داوطلبان در طول یک دوره شش ساله به ثبت رسید.

دکتر کوکینوس درباره یافته‌های خود اظهار داشت: پیغام کلی این است که هرچند پیری و مرگ اجتناب ناپذیر است اما هر دو پدیده را می‌توان به سادگی و با حفظ یک الگوی زندگی فعال و با تحرک در هرگروه سنی به تاخیر انداخت

:: موضوعات مرتبط: پیاده روی روزانه

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

شاید بسیاری از افراد ناخن را قسمتی کم ارزش در بدن یک انسان تصور کنند اما در واقع نقش بسیار زیادی در زیبایی دست دارد . پزشکان با بررسی ناخن می توانند به تعدادی از بیماریهای سیستمیک در افراد پی ببرند  . همچنین ناخن در کار کرد انگشتان و حفاظت از بافت نرم دست نقش مهمی دارد و از همه مهمتر در صورتی که ناخن دچار بیماری و یا عفونت گردد درد بسیار شدیدی بوجود خواهد آورد که آسایش را از بین می برد.

ناخن نیز مانند هر عضو دیگری از بدن در معرض بسیاری از عوامل بیماری زا قرار دارد: باکتری ها، قارچ ها، ویروسها، عوامل شیمیائی و فیزیکی، …..،   همچنین گاهی یک عامل بیماریزا تنها ناخن را مورد تهاجم قرار میدهد و در آن ایجاد بیماری میکند و گاهی یک بیماری که قسمتهای دیگر بدن را مبتلا کرده، به ناخن نیز گسترش پیدا میکند. با این وجود میتوان گفت به طور کلی بیماری های ناخن خیلی شایع نیستند.

* ساختمان ناخن
ناخن ها از لایه های پروتئینی تشکیل شده اند که کراتین نام دارد. ناخن ها کمک می کنند تا اشیاء را دستکاری کنیم و از بافت حساس نوک انگشتان محافظت می کنند. هر ناخن از چندین بخش تشکیل می شود که عبارتند از:

۱ -صفحه اصلی یا پلاک ناخن، این قسمت همان سطح رویی ناخن را تشکیل می دهد که بیشتر در معرض دید قرار دارد.
۲- چین ناخن، پوستی که از سه طرف ناخن، را احاطه کرده است.
۳- بستر ناخن، پوستی که در زیر صفحه اصلی ناخن قرار دارد.
۴- رکوتیکولCuticle ، بافتی که صفحه ناخن را در قاعده ناخن می پوشاند.
۵- بافت زایشیmatrix ، ناحیه ای است که زیر کوتیکول قرار دارد و رشد ناخن از آن قسمت صورت می گیرد.
۶- لانولاLunula ، قسمت هلال شکل سفیدرنگی که در قاعده ناخن قرار دارد.
ناخن ها به طور متوسط روزانه یک دهم میلی متر رشد می کنند و حدود ۶-۴ ماه طول می کشد که یک ناخن از محل بافت زایشی تا نوک انگشت برسد.در ناخن های انگشتان پا، رشد کندتر صورت گرفته و این زمان به ۱۲-۸ ماه می رسد. رشد ناخن ها در دست مسلط (دستی که بیشتر با آن کار می کنیم)، سریعتر است.

همچنین رشد ناخن به سن، فصل و تغذیه بستگی دارد. آنها در تابستان سریعتر از زمستان رشد می کنند. ناخن ها نفوذپذیرند، یعنی مایعاتی که با ناخن در تماس هستند جذب آن می شوند.
ناهنجاری های ناخن
برخی از علایمی که در ناخن ها دیده می شود نیازمند توجه خاصی نیستند مانند خطوط عمودی که با افزایش سن، گرایش به بدتر شدن دارند یا لکه ها و خطوط سفیدی که معمولا به مرور زمان به سمت بیرون رشد کرده و محو می شوند. نمونه هایی از این دسته تغییرات عبارتند از:
- لکه های سفید:

شایع ترین عارضه در ناخن هاست که معمولا در اثر ضربه های ضعیف مانند کوبیدن ناخن ها روی میز و یا جاهای دیگر ایجاد می شوند. بیشتر در کسانی دیده می شود که کار یدی انجام می دهند. نیاز به درمان ندارد. این لکه ها به مرور زمان به سمت بیرون رشد می کنند.
- شیارهای عمودی:

افزایش سن و قرار دادن ناخن ها در آب، آنها را مستعد نازک تر شدن و نرم تر شدن می کند. نازک شدن ناخن ها موجب ایجاد شیارهای عمودی در روی آنها می شود، استفاده از منابع غذایی حاوی آهن و روی می تواند موجب سفت تر شدن ناخن ها شده و از بروز چنین علایمی جلوگیری کند. ماساژ دادن ناخن ها با روغن بادام نیز موجب سفت تر شدن ناخن و حفاظت از آنها می شود. 
  
 
  

- سیاه شدن ناخن ها یا کبودی زیرناخن:

خون مردگی هایی که در زیر ناخن مشاهده می شود معمولا در اثر کوبیده شدن یا فشرده شدن ناخن در لای در یا اشیای دیگر ایجاد می شود. این کبودی ها به مرور زمان از بین می روند و گاهی نیز ممکن است در اثر شدت ضربه و آسیب، ناخن ضربه دیده بیفتد اما جای نگرانی نیست چون ناخن جدید جایگزین می شود.
برخی دیگر از ناهنجاری های ناخن نیازمند توجه و پیگیری درمان هستند که به طور عمده به سه دسته موضعی، مادرزادی یا ژنتیک و ناهنجاری های همراه با بیماری های پوستی یا بیماری های سیستمیک، تقسیم می شوند. مانند:
*  Paranychia

- یک عفونت باکتریایی، قارچی یا ویروسی است که بافت اطراف ناخن را درگیر کرده و موجب احساس درد، تورم، زق زق و قرمزی در این نواحی می شود. در چنین وضعیتی عامل ایجادکننده عفونت شناسایی شده و درمان مناسب با داروهای ضدقارچ، باکتری یا ویروس انتخاب می شود.

*  Onychomycosis

- یک عفونت قارچی ناخن است که ریشه کن کردن آن آسان نیست، عفونت رایجی که اغلب (حدود ۴۰درصد موارد) با یک بیماری قارچی در قسمت دیگری از بدن همراه است. در این نوع عفونت، معمولا داروهای ضدقارچ خوراکی به مدت حداقل ۶ هفته برای ناخن های انگشتان دست و ۱۲هفته برای ناخن های انگشتان پا تجویز می شود.

شکل دیگری از درمان نیز توصیه می شود و آن تجویز دارو با مقدار بیشتر برای هفت روز در هر ماه به مدت ۳-۲ ماه است. درمان های موضعی نیز به عنوان شیوه های جدیدتر درمان در دسترس  هستند.
- جدا شدن ناخن از بستر ناخن :

(Onycholysis) در این حالت صفحه ناخن از بستر خود جدا می شود. شایع ترین علت بیماری، پسوریازیس و یا تماس بیش از حد با شوینده ها است، این مشکل با عوامل دیگری نیز مانند ضربه یا گیر کردن ناخن به جایی، واکنش های دارویی، بیماری های قارچی و واکنش به سفت های ناخن یا ناخن های مصنوعی ارتباط دارد. تایپ کردن و کار با صفحه کلید به مدت طولانی هم ممکن است موجب بروز چنین مشکلی شود.
بد نیست که بدانیم حدود ۵۰درصد از بزرگسالانی که مبتلا به بیماری پوستی پسوریازیس هستند از ناهنجاری های ناخن رنج می برند.

- سندروم ناخن زرد:

 تورم در دست ها و یا وضعیت تنفسی شخص از قبیل برونشیت مزمن ممکن است باعث شود تا در یک یا چند ناخن رنگ های زرد و یا سبز مشاهده شود. این علامت معمولا با رشد آهسته تر ناخن ها همراه است به طوری که کوتاه کردن ناخن ها به هر از چندماه یکبار به تعویق می افتد.
- سوراخ سوراخ شدن :

(Pitting) در این حالت ناخن کمی شبیه به انگشتانه خیاطی می شود. این حالت ممکن است در اثر ضربه ایجاد شود یا ممکن است از عوارض بیماری هایی نظیر پسوریازیس، اگزما یا آرتریت باشد.
- ضخیم شدن ناخن ها:

اصلی ترین دلیل این ناهنجاری، عفونت های قارچی و پسوریازیس است. ضربه و کهولت سن نیز ممکن است دلیل دیگری باشد. معمولا با درمان مشکل اصلی وضعیت ناخن به حالت عادی برمی گردد.
- تیرگی ناخن:

در این حالت ناخن ها مات و کدر بوده و در نوک آنها نوار تیره رنگی دیده می شود. این علامت ممکن است نشانی از یک بیماری جدی مانند سرطان، نارسایی های احتقانی قلب و یا دیابت باشد. این علامت ممکن است ناشی از کهولت سن نیز باشد.
- چماقی شدن ناخن ها:

در این حالت ناخن ها به دور انگشتان خمیده می شود. این حالت ممکن است مادرزادی بوده و یا ناشی از کمبود اکسیژن باشد که در بیماری های ریوی دیده می شود. 
 
 
  

- شیارهای عرضی :

(Beauشs lines) شیارهایی که در عرض ناخن مشاهده می شود. این مشکل می تواند از مانیکور کردن غلط ناشی شود. در مواقعی که رشد ناخن به دلیل بیماری هایی مانند حمله قلبی، سرخک، سینه پهلو یا تب، از بافت زایشی متوقف می شود نیز این شیارها مشاهده می شوند.

- خطوط هلالی شکل :

(meeشs lines) خط های هلالی شکلی هستند که در امتداد لانولا دیده می شوند. این خطوط، سفیدرنگ بوده و در مسمومیت با آرسنیک بروز می کنند.

- ناخن های قاشقی شکل:

در این حالت ناخن ها، نرم، فرورفته و قاشقی شکل هستند. فرورفتگی روی ناخن ها معمولا به حدی است که می تواند یک قطره از مایع را در خود نگه دارد. این ناهنجاری در کم خونی های ناشی از فقر آهن دیده می شود.

با این مشخصات و علایمی که مطرح شد اگر حدس می زنید و یا مشکوک هستید که مشکلی دارید یا نه، سعی کنید با یک پزشک عمومی یا یک متخصص پوست مشورت کنید تا با انجام مشاهدات و آزمایشات لازم، تشخیص مناسب را ارایه کند. فراموش نکنید وقتی به دیدن پزشک خود می روید لاک های روی ناخن خود را پاک کنید تا بشود ناخن را دید.
به یاد داشته باشید که مهمترین مسأله در بحث مراقبت از ناخن ها این است که از استفاده نادرست از ناخن ها پرهیز کنید. از آنها به عنوان یک وسیله استفاده نکنید. آنها را نجوید و یا پوست اطراف آن را نکنید. معمولا موقع مرتب کردن ناخن ها، پوست انتهای ناخن(cuticle) را از ناخن جدا کرده یا آنرا می چینند که این کار نیز درست نیست.

بهتر است از محلول ها و موادی که برای نرم کردن پوست استفاده می کنید به ناخن ها نیز بمالید. بریدگی های کوچک در کناره های ناخن می تواند راهی برای ورود باکتری ها یا قارچ ها باشد و ایجاد عفونت کند (عفونت نسوج نرم مجاور ناخن.(paronychia ناخن ها به کندی رشد می کنند و علایم آسیب دیدگی تا ماه ها روی ناخن ها باقی می ماند.
اگر ناخن های شما خشک و شکننده است یا اینکه ورق ورق شده و می شکند، موقع استفاده از آب، صابون و دیگر شوینده ها، از دستکش های پلاستیکی یا دستکش های ظرفشویی با آستر کتانی استفاده کنید و به طور مرتب دست ها و ناخن های خود را با مرطوب کننده ها مرطوب نگه دارید. روش هایی برای سفت تر شدن ناخن ها و

حفاظت از آنها:
- ناخن های خود را کوتاه نگه دارید و نوک آن را کمی گرد کنید.
- از سفت  کننده های ناخن استفاده کنید اما از محصولاتی که در آنها از فرمالدئید و تولوئن سولفا نامید، استفاده شده باشد بپرهیزید. زیرا این مواد شیمیایی ممکن است موجب خارش، قرمزی و تحریک پوست شود.
- هر وقت دستهایتان را شست و شو می دهید، پس از شست وشو از یک مرطوب کننده برای مرطوب نگه داشتن دستها استفاده کنید.
- موقع خواب ناخن ها و پوست اطراف آن را با مرطوب کننده ها، مرطوب کرده و یک دستکش پنبه ای بپوشید.
- از پاک کننده های لاک ناخن، بیش از دوبار در ماه استفاده نکنید. اگر نیاز به پاک کردن لاک از روی ناخن ها دارید از پاک کننده هایی که حاوی استون هستند استفاده نکنید زیرا ممکن است ناخن ها را خشک کند.
- ناخن های حساس و شکننده را بعد از حمام کردن یا پس از خیساندن در آب ولرم به مدت ۲۰-۱۵ دقیقه مرتب کنید و پس از مرتب کردن از مرطوب کننده ها استفاده کنید.
- بریدگی ها و شکاف های ناخن را با چسب ناخن یا با یک لاک بی رنگ ترمیم کنید.

* پارونیشی Paronychia

عفونت چین پوستی اطراف یک ناخن است که منجر به یک تورم دردناک میشود.

نحوه زندگی: فرو بردن مکرر دستها در آب یک عامل خطر است.

سن، جنس، ژنتیک: عوامل خطرمهمی نیستند.

عفونت چین پوستی احاطه کننده ناخنهای دست یا پا (چین ناخنی) پارونیشی نام دارد. عفونت باعث درد و تورم میشود، که ممکن است بسته به علت زمینه ای به صورت ناگهانی (پارونیشی حاد) یا تدریجی طی ماهها (پارونیشی مزمن) به وجود آید. یک یا تعداد بیشتری ناخن ممکن است مبتلا شوند.
علل بیماری:
پارونیشی حاد معمولاً به علت یک عفونت باکتریایی است که از طریق یک بریدگی یا شکاف در پوست، وارد چین ناخنی شده است. پارونیشی مزمن در بین افرادی همچون آشپزها که مکرراً دستهایشان را در آب فرو می کنند، شایع است. پوست اطراف ناخن از آن جدا و نرم شده و معمولاً توسط یک ارگانیسم مخمری، عفونی می گردد. ممکن است یک عفونت باکتریایی ثانویه سوار شود و یک پارونیشی حاد به وجود آید. بعضی از افراد با مقاومت کاهش یافته در برابر عفونت، مثل مبتلایان به مرض قند، در معرض خطر افزایش یافته پارونیشی میباشند.
علایم بیماری:
معمولاً علایم پارونیشی حاد در عرض ۲۴ ساعت پس از عفونت ظاهر میشوند و عبارتند از:
- درد وتورم در یک طرف چین ناخنی
- تشکیل چرک در اطراف ناخن
در صورتیکه پارونیشی حاد درمان نشود، ممکن است ناخن از بستر خود جدا شده، و نهایتاً بیفتد. علایم پارونیشی مزمن طی چندین ماه به وجود می آیند. این وضعیت ممکن است باعث مقداری ناراحتی و تورم شود، اما معمولاً تکشیل چرک، وجود ندارد. نهایتاً ناخن مبتلا مختصری ضخیم شده، ستیغهای افقی تشکیل گردیده و تغییر رنگ قهوه ای ایجاد میشود.
درمان بیماری: پزشک ممکن استف برای پارونیشی حاد، آنتی بیوتیک خوراکی تجویز کند، در موارد شدید، احتمال دارد، چرک تحت بی حسی موضعی تخلیه شود. پارونیشی مزمن، ممکن است توسط یک کرم حاوی داروی ضدقارچ درمان گردد. اما اگر یک عفونت ثانویه وجود داشته باشد، پزشک ممکن است داروهای ضدقارچی قویتر و آنتی بیوتیک خوراکی تجویز نماید. پارونیشی حاد، در عرض چند روز پس از درمان بهبود می یابد. در مورد پارونیشی مزمن ممکن است چندین هفته وقت صرف شود.

جهت پیشگیری از پارونیشی مزمن، باید دستهایتان را پس از شستن، کاملاً خشک کنید و هنگامی که دستهایتان در آب است، دستکش پلاستیکی با آستر پنبه ای بپوشید.

درمان ناخن فرورفته پا
 
 

ناخن فرورفته پا (ingrown toenail) ، هنگامی رخ می‌دهد که ناخن پا به درون پوست رشد می‌کند.
 این عارضه ممکن است کاملا دردناک باشد و عفونی شود، بنابراین مهم است که به محض تشخیص ناخن فرورفته مراقبت فوری از آن به عمل آید.
 
این اقدامات را برای درمان ناخن فرورفته انجام دهید:

سه تا چهار بار در روز پا را در آب گرم بخیسانید.
 هنگامی پا را نخیسانده‌اید،‌ پنجه پا را پاک و خشک نگهدارید.
در هنگامی که این عارضه در حال بهبود یافتن است، صندل‌های جلو باز بپوشید. اگر حتما باید کفش بپوشید،‌کفش راحتی را انتخاب کنید که به پنجه پایتان فشار نیاورد.
به دقت یک برش از یک تکه کوچک از پنبه پاک یا نخ دندان موم‌دار را بین پوست و ناخن پا قرار دهید. هر روز این پانسمان را عوض کنید.
از یک مسکن معمول مانند ایبوپروفن یا استامینوفن برای تخفیف درد استفاده کنید.
 معمولا در طول دو یا سه روز باید علائم بهبودی را مشاهده کنید. در غیر اینصورت با دکترتان تماس بگیرید.

* ناخنک( Ingrown Nail ) :

رشد   و   نفوذ ناخن به گوشت و بافت نرم زیرین این حالت را ایجاد میکند، که در شسث پا   بیشتر دیده میشود. کفش تنگ و اصلاح نا مناسب ناخن از علل آن هستند. این  بیماری دردناک است و احتمال عفونت در آن بالا است.

* خونریزی رگه ای Splinter Hemorrhages  : 

در اثر پارگی مویرگهای بستر ناخن ایجاد میشوند. شایعترین   علت ایجاد آن ضربه هایی است که در طول روز و در اثر رفتار نامناسب با ناخنها و طی  کارهای روزانه به ناخن وارد میشوند. اهمیت بالینی چندانی ندارند، بلکه صرفا موجب   نمای نازیبا میشوند.
* عفونتهای قارچی Onychomycosis :

قارچها نزدیک  به نیمی از بیماریهای ناخن را ایجاد میکنند و درمانشان آسان نیست. در این موارد ذراتی debris به رنگهای مختلف در زیر ناخن پدید می آیند که ضمن جدا کردن ناخن از بستر آن (onycholysis)، بسته به نوع قارچ موجب تغییر رنگ ناخن عمدتا به رنگهای سفید، زرد، قهوهای یا مشکی میشوند. با رشد بیشتر قارچ، بافت و نمای ظاهری ناخن تغییر میکند. در صورت عدم درمان و با تجمع بیشتر debris صفحه ناخن به تریج خرد شده، کاملا از بستر ناخن جدا میشود.
رعایت نکردن بهداشت فردی و پدیکور یا مانیکور نامناسب ازعلل مستعد کننده ابتلا میباشند.Onychomycosis در انگشتان پا تا چهار برابر بیشتر دیده میشود.

 پیشگیری بسیار آسانتر از درمان است. برای پیشگیری لازم است ناخنها همیشه خشک و تمیز نگاه داشته شوند. جورابها را باید مرتب تعویض نمود. همچنین باید از آسیب به پوست و بافت اطراف ناخن جدا پرهیز شود. در هنگام پدیکوریا مانیکور نباید کوتیکول را برداشت.

* زگیل (wart)  : 

در حقیقت یک تومور خوشخیم  پوستی است که بدلیل عفونت ویروسی ایجاد میشود و میتواند پوست زیرین و یا   اطراف ناخن را درگیر کرده، نتیجتا موجب تغییر شکل ویا انهدام صفحه ناخن  میشود. این بیماری در بسیاری از موارد دردناک است.
* عفونت میکروبی ناخن   Paronychia:

این بیماری در اثر ورود باکتری به بافت نرم اطراف ناخن   پدید می آید. پوستی که قسمت قاعده و طرفین ناخن را میپوش اند نقش محافظتی در   برابر   نفوذ باکتری ها ، قارچها، … دارد. هر عاملی که به این پوست آسیب بزند  از   قبیل ضربه ها،جویدن ناخن ویا برداشتن  کوتیکول میتواند منجر به نفوذ باکتری   ها   و ایجاد عفونت در بافت آن محل شود.  در   صورت بروز   عفونت   قرمزی،   درد،   تورم و گرما در بافت دور   ناخنی دیده میشود.

* عفونت  سودومونا   Pseudomonas : 

 سودومونا نوعی باکتری است که میتواند به ناخن تهاجم کند. این باکتری ممکن است   در ناخن طبیعی و یا مابین ناخن طبیعی و مصنوعی ( کاشته شده) رشد کند. وجود   رطوبت به نفوذ و رشد باکتری کمک میکند. مشخصه بارز این عفونت تغییر رنگ ناخن  به رنگ سبز است. با افزایش شدت بیماری رنگ سبز نیز پررنگ تر میشود و ممکن   است صفحه ناخن از بستر خود جدا شود.

* پسوریازیس   Psoriasis: 

 یک بیماری مزمن و گسترده پوستی   است که ممکن است به   ناخن نیز گسترش یابد. در این صورت سطح ناخن ناهموار، موج دار و دارای  فرورفتگی های ریز فراوان میشود. تغییر رنگ ناخن به زرد تا قرمز قهوه ای و یا   جداشدن ناخن از بستر نیز ممکن است دیده شود.
۸ جویدن  ناخن:  

ترک این عادت بسیار مشکل است. در کودکان شیوع بیشتری دارد که اکثرا با   افزایش سن بر طرف میشود. اما وجود این عادت دربالغین با بیماریهای اضطرابی  مرتبط است. جویدن ناخنها نه تنها نمای ظاهری ناخن را تغییرمیدهد، بلکه موجب   انتقال باکتری ها از دست به دهان و بر عکس میشود. همچنین با آسیب پوست اطراف   ناخن، امکان نفوذ و گسترش باکتری ها به داخل آن فراهم می آید.

* ناخن ضخیم و پیچ دار Onychogryposis :

 به ناخن ضخیم شده گفته میشود که به درون   و   زیر خود   پیچ خورده باشد. به خودی خود یک بیماری نیست بلکه عمدتا در اثر سن بالا، ضربه  به ناخن، عفونت قارچی و برخی بیماری ها از قبیل دیابت ایجاد میشود.
* Onychatrophia:

در حقیقت همان   تحلیل رفتن   ناخن است. در این   حالت رشد ناخن بسیار کند است به طوری که  لبه آزاد ناخن نیز وجود ندارد.   همچنین ناخن جلای خود را از دست داده،کدر میشود. در برخی موارد ناخن خرد شده  و کاملا می افتد. علت این حالت آسیب دیدن  ماتریکس میباشد که معمولا در طی   برخی بیماری های شدید رخ میدهد.
* Onychauxis:

 به   ضخیم شدن بیش از حد ناخن اطلاق می شود که معمولا در اثر سن بالا، ضربه به ناخن، عفونت قارچی و برخی بیماری ها از قبیل دیابت ایجاد میشود.
* خطوط بیو Beau’s Lines:

 همانطور که میدانید ناخن در ماتریکس   ساخته میشود. برخی عوامل از قبیل تروما، سوء تغذیه، شیمی درمانی و اصولا هر   رخداد و بیماری شدید جسمی یا روحی  میتوانند  موجب اختلال در ساخت ناخن توسط ماتریکس  میشوند.   نتیجتا ناخنی که در طول بیماری ساخته میشود از نظر ظاهر، بافت   و ترکیبات متفاوت است. به همین دلیل به شکل یک خط عرضی، کمی تیره تر و نیز  فرورفته دیده میشود، که به آن خط بیو گفته میشود. از آنجایی که این ناخن ناقص   قبلا تولید شده و شکل گرفته، نمیتوان آنرا به حالت اصلی و سالم در آورد، بلکه   با رشد ناخن به بیرون رانده میشود. اما آنچه مهم است علت بوجود آورنده آن است   که لازم است با مراجعه به پزشک مورد برسی قرار گیرد. 
* ناخن قا شقی شکل Koilonychia: 

 ناخنهایی   نازک، با لبه های برجسته میباشند که به حالت مقعر میباشند. کمبود آهن از عللی   است که موجب این تغییر شکل میشود.
۸ خطوط تیره ناخنی   Melanonychia   :

 خطوطی عمودی هستند که به رنگهای خاکستری، قهوه   ای یا سیاه دیده میشوند. در اثر افزایش فعالیت و یا تعداد سلولهای رنگدانه ای  ماتریکس ایجاد میشوند. در صورت مشاهده باید بلافاصله به پزشک مراجعه کرد.
* خونمردگی Hematoma: 

وارد شدن ضربه به ناخن موجب پارگی   مویرگهای بستر ناخن میشود. خون حاصل ما بین صفحه ناخن و بستر آن به دام افتاده، خونمردگی (هماتوم ) تشکیل میشود. هماتوم میتواند موجب جداشدن و افتادن   ناخن شود. همچنین ممکن است موجب عفونت شود، زیرا بافت هماتوم برای رشد باکتری   ها و قارچها مناسب است. جذب شدن خودبخود هماتوم ممکن است مدتی   طول بکشد   و گاهی موجب تغییر شکل ناخن میشود

:: موضوعات مرتبط: ناخن و بیماریهای آن

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

عادات بد بهداشتی یک دهه از عمر را کاهش دهند
 

مردان سیگاری میانسال با کلسترول و فشار خون بالا، به طور میانگین یک دهه زودتر از همسالان‌شان بدون این عادات خطرساز برای بیماری قلبی می‌میرند.
بسیاری از بررسی‌ها نشان داده‌اند که سیگارنکشیدن،خوردن غذای سالم و ورزش کردن می‌تواند میزان بیماری قلبی را کاهش دهد. اما تعداد کمی از تحقیقات قضیه را از آن سو مورد بررسی قرار داده‌اند: تا چه حدی متوسط طول عمر در نتیجه داشتن این عوامل خطرساز برای بیماری قلبی کاهش می‌یابد؟

 پژوهشگران دانشگاه آکسفورد برای دریافتن این موضوع، داده‌های به دست آمده از ۱۹۰۰۰ کارمند کشوری را د راواخر دهه ۱۹۶۰ هنگامی که این افراد ۴۰ تا ۶۹ سال داشتند،‌ مورد بررسی قرار دادند.

 شرکت‌کنندگان اطلاعات مشروحی درباره سابقه پزشکی، سبک زندگی و عادات زندگی آنها ارائه داده بودند،‌و پزشکان وزن بدن، فشار خون، کارکرد ریه، میزان کلسترول و قند خون آنها را ثبت کرده بودند.

 بیش از ۷۰۰۰ نفر از این افراد در بررسی دوباره در سال ۱۹۹۷، ۲۸ سال بعد از معاینه اولیه زنده مانده بودند.

این بررسی که نتایج آن در “جورنال پزشکی بریتانیا” (BMJ) منتشر شده است، نشان داد که مردانی که سه عامل خطرساز بیماری قلبی در آغاز داشتند، دو تا سه بار با احتمال بیشتر به علت مشکلات مربوط به قلب نسبت به مردانی که عاری از هر سه این عوامل خطرساز بودند،‌ درگذشته بودند.

 این بررسی نشان داد که به طور میانگین طول عمر این افراد به اندازه یک دهه کوتاه شده است

:: موضوعات مرتبط: سیگار ، کلسترول و فشار خون بالا

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : یکشنبه نهم مرداد 1390

هرگز خواب را فدای هیچ چیز دیگری نکنید .
نتایج تحقیقات جدید نشان می دهد که خواب روی حافظه و قدرت یادگیری تاثیری مثبت دارد. این مطالعه توسط متخصصان اعصاب دانشگاه نورت وسترن انجام شد تا مشخص شود آیا صداها می‌توانند در یادآوری بهتر به افراد کمک کنند یا نه.

 برای اجرای این آزمایش متخصصان از شرکت کنندگان خواستند محل قرارگیری ۵۰ تصویر را که هر کدام با صدای مخصوص خودش روی صفحه کامپیوتر به آنها نمایش داده می‌شد را به خاطر بسپارند؛ برای مثال تصویر گربه با صدای “میو” همراه بود و کلید با صدای جرنگ جرنگ. بعد از این مرحله شرکت‌کننده‌ها کلاه‌های مخصوص برای اندازه‌گیری فعالیت مغز پوشیدند و از آنها خواسته شد که بخوابند.

 

محققان امواج مغز افراد را کنترل می‌کردند هنگامی که آنها به خواب عمیق فرو رفتند، ۲۵ مورد از صداهای مربوط به تصاویر را با صدایی بسیار آرام برای آنها پخش کردند.

 

وقتی که شرکت‌کننده‌ها از خواب بیدار شدند گفتند که هیچ صدایی را نشنیده‌اند ولی بررسی‌ها نشان داد که این افراد محل ۲۵ تصویری که صدای مربوط به آن را در خواب شنیده بودند سریعتر به خاطر می‌آوردند.

 

از دو قرن گذشته توجه دانشمندان به خواب و تاثیر آن روی حافظه، قدرت یادآوری و یادگیری جلب شده است و یک دهه است که آنها به این نتیجه رسیده‌اند حافظه و خواب با هم ارتباط دارند و استدلالی که برای آن می‌آورند این است که مغز هنگام خواب عمیق، تجربیات روزانه را مرور می‌کند و این کار باعث تقویت حافظه و قدرت یادآوری می‌شود.

 

گرچه هنوز راه طولانی ای برای درک کامل تاثیر خواب روی حافظه پیش روست اما دانشمندان روی این نکته تاکید می‌کنند که خواب کم زیان آور است و خواب عمیق در آمادگی ذهن و حافظه برای یادگیری روز بعد بسیار مهم است. یعنی کسانی که از خواب خود می‌زنند آمادگی کمتری برای یادگیری دارند

:: موضوعات مرتبط: خواب مناسب و حافظه

ن : خانه بهداشت بهورز مازندران ت : شنبه هشتم مرداد 1390